Uit de hand lopende scholierenprotesten, nieuw bewijs van antisemitisme bij Rassemblement National, dreigementen richting journalisten, en een burgemeester die gebruik van geweld verdedigt: Frankrijk kreeg deze week een voorproefje van een potentieel explosief verkiezingsjaar.
is correspondent Frankrijk van de Volkskrant. Ze woont in Parijs.
Wat polarisatie in de praktijk betekent, werd deze week goed zichtbaar in Frankrijk. Dat laat zich het best vertellen aan de hand van Bally Bagayoko, de burgemeester van de Parijse voorstad Saint-Denis. Sinds hij dit voorjaar namens de radicaal-linkse partij La France Insoumise (LFI) werd verkozen, staat de politicus herhaaldelijk in de nationale spotlights. Aanvankelijk vanwege de racistische drek die Bagayoko, van Malinese origine, als kersverse burgemeester over zich heen kreeg. De ophef deze week begon met een brandende vuilnisbak.
De scholierenprotesten, die inmiddels ruim een week aanhouden en zich door heel Frankrijk hebben verspreid, ontstonden op 21 september spontaan in de Parijse banlieue Créteil. Met het nieuwe schooljaar dat net op gang is gekomen, bleken ook de problemen waarmee het Franse onderwijs al langer kampt, terug van weggeweest. De middelbare scholieren in Créteil waren het structurele tekort aan leraren en de belabberde staat van hun klaslokalen zo zat, dat ze besloten de ingang van de school te blokkeren.
Al gauw kreeg de blokkade navolging; de problemen zijn voor veel scholieren herkenbaar. In Saint-Denis liep dat protest maandag uit de hand. Vuilnisbakken werden in brand gestoken, er werd met vuurwerk gegooid. De politie reageerde met traangasgranaten. Burgemeester Bagayoko, wiens partij LFI steun had uitgesproken voor de protesten, begaf zich tussen demonstranten en politie in een poging de gemoederen te bedaren.
Beelden van de burgemeester die met een brandende vuilnisbak sleept onder luid gejuich van tieners in de banlieue, gingen maandagavond viraal. Op radicaal-rechtse nieuwsmedia, waaronder de meest bekeken televisiezender CNews, was daarmee het scholierenprotest geduid: het ‘extreem-linkse’ LFI is uit op chaos en bespeelt daarvoor succesvol de jongeren in de multiculturele buitenwijken door mee te doen aan de rellen.
Wie de volledige video van Bagayoko’s optreden bekijkt, ziet dat de burgemeester de brandende vuilnisbak niet zelf had aangestoken, maar die juist bij het schoolgebouw vandaan sleepte om verdere schade te voorkomen. Maar het frame van extreem-links geweld was niet meer uit te vlakken en bovendien een welkom onderwerp op de agenda van radicaal-rechtse opiniemakers uit het media-imperium van Vincent Bolloré, ook wel de Franse Murdoch genoemd.
Want wat er maandag eveneens gebeurde: onderzoeksjournalisten van nieuwssite Mediapart (dat uitsluitend draait op abonnementsgelden) onthulden een reeks antisemitische uitspraken van Jordan Bardella, partijleider van het Rassemblement National (RN). Het gaat om uitspraken uit 2013, kort nadat hij lid was geworden van de partij. In Facebookgesprekken zou hij onder meer hebben geschreven dat Joden uit zijn op een ‘nieuwe wereldorde gedomineerd door Israël’, en dat ‘de Jood andere volken moet domineren, verpletteren en beroven.’
De afgelopen jaren heeft RN onder leiding van Marine Le Pen succesvol het imago van de partij opgepoetst. Met het openlijke racisme en antisemitisme onder vader Jean-Marie werd afgerekend. Althans, voor de bühne: ook de afgelopen jaren kwam de partij nog herhaaldelijk in opspraak wegens kandidaatpolitici met nazi-sympathieën. Partijleider Bardella, verantwoordelijk voor de selectie van de kandidatenlijst, deed dat steevast af als rotte appels. Dat hij nu zelf onder vuur ligt, brengt de normaliseringsmissie van zijn partij in gevaar, precies nu RN de peilingen aanvoert voor de presidentsverkiezingen in april 2027.
Op het eerste oog zijn de scholierenprotesten en de onthullingen over Bardella twee op zichzelf staande nieuwsonderwerpen. Maar doordat ze samenvallen in dezelfde week, krijgt Frankrijk plots een voorproefje van wat een explosieve verkiezingscampagne lijkt te worden.
In Saint-Denis gooide burgemeester Bagayoko eigenhandig olie op het vuur. Nadat zijn partij werd beschuldigd van het opstoken van de chaos, verdedigde hij de protesten met de uitspraak dat ‘geweld soms legitiem’ is. Bagayoko reageerde daarmee op het repressieve politieoptreden, dat volgens critici mede verantwoordelijk is voor het uit de hand lopende scholierenprotest. De Parijse politie heeft bij Justitie melding gemaakt van de burgemeestersuitspraak, wegens het mogelijk aanzetten tot een delict.
LFI, de grootste partij op links, speelt in op de wijdverbreide sociale onvrede in Frankrijk, maar maakt zichzelf daarmee ook kwetsbaar voor de kritiek dat de partij slechts uit is op chaos. Donderdag beschuldigde de Franse regering ‘LFI en diens ultralinkse proxy’s’ ervan de aanstichter van de schoolprotesten te zijn. Dat beeld speelt Rassemblement National in de kaart. Naast de oproepen tot revolutie van de radicaal-linkse leider Jean-Luc Mélenchon, die herhaaldelijk uithaalt naar de politie, kan RN zich profileren als betrouwbare partij van de orde.
Tegelijkertijd werd deze week zichtbaar hoe die ‘orde’ eruit ziet als het gaat om onafhankelijke media. Na de onthullingen van Mediapart opende Bardella onmiddellijk de tegenaanval. De ‘grove onwaarheden’ zijn volgens hem ‘het begin van een totale oorlog’ waarin men uit is op een politieke moordaanslag. Bardella zegt Mediapart wegens laster voor de rechter te dagen. Marine Le Pen waarschuwde dat de journalisten maar beter hun Kevlar-kostuum uit de kast kunnen halen. Kevlar is het materiaal waarmee kogelvrije vesten worden gemaakt.
‘Marine Le Pen plaatst een schietschijf op de rug van journalisten’, reageerde een collectief van redactieraden vrijdag. Het toont hoe ontvlambaar de politieke situatie in Frankrijk is, ruim een half jaar voor de presidentsverkiezingen in het voorjaar.
Het Franse onderwijs wacht volgende week opnieuw groot protest. Dinsdag 6 oktober is een nationale protestdag aangekondigd door de scholierenvakbond in samenwerking met de studentenvakbond. Uit voorzorg blijft een deel van de middelbare scholen maandag en dinsdag gesloten.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant