Meer weten over de crisis in het Midden-Oosten? Lees hier al onze artikelen.
Het openbaar ministerie in Portugal onderzoekt het gebruik door de Verenigde Staten van een luchtmachtbasis op de Azoren in de oorlog tegen Iran. Dat heeft justitie bevestigd aan het Spaanse persagentschap Efe. De centrumrechtse regering van premier Luís Montenegro staat Amerikaanse vluchten onder voorwaarden toe, maar dat besluit wordt nu via de rechter aangevochten door de linkse partij Bloco de Esquerda. Die wil weten of de afspraken worden nageleefd die de beide landen in een bilateraal verdrag hebben vastgelegd.
Over het gebruik van Base Aérea das Lajes door de Verenigde Staten woedt in Portugal al maanden een verhit debat. De regering heeft gezegd dat het verzoek van de Amerikanen om vanaf de basis te vliegen pas kwam nadat het land het offensief tegen Iran was begonnen. Onder de strikte voorwaarden die Lissabon stelt, is een bepaling dat Lajes niet wordt ingezet om civiele doelen te treffen in Iran.
De Portugese regering houdt vol dat de Amerikanen de afspraken nakomen. De basis op de Azoren wordt nu gebruikt door tankvliegtuigen waarmee bommenwerpers en gevechtsvliegtuigen in het luchtruim boven het Midden-Oosten worden bijgetankt.
Het nieuws dat het openbaar ministerie nu een onderzoek instelt naar de naleving van het verdrag met de VS komt op een pikant moment. De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Marco Rubio, brengt komende donderdag een bezoek aan Portugal. Eerder dit jaar prees Rubio de welwillende houding van Lissabon.
‘Sommige Navo-landen zijn ons enorm tot steun geweest, zoals Portugal, dat al ‘ja’ zei nog voordat we onze vraag hadden gesteld’, zo liet de minister weten op de conservatieve zender Fox News. Rubio hekelt al langere tijd de weigering van Europese bondgenoten om mee te doen aan de oorlog tegen Iran. Verder dan het vrijhouden van de Straat van Hormuz gaan de meeste landen niet.
Peter van Ammelrooy
Meer over de stroeve verhoudingen tussen de VS en Europa over de oorlog tegen Iran: In de Navo dringt het besef door dat Europa dringend op zoek moet naar een tweede verzekeringspolis
Topregeringsleden van het kabinet-Trump zijn in het geheim bij elkaar gekomen op het presidentiële buitenverblijf Camp David om de volgende stappen in de oorlog met Iran en het conflict met de Houthi's in Jemen te bespreken. Dat meldt de nieuwssite Axios vrijdag op basis van ingewijden.
Vicepresident JD Vance zat de vergadering voor.
De laatste keer dat zo'n vergadering werd belegd, was in juni 2025, aan de vooravond van de Israëlische aanval tegen Iran.
ANP
In de Straat van Hormuz is vrijdag opnieuw een olietanker aangevallen in de buurt van de Omaanse kust. Dat meldt de Britse maritieme veiligheidsdienst UKMTO in de nacht van vrijdag op zaterdag op X.
Volgens UKMTO werd het schip aan bakboordzijde geraakt door een 'onbekend projectiel'. De bemanning is veilig. Er is op dit moment ook geen sprake van milieuschade.
Het gaat om het derde gelijkaardige incident binnen korte tijd in de regio. Ook donderdag en eerder op vrijdag werd een schip door een niet nader genoemd projectiel geraakt in de Straat van Hormuz.
De zeestraat, die een cruciale rol vervult voor de wereldwijde olie- en gashandel, vormt een van de voornaamste twistpunten in de oorlog tussen de Verenigde Staten en Iran. Iran beschouwt de zeestraat als gesloten zolang Washington en Teheran niet tot een akkoord komen. Het Amerikaanse leger handhaaft op zijn beurt een blokkade van de Iraanse havens.
Belga
Saoedi-Arabië plant een offensief tegen de Houthi's dat binnen enkele weken moet beginnen in Jemen. Dat zeggen zes ingewijden tegen persbureau Reuters. Jemenitische grondtroepen moeten dan met luchtsteun van de Saoedi's in de aanval gaan.
Volgens de bronnen kunnen meer dan 100 duizend Jemenitische militairen worden gemobiliseerd voor de operatie. Een van de hoofddoelen is gebieden heroveren op de Houthi's, die vorige maand snel oprukten in Jemen.
Hoe het offensief er precies uit komt te zien, wordt nog bekeken. Zo kan de nadruk komen te liggen op het veiligstellen van gebieden bij zeestraat Bab al-Mandeb, maar een aanval op meerdere fronten is ook mogelijk.
Saoedi-Arabië concludeerde volgens bronnen dat het niet zinvol is om met de Houthi’s te onderhandelen terwijl de zwaarbewapende groep de feitelijke controle heeft over Bab al-Mandeb. Die zeestraat is belangrijk voor de wereldeconomie.
Bronnen konden niet zeggen wanneer het offensief precies gaat beginnen. Daar lopen de schattingen over uiteen. De operatie zou al binnen een week van start kunnen gaan, of pas na de Amerikaanse verkiezingen van begin november.
De Verenigde Staten, een bondgenoot van het koninkrijk, hebben volgens een westerse diplomaat ook een rol. De Amerikanen sturen militaire adviseurs en leveren inlichtingen.
Turkije en Pakistan, twee andere bondgenoten, hebben militaire apparatuur geleverd die wordt gebruikt in Jemen. Pakistan heeft tienduizenden militairen in Saoedi-Arabië, maar er zou nog niet zijn besloten of Pakistaanse troepen zich in Jemen gaan mengen in de strijd.
Saoedi-Arabië zou nog wel bezorgd zijn over mogelijke drone- en raketaanvallen van de Houthi's op de oliesector en andere infrastructuur. Daarom is een beroep gedaan op bondgenoten om te helpen bij de luchtverdediging.
Er wordt op dit moment al melding gemaakt van luchtaanvallen over en weer. De Houthi’s spraken vrijdag over 94 Saoedische aanvallen in een etmaal, terwijl de Saoedische coalitie stelde drie ballistische raketten van de Houthi's te hebben onderschept.
Saoedi-Arabië mengde zich ruim tien jaar geleden al in de burgeroorlog in Jemen. De Houthi's, die nauwe banden hebben met Iran, hadden in buurland Jemen toen hoofdstad Sanaa onder de voet gelopen en de regering verjaagd.
Een internationale coalitie onder leiding van Saoedi-Arabië greep militair in, maar het lukte niet de Houthi's te verslaan. In 2022 sloten de strijdende partijen een bestand, maar eerder dit jaar laaide de strijd weer op.
Redactie
De leider van de Arabisch-nationalistische partij Balad in Israël, Sami Abu Shehadeh, heeft verklaard niet deel te nemen aan de verkiezingen van later deze maand. Hij besloot daartoe nadat de kiescommissie hem van deelname had uitgesloten. Het Hooggerechtshof spoorde Abu Shehadeh vervolgens aan om er zelf de brui aan te geven, aangezien een meerderheid van de rechters van plan was dat besluit in stand te houden.
De kiescommissie had het voorzien op de Palestijns-Israëlische Abu Shehadeh vanwege uitspraken die hij heeft gedaan over de aanslagen van 7 oktober. Hij had die een dag later aangeduid als een ‘belangrijke historische gebeurtenis’. Dat zou neerkomen op het steunen van aanvallen tegen Israël, zo oordeelde de kiescommissie, dat voor een meederheid bestaat uit parlementsleden van de regeringscoalitie. Abu Shahedeh heeft dat ontkend.
Naast Abu Shehadeh wilde de kiescommissie ook zijn partij Balad en drie andere Arabische partijen van het stembiljet houden. Daarmee zou de vertegenwoordiging van Palestijnen in Israël, zo’n 20 procent van de bevolking, in gevaar komen. Ook Ofer Cassif, die namens een van de vier partijen in het parlement zit, zou individueel moeten worden uitgesloten. Het Hooggerechtshof ging echter niet mee in het uitsluiten van de vier partijen en Cassif.
In een verklaring spreekt Abu Shahedeh van ‘onrecht en harde politieke vervolging’ in een poging de Arabische stem in Israël te onderdrukken. Hij noemde het besluit om zich terug te trekken het moeilijkste uit zijn leven.
Tegen persbureau Reuters zegt hij dat zijn uitsluiting laat zien dat in Israël verschillende wetten gelden voor burgers, afhankelijk van hun identiteit. Hij wijst op de deelname van extreemrechtse Israëlische politici die haatzaaiende uitspraken hebben gedaan over Palestijnen. Minister Itamar Ben-Gvir, die persoonlijk de zaak tegen Abu Shahadeh voor het Hooggerechtshof bepleitte, mag bijvoorbeeld wel meedoen, ondanks een veroordeling voor het aanwakkeren van racisme tegen Arabieren.
Thom Canters
Acht Nederlandse ambassademedewerkers in Ramallah op de bezette Westelijke Jordaanoever moeten van Israël hun diplomatieke papieren inleveren. De Israëlische minister van Buitenlandse Zaken Gideon Sa’ar maakte die stap vorige week al bekend, maar het was nog onduidelijk hoeveel diplomatieke medewerkers het zou treffen. De Nederlandse minister Tom Berendsen van Buitenlandse Zaken heeft dat nu bekendgemaakt.
Sa’ar schreef zondag dat de ambassademedewerkers zeven dagen hebben om de diplomatieke papieren die ze van Israël hebben gekregen terug te geven. Daarna zouden ‘privileges en immuniteiten’ niet meer van toepassing zijn. De maatregel is een reactie op het Nederlandse importverbod op goederen uit illegale nederzettingen van Israël op de Westoever en de Golanhoogvlakte.
‘Wat ons betreft is het een onnodige maatregel’, herhaalde Berendsen. Hij heeft die boodschap ook overgebracht aan de Israëlische ambassadeur. ‘Op dit moment vindt overleg plaats met de Israëlische overheid’, aldus Berendsen. ‘De bescherming van onze mensen en hun toekomst heeft daarin prioriteit.’
De CDA-minister zei niet hoeveel diplomaten op de Westelijke Jordaanoever overblijven. Wel liet hij doorschemeren dat het voor de acht medewerkers moeilijk kan worden om hun werk voort te zetten. ‘Het functioneren zonder diplomatiek paspoort is daar heel ingewikkeld met alle grensovergangen.’ Hij heeft gezegd te kijken naar de mogelijke scenario’s.
Redactie
De Israëlische minister van Nationale Veiligheid Itamar Ben-Gvir is door de kiescommissie van Israël op de vingers getikt voor een video waarin hij een gevangen Hamas-lid met de dood bedreigt. Volgens de kiescommissie heeft Ben-Gvir, die verantwoordelijk is voor het gevangenissysteem in het land, misbruik gemaakt van zijn positie om een ‘verkiezingspropaganda’ te maken.
‘Ik wil je doden’, zegt Ben-Gvir tegen Hassan Salamah, in een video die hij zondag online plaatste. Salamah zit in de gevangenis voor het beramen van de aanslagen op twee bussen in Jeruzalem in 1996, waarbij 45 doden vielen. Geflankeerd door gewapende bewakers zegt hij dat hij een gevoel van voldoening heeft, omdat hij destijds uit protest de straat op ging en nu verantwoordelijk is voor het beleid dat Salamah’s leven ‘tot een hel kan maken’.
De video is inmiddels verwijderd, zoals de kiescommissie Ben-Gvir ook heeft opgedragen. Daarnaast moet de minister, die er prat op gaat de gevangenisomstandigheden voor Palestijnen te hebben verslechterd, samen met zijn partij een boete van 20 duizend shekel (grofweg 5.800 euro) betalen.
Het is niet de eerste keer dat Ben-Gvir zijn toegang tot het Israëlische gevangeniswezen heeft gebruikt om op video vast te leggen hoe hij gevangenen vernedert. En het is ook niet de eerste keer dat hij daarvoor is berispt. Eerder dit jaar beval de kiescommissie hem al een video te verwijderen waarin hij paradeert langs vastgebonden activisten van de Global Sumud Flotilla. Dat leidde internationaal tot verontwaardigde reacties.
Thom Canters
Terwijl Jared Kushner, de schoonzoon van Donald Trump, tijdens de onderhandelingen over het staakt-het-vuren tussen Israël en Hamas als een van de belangrijkste bemiddelaars fungeerde, verdiende hij indirect miljoenen dollars aan diezelfde oorlog. Dat concludeert CNN uit onderzoek.
Kushners investeringsfonds is de grootste aandeelhouder van het Israëlische bedrijf Phoenix Financial. Volgens CNN zou Phoenix zo’n 456 miljoen dollar hebben geïnvesteerd in negen andere bedrijven die wapens leveren aan het Israëlische leger. Dan gaat het onder andere om drones en onderdelen van oorlogsschepen.
Die bedrijven stegen het afgelopen jaar enorm in beurswaarde door de oorlog. En dus profiteerde Kushner indirect mee. Afgelopen juli verkocht Kushners fonds ongeveer een kwart van zijn belang in Phoenix voor ruim 340 miljoen dollar. Dat was meer dan vijf keer de oorspronkelijke investering.
Ondanks de verkoop blijft Kushners fonds de grootste aandeelhouder van Phoenix. Eerder noemde Kushner het Israëlische bedrijf al ‘zijn beste investering’. Kushners advocaat zegt tegen CNN dat Kushner geen zeggenschap zou hebben over de investeringen die Phoenix doet.
Omdat Kushner geen officiële regeringsfunctie bekleedt, maar dient als onbetaald adviseur, hoefde hij niet eerder transparant te zijn over zijn nevenactiviteiten. Het Witte Huis zegt dat Kushners diplomatieke activiteiten los staan van zijn zakelijke werkzaamheden.
Uma Kagenaar
In de Jemenitische hoofdstad Sanaa, die in handen is van de pro-Iraanse Houthi's, zijn donderdagavond laat harde explosies te horen geweest, meldt een correspondent van AFP. Beelden van het persbureau toonden grote rookpluimen boven de stad.
Het persbureau Saba, dat banden heeft met de Houthi's, sprak op X van 'Saoedische agressie'. Volgens een woordvoerder van het internationaal erkende regeringsleger van Jemen, dat tegen de Houthi's vecht, zijn 'doelen met hoge waarde in de hoofdstad Sanaa getroffen'.
De Houthi's hebben sinds 2014 grote delen van Jemen onder controle. Buurland Saoedi-Arabië steunt de internationaal erkende regering in het land en voert een militaire coalitie tegen de Houthi's aan. (ANP)
De USS Theodore Roosevelt is zondag vertrokken vanuit de Californische stad San Diego, en voegt zich volgende maand bij de al actieve Amerikaanse marinemacht in de Perzische Golf. Het vliegdekschip wordt begeleid door een groep andere oorlogsschepen, de carrier strike group. Met hen reist een Marine Expeditionary Unit, een zelfstandige aanvalsmacht bestaande uit drie schepen.
Met de vloot voegen de VS aanzienlijke militaire slagkracht toe aan de armada die al actief is in het Midden-Oosten, waaronder bijna 10 duizend extra militairen. Het vliegdekschip zorgt voor extra F35 en F18-gevechtsvliegtuigen, en begeleidende schepen zijn in staat kruisraketten af te vuren.
Volgens de Amerikaanse krant de Wall Street Journal overweegt Trump een nieuwe campagne tegen Iran als de midterm-verkiezingen in de VS, op 3 november, voorbij zijn. Middelen daartoe worden nu in gereedheid gebracht, aldus de WSJ.
Remco Andersen
Iran is mogelijk betrokken bij de door de politie verijdelde terreuraanslag op de Britse luchtmachtbasis Fairford, die ook door de VS wordt gebruikt voor de oorlog tegen Iran. Dat stelt premier Andy Burnham. ‘We zullen er te zijner tijd meer over zeggen, maar we kunnen bevestigen dat we vermoeden dat Iran betrokken was’, zegt hij tegen de BBC.
Hij licht niet toe hoe de Britse regering tot die beschuldigingen komt. Het Iraanse regime ontkent betrokkenheid.
In de nacht van zaterdag op zondag rukten de explosieven opruimingsdienst, politie en brandweer massaal uit naar Whelford, in Zuidwest-Engeland. Het dorpje ligt vlak bij de grote luchtmachtbasis RAF Fairford en moest ontruimd worden. Er was melding gemaakt dat drie grote voertuigen op weg zouden zijn naar de basis.
Vijf verdachten met de Britse nationaliteit werden aangehouden, één van hen is degene die de politie had ingelicht. Ze werden maandagochtend na verhoor vrijgelaten op borgtocht, iets wat de Amerikaanse president Trump bekritiseerde.
Tegenover de BBC verdedigde Burnham dat besluit. ‘Ze zijn vrijgelaten op de strengst mogelijke voorwaarden. De autoriteiten houden dit scherp in de gaten, kan ik je verzekeren.’
Dylan van Bekkum
Lees ook: Verdachten van mogelijk verijdelde terreuraanval op Britse luchtmachtbasis op borgtocht vrijgelaten
Bij Israëlische luchtaanvallen in de Gazastrook zijn zes mensen gedood. Dat melden lokale medici.
Een aanval op een auto in Tel Al-Hawa, een wijk van Gaza-Stad, was het hevigst. Daar kwamen vier mensen om het leven en raakten veertien mensen gewond. Een luchtaanval op een appartement elders in de stad doodde een vrouw.
Later op de dag trof een Israëlische luchtaanval de omgeving van een moskee in het zuidelijke Khan Younis, met één dode en twee gewonden tot gevolg. Het Israëlische leger heeft de aanvallen nog niet bevestigd.
Dylan van Bekkum
‘Vijanden’ van Israël zouden volgens premier Benjamin Netanyahu van plan zijn om het land in aanloop naar de verkiezingen van eind volgende maand aan te vallen. In een video geschoten op een luchtmachtbasis stelde Netanyahu dinsdag dat hij daarvoor aanwijzingen heeft, zonder verdere details te geven of bewijs aan te leveren.
Netanyahu’s boodschap komt op een opvallend moment. De premier is in Israël onder grote druk komen te staan, vanwege berichten in internationale media over hoe hij in aanloop naar de Hamas-aanslagen van 7 oktober 2023 weinig zou hebben gedaan met waarschuwingen van zowel de Verenigde Arabische Emiraten als Egypte over een op handen zijnde aanval vanuit Gaza. In aanloop naar de verkiezingen lijkt hij te proberen kracht uit te stralen. ‘Ik heb een boodschap voor jullie’, zei hij in de richting van de niet nader gespecificeerde ‘vijanden’. ‘Haal het niet in je hoofd met ons te sollen. Nu niet, nooit niet.’
Maar ook na deze verklaring klinkt felle kritiek vanuit de oppositie. ‘Voor 7 oktober wuifde Netanyahu elke waarschuwing weg, en 28 dagen voor de verkiezingen raakte hij plotseling geobsedeerd met het zaaien van angst', aldus oppositieleider Yair Lapid. Hij beschuldigde Netanyahu er bovendien van een militaire basis te gebruiken om video’s voor diens campagne te schieten.
Als oppositieleider werd Lapid dinsdagavond door Netanyahu bijgepraat over de potentiële dreiging. Zonder in detail te willen treden, stelde Lapid dat er ‘geen reden is om de bevolking in paniek te brengen’. De verkiezingen gaan volgens hem gewoon door. Volgens berichten in Israëlische media heeft het leger op dit moment geen specifieke aanwijzingen dat Israël voor de verkiezingen wordt aangevallen. Lapid en verschillende premierskandidaten hadden aangedrongen op een briefing. Zij lieten al direct doorschemeren de motieven van Netanyahu niet te vertrouwen.
Thom Canters
Lees hier ook: Turkije wil Israël vernietigen, is plots de boodschap vanuit Tel Aviv – dat altijd een vijand nodig lijkt te hebben
De Israëlische premier Benjamin Netanyahu heeft dinsdag een rechtszaak wegens smaad aangespannen tegen diverse grote Israëlische nieuwsmedia en journalisten. Dat melden Israëlische media waaronder Haaretz, de krant die het voornaamste doelwit is van de aanklacht.
De zaak draait om berichten dat Netanyahu voorafgaand aan 7 oktober 2023 waarschuwingen had ontvangen van de Verenigde Arabische Emiraten en Egypte over een aanstaande aanval van Hamas. Haaretz bracht dat nieuws als eerste en blijft achter zijn berichtgeving staan.
Volgens de berichten waarschuwde de president van de VAE, Mohammed bin Zayed, Netanyahu persoonlijk dat Hamas een grote aanval beraamde. Ook zou de toenmalige Egyptische inlichtingenchef Abbas Kamel Israëlische functionarissen hebben gewaarschuwd dat in Gaza in de dagen voor 7 oktober een grote escalatie dreigde.
De aanklacht is gericht tegen Haaretz en media en journalisten die het nieuws verspreid hebben: de media Yedioth Ahronoth, Channel 12 News en Ynet, en de journalisten Shlomi Eldar, Ruti Yuval, Uri Misgav, Nadav Eyal, Barak Ravid en Attila Somfalvi.
Netanyahu ontkent categorisch dat hij zulke waarschuwingen heeft ontvangen en noemt de berichten verzonnen. (ANP)
Het Amerikaanse ministerie van Financiën heeft sancties opgelegd aan tien personen en bedrijven voor het steunen van Iran. De personen en bedrijven, die zich bevinden in Iran, Hongkong en Pakistan, zouden het Iraanse ministerie van Defensie hebben geholpen bij de aanschaf van wapens en wapenonderdelen.
De VS proberen door middel van sancties druk te zetten op het regime in Teheran om akkoord te gaan met de Amerikaanse eisen voor een duurzame wapenstilstand. Onderhandelingen hierover lopen al maanden moeizaam. De Amerikaanse president Donald Trump zei zaterdag nog een Iraans voorstel voor een einde van de oorlog te hebben afgewezen.
De Financial Times meldde vandaag dat bemiddelaars bezig zijn met een hernieuwde poging om de oorlog tussen de twee landen te beëindigen. Het zou gaan om een interim-overeenkomst waarmee op termijn de Amerikaanse sancties tegen Iran juist worden afgebouwd. Iran zou onder meer weer de mogelijkheid moeten krijgen om olie te exporteren en toegang moeten krijgen tot een deel van zijn bevroren tegoeden in het buitenland.
Yassin Boutayeb
Een groep van ruim honderd kolonisten heeft vannacht een aanval uitgevoerd op het dorp Jalud, op de bezette Westelijke Jordaanoever. Met geweld verhinderden zij dat een ontheemd Palestijns gezin kon terugkeren naar hun woning. De kolonisten gooiden met stenen en blokkeerden wegen.
De agressie staat niet op zichzelf: verspreid over de hele Westoever gebruiken kolonisten steeds meer (dodelijk) geweld om Palestijnen uit hun huizen te verdrijven. Daarin voelen zij zich gesteund door de Israëlische regering, die openlijk pleit voor het annexeren van de Westoever en de bouw van illegale nederzettingen in het gebied heeft opgeschroefd.
Maar zelfs vanuit de uiterst rechtse regering klinkt nu kritiek. Buitenlandminister Gideon Sa’ar spreekt over ‘verwerpelijke’ rellen, om daaraan toe te voegen dat die de ‘Joodse nederzettingen schade berokkenen’. Premier Benjamin Netanyahu heeft de aanval ook veroordeeld, maar stelt wel dat die niet representatief is voor de kolonisten die op de Westoever wonen. Daarbovenop heeft de Israëlische president Isaac Herzog het geweld een ‘morele schandvlek’ genoemd. Allen hebben opgeroepen de daders hard aan te pakken.
Het Palestijnse gezin zag zich vanwege het kolonistengeweld eerder dit jaar gedwongen Jalud, in de buurt van Nablus, te ontvluchten. Eerder deze maand oordeelde het hoogste hof van Israël dat de autoriteiten zich moesten inspannen voor hun terugkeer.
Toen Israëlische militairen en agenten de familie maandagnacht wilden laten teruggaan, stuitten zij op de kolonisten. Drie agenten raakten gewond, schrijft het Israëlische leger. De kolonisten hebben ook Palestijnse auto’s en huizen, naar verluidt ook van de betreffende familie, in brand gezet. Het leger zegt dat de terugkeer niet heeft kunnen voltooien.
Twee kolonisten zijn aangehouden. Volgens het leger is er een onderzoek gestart naar het geweld. Het is de vraag wat dat op zal leveren. Vervolging van kolonisten is zeldzaam. Mensenrechtenorganisaties beschuldigen het leger ervan onder een hoedje te spelen met de kolonisten.
Thom Canters
Donald Trump ontkent dat hij openstaat voor het versoepelen van sancties tegen Iran. Nieuwssite Axios schreef maandag dat de Amerikaanse president Iran economisch zou willen ontzien in ruil voor 'concrete stappen' van Iraanse kant met betrekking tot het nucleaire programma. Dat is 'nepnieuws', aldus Trump op Truth Social.
'Ik heb ze NIETS aangeboden', schrijft Trump op zijn platform. Axios meldde het nieuws maandag op basis van Amerikaanse bronnen. Trump zegt op Truth Social dat de nieuwssite het verhaal in moet trekken.
Trump weigerde afgelopen weekend een Iraans voorstel voor een staakt-het-vuren, maar zei een dag later tegen Axios spoedig nieuwe onderhandelingen te verwachten. Trump verklaarde maandag tegen verslaggevers dat de VS de Iranoorlog 'heel snel' zullen winnen, zoals hij recent wel vaker heeft gezegd.
ANP
Premier Benjamin Netanyahu van Israël is afgelopen weekeinde naar de Verenigde Arabische Emiraten (VAE) gereisd om president Mohamed bin Zayed Al Nahyan te vragen te ontkennen dat hij Netanyahu vóór 7 oktober 2023 had gewaarschuwd voor een op handen zijnde aanval van Hamas. Dat meldt persbureau AP op gezag van ingewijden. In internationale media zijn de laatste tijd berichten verschenen dat de leider van de Emiraten een dergelijke waarschuwing zou hebben gedaan.
De onthullingen, die afgelopen weekeinde werden versterkt door berichten dat kort voor 7 oktober ook vanuit Egypte waarschuwingen zouden zijn gekomen over een op handen zijnde aanval, hebben Netanyahu in Israël voor flinke problemen gesteld. Met de parlementsverkiezingen van volgende maand in aantocht, hebben Netanyahu’s uitdagers felle kritiek op hem geuit. De vraag wie verantwoordelijkheid draagt voor de bloedige aanval van Hamas speelt een belangrijke rol bij de verkiezingen.
Het staatspersbureau Wam van de Emiraten heeft bevestigd dat Netanyahu de VAE zondag heeft bezocht om met Mohamed bin Zayed Al Nahyan te spreken. Buiten dat de ‘bilaterale relaties’ ter sprake zijn gekomen, zijn over de inhoud van de gesprekken geen verdere details gegeven. Volgens de Israëlische nieuwszender Channel 12 heeft Netanyahu meermaals aangedrongen op een gesprek met de Emiratische leider. De VAE zouden zich echter niet direct willen mengen in wat het ziet als een binnenlandse kwestie, zeker niet in aanloop naar de Israëlische verkiezingen.
Volgens zowel de Israëlische krant Haaretz als The New York Times drong Mohamed bin Zayed Al Nahyan er begin oktober 2023 bij Netanyahu op aan voorbereidingen te treffen voor een grote aanval van Hamas. Netanyahu zou die waarschuwing in de wind hebben geslagen. Volgens de bronnen van The New York Times speelde hij de informatie niet door aan de Israëlische veiligheidsdiensten.
Daags voor 7 oktober belde de Egyptische inlichtingenchef Abbas Kamel Netanyahu ook om te zeggen dat Hamas op het punt stond een grote aanval uit te voeren op Israël, berichtte The Wall Street Journal afgelopen weekeinde op gezag van Arabische bronnen. Met twee eerdere waarschuwingen zou niets zijn gedaan. Volgens The Atlantic vloog Kamel eind september 2023 naar Israël om zijn boodschap te delen. Netanyahu heeft alle berichten stellig ontkend.
Thom Canters
De Israëlische autoriteiten hebben de toestemming voor twee Joodse, pro-Palestijnse activisten ingetrokken om naar Israël te verhuizen, meldt de krant Haaretz. Volgens de Israëlische wet hebben Joden waar dan ook ter wereld het recht om naar Israël te emigreren. Volgens Haaretz betreft de weigering om de twee activisten naar Israël te laten komen mogelijk het eerste bekende geval waarbij Israël deze wet overtreedt.
Dat zou nog een stap verder gaan dan de Israëlische campagne om buitenlandse activisten die actief zijn op de bezette Westelijke Jordaanoever weg te sturen en Israël uit te zetten. De twee geweigerde activisten, een Brit en een Amerikaan, zijn de afgelopen jaren afzonderlijk van elkaar naar de Westoever gegaan om Palestijnse inwoners te beschermen tegen het toenemende geweld van Israëlische kolonisten.
Het zogeheten Joodse Agentschap, dat de emigratie van Joden naar Israël (aliyah) faciliteert, had de twee al toestemming verleend om naar Israël te verhuizen. De immigratieautoriteit van Israël zette daar, zonder directe opgaaf van reden, alsnog een tijdelijke streep doorheen. In een reactie tegenover Haaretz ontkent de autoriteit niet dat het pro-Palestijnse activisme van het tweetal een rol heeft gespeeld in het besluit.
Zowel bij de Brit, de 23-jarige Lawrence Shenkin, als de Amerikaan, die niet met haar naam in de krant wilde, hadden Israëlische kolonisten of militairen foto’s genomen van hun paspoort terwijl zij op de Westoever waren. In het geval van Shenkin dreigde de kolonist hem het land uit te zetten. Het is niet duidelijk of hun identiteit is doorgespeeld aan de immigratieautoriteit, alvorens die besloot toch geen toestemming te verlenen voor de verhuizing.
Thom Canters
De Nederlandse minister Tom Berendsen van Buitenlandse Zaken heeft de Israëlische ambassadeur ontboden. Dat is een reactie op het intrekken van de diplomatieke status van Nederlandse diplomaten in Ramallah, op de bezette Westelijke Jordaanoever. Berendsen noemde die stap ‘onnodig’.
Directe aanleiding voor de steeds verder escalerende ruzie is het Nederlandse verbod op het kopen en verkopen van spullen die uit illegale Israëlische nederzettingen op de Westoever en de Golanhoogvlakte komen. Met het handelsembargo, dat vorige week van kracht werd, wilde de Nederlandse regering gevolg geven aan een uitspraak van het Internationaal Gerechtshof uit 2024 over de onrechtmatigheid van de bezetting van de Palestijnse gebieden door Israël.
Zeker nu het geweld op de Westoever fors is toegenomen, wil Nederland niet verder bijdragen aan het voortduren van de bezetting. Israël heeft de afgelopen jaren de bouw van nederzetting op de Westoever bovendien flink opgeschroefd, in een poging een onafhankelijke Palestijnse staat in het gebied te dwarsbomen.
Israël liet al voor het ingaan van het verbod blijken dat het de maatregel niet over zijn kant zou laten gaan. Eind vorige maand maakte Israël al bekend dat Nederlandse diplomaten niet langer welkom waren in een civiel-militair coördinatiecentrum in het Zuid-Israëlische Kiryat Gat. Vanuit daar houdt een groep landen, waaronder Israël en de Verenigde Staten, toezicht op het bestand in de Gazastrook en de hulpverlening aan het gebied.
Thom Canters
Lees hier ook: Nederlands-Israëlische betrekkingen bereiken historisch dieptepunt
Saoedi-Arabië heeft een belangrijke oliepijpleiding weer in gebruik genomen, meldt persbureau Bloomberg op gezag van een ingewijde. De zogenoemde Oost-Westpijpleiding werd enkele weken geleden stilgelegd na een aanval van de rivaliserende Houthi’s uit Jemen. De export van Saoedische olie, bij uitstek de belangrijkste inkomstenbron van het land, kwam daardoor in nog grotere problemen. Door de Amerikaans-Israëlische oorlog tegen Iran was de export via de Straat van Hormuz al in het nauw gekomen.
De Oost-Westpijpleiding, die van de Perzische Golf naar de havenstad Yanbu aan de Rode Zee loopt, gold sindsdien als plan B. Door het wegvallen ervan kwam ruwweg 4 procent van het mondiale olieaanbod in gevaar, met stijgende olieprijzen tot gevolg.
Als er inderdaad weer olie door pijpleiding stroomt, zou dat een flinke opluchting betekenen voor Saoedi-Arabië. Staatsolieconcern Saudi Aramco was de afgelopen weken druk in de weer met herstelwerkzaamheden aan de pompstations die de Houthi’s wisten te beschadigen.Bronnen van persbureau Reuters zeiden vorige week nog dat het tot wel acht weken kan duren voor de oliepijpleiding weer op het oude niveau functioneert.
Een ander probleem van Saoedi-Arabië duurt ondertussen voort: de blokkade van de zeestraat Bab el-Mandeb door de Houthi’s. Daardoor moet Saoedi-Arabië voor de olie-export richting Azië, een belangrijke afzetmarkt voor Saoedi-Arabië, uitwijken naar het Suez-kanaal en de westelijker gelegen Suez-Mediterranean-pijpleiding (Sumed). Die route is echter niet alleen beduidend langer dan die via de Bab el-Mandeb, maar ook omgeven met logistieke knelpunten.
Thom Canters
In dit liveblog houden we u op de hoogte van het laatste nieuws over de conflicten in het Midden-Oosten. Lees hier het volledige liveblog van afgelopen week terug.
Source: Volkskrant