Leidens Ontzet verloopt goed volgens burgemeester Peter Heijkoop: 'Het gaat ontzettend goed. De sfeer is fantastisch, het weer is goed, mensen genieten en de opkomst is waanzinnig. Het is weer een groot feest.'
Waar een emmer water al niet goed voor is. Toos kreeg zaterdagochtend tijdens het wachten op de haring en wittebrood in Leiden een emmer water over zich heen gegooid vanuit een raam.
Beau kwam meteen naar beneden om haar excuses aan te bieden en zo kregen de twee er meteen een vriendin voor het leven bij (én Beau kreeg ook meteen een lesje 'wat is 3 oktober eigenlijk?')
Om 10.00 uur staat de traditionele herdenkingsdienst op het programma. De Pieterskerk in Leiden is zaterdagochtend afgeladen.
Elk jaar op 3 oktober wordt een dienst ter herdenking van Leidens Ontzet gehouden om stil te staan bij de herwonnen vrijheid van 1574 en bij wat vrijheid nu betekent. De kerkdienst is de oudste 3 oktober-traditie.
Direct na Leidens Ontzet in 1574 stroomde de bevolking naar de Pieterskerk om daar dank te zeggen. Na de belegering van de Spaanse troepen was de stad ontzet.
Sinds 1574 wordt nog elk jaar op 3 oktober in dezelfde Pieterskerk een dankdienst gehouden. Zelfs tijdens de Tweede Wereldoorlog ging de herdenkingsdienst door.
'Er is geen Leienaar zo sober, of hij viert Drie Oktober.' In het Van der Werfpark wordt uit volle borst meegezongen met de koraalzang.
Dat gebeurt ieder jaar bij het standbeeld van Pieter Adriaansz. van der Werff, de burgemeester van Leiden ten tijde van het Beleg van Leiden in de Tachtigjarige Oorlog.
Uiteraard ontbreekt het Geuzenlied niet: 'Blijf nu voorts standvastig, Zijt in de liefde heet, Al valt het u wat lastig, Houdt u aan dees eed: Te sterven voor uw vaderland, Tot niet te zijn verdreven, Door de tirannen wreed van hand, God zal u overwinning geven.'
De vraag wat deze studenten afgelopen nacht tijdens Leidens Ontzet hebben gedaan, was nog iets te moeilijk zaterdagochtend. Maar of ze nog even een achteruitsalto willen maken? Geen probleem!
Het uitdelen van haring en wittebrood is in volle gang. 6000 broden en 25.000 haringen om precies te zijn. In De Waag staan karren vol met broden die mensen ophalen.
Aan de andere kant van de ruimte wordt haring uitgedeeld, die vervolgens buiten wordt schoongemaakt zodat mensen dat niet zelf hoeven te doen.
'Hoe het is om uit te delen? Hartstikke leuk. Mensen zijn ontzettend vroeg opgestaan om hun haring en wittebrood op te halen. Het lijkt wel alsof Leiden heel hongerig is na 2 oktober', zegt een van de uitdelers.
Waarom haring en wittebrood? 'Dat werd als eerste gevonden na de bevrijding van de Spanjaarden. Hier werd de burgerij mee gevoed na de bezetting en het moment dat de stad werd ontzet', legt hij uit.
'Eerst werd hutspot gevonden buiten de stadsmuur, vandaar dat wij dat op 2 oktober eten. En daarna werden haring en wittebrood gevonden.'
'Ik lus geen haring. Maar mijn man wel', zegt een vrouw in de rij. 'Ik wel hoor!', voegt haar man lachend toe. 'In de rij staan is super leuk. Erg gezellig', zegt de vrouw vervolgens.
'Ik kom mijn haring halen. Ik heb een officieel 3 October Vereeniging-emmertje', vertelt een andere man trots. 'Ik kom hier al van kinds af aan. Het is al die jaren hetzelfde gebleven. En dat is wel lekker, want dan weet je waar je aan toe bent.'
En niet geheel onbelangrijk... hoe smaken ze? 'Ze zijn vet en sappig. Het zijn fantastische haringen dit jaar', vindt een vrouw.
'Het is feest, mooi weer én weekend. Dus het was heel erg druk.' Armin van Buuren heeft genoten van 2 oktober, dat dit jaar op een vrijdag valt. Zelf gaf hij die avond, samen met iemand anders, het startsein voor de drukbezochte taptoe.
Nu ligt de focus op het uitdelen van haring en wittebrood. 'Dat bereiden wij nu voor. Ik zit in de haring-en-wittebrood-commissie. Mensen konden zich een paar weken geleden inschrijven hier in De Waag. En nu kan iedereen het ophalen.' Dat kan tot 10.30 uur.
Dit weekend geen optredens dus voor de wereldberoemde dj. 'Nee, mijn management weet dat 2 en 3 oktober geblokt zijn.'
Hoe zijn collega-dj's naar hem kijken tijdens Leidens Ontzet? 'Ik kan het in het buitenland bijna niet uitleggen wat ik doe in dit gekke pak. Het is een totaal andere rol.'
'Maar ik ben een Leienaar. Het is zo'n bijzondere sfeer, zeker in gekke tijden. Het is belangrijk om bij elkaar te komen, samen te zijn en het leven te vieren.'
'La la la Leiden, la la la Leiden, la la la Leiden, tra la la.' Uit volle borst wordt meegezongen met reveille, de traditionele opening van 3 oktober. Nadat de papieren met alle liederen erop zijn uitgedeeld, start om 7.00 uur het Wilhelmus, gevolgd door het Drie Oktoberlied.
'De keeltjes zijn gesmeerd. Een paar dagen geleden al tijdens het Maxikoraal en nu weer', zegt een enthousiaste vrouw. De reveille is een lofzang naar de stad. Er wordt onder meer gezongen over de bevrijding, 452 jaar geleden.
'Wij hangen van traditie aan elkaar. Wij starten hier altijd', zegt de vrouw. 'Wij zijn allemaal Leienaars in hart en nieren. Nu gaan wij koffiedrinken en daarna dor naar de koraalzang om allemaal oude hymnes en oude liederen te zingen bij het standbeeld van Van der Werf.'
Goedemorgen! Het is 3 oktober! Om 6.00 uur staan al zo'n zestig mensen in de rij voor haring en wittebrood. Vanaf 7.00 uur zijn 6000 stuks wittebrood en 25.000 haringen te verkrijgen in De Waag. Het is een van de bekendste tradities tijdens Leidens Ontzet.
Niemand minder dan Armin van Buuren, de wereldberoemde dj die in Leiden woont, is als vrijwilliger van de partij. Dat geldt ook voor radiopresentator Menno Bentveld.
Ook het Stadhuisplein stroomt inmiddels vol. 3 oktober wordt traditiegetrouw om 7.00 uur afgetrapt met de reveille.
Het is inmiddels middernacht geweest en dus 3 oktober. De binnenstad van Leiden staat nog vol feestende mensen die tot in de kleine uurtjes door zullen gaan.
Wij sluiten dit liveblog voor nu. Vanaf zaterdagochtend houden we je weer op de hoogte. Te beginnen met de Reveille en het uitreiken van haring en wittebrood. Tot dan!
Hij noemt zichzelf de nachtburgemeester van Leiden. En dus weet de Leidse Jimmy van de Water als geen ander hoe je Leidens Ontzet viert. Daarom neemt hij ons mee de stad in!
'Het is slenteren op de kermis', grapt een verslaggever van Omroep West. De paden tussen de attracties en de kraampjes met eten en drinken staan vrijdagavond bomvol mensen.
Manouk koopt een puntzakje met snoep bij de kraam van Hans. 'Het is megadruk. Maar we moeten wel wat te snacken hebben', zegt ze. Hans is na het maken van een foto alweer druk met andere klanten.
Het Rapenburg is vol, is te zien op de grote borden in de stad. Op pontons en een groot podium midden op de gracht is vrijdagavond het gratis festival 'Ontzettend Rapenburg', dat tot 2.00 uur duurt.
Als de zon onder is, trekt de taptoe door de stad. Scouting- sport en cultuurverenigingen lopen in 'een lint van licht' door de stad. Het publiek staat rijendik langs de kant.
Sjoerd loopt dit jaar vooraan. 'Ik bestuur een van de lichtwagens, dit is mijn eerste jaar. Heel leuk, ik doe dit als vrijwilliger via mijn studentenvereniging.'
Swipe hier door foto's van de optocht:
Op de Hooglandsekerkgracht genieten Leidenaren van de traditionele hutspotmaaltijd. Het maaltje dat de Spanjaarden in een ketel achterlieten toen ze in 1574 vanuit Leiden op de vlucht sloegen.
‘Heerlijk, die hutspot. Elk jaar is het lekkerder. Het is zoet, maar ook met een zuurtje, dus ik raad het ook niet-Leidenaren aan', vertellen Krista, Dmitri en Karen.
Zelfbenoemd nachtburgemeester Jimmy van de Water staat te popelen. 'Ik kan niet direct in mijn rood-witte pak. Ik moet er nog 24 uur in. Dus als er vlekken op komen, dat kan natuurlijk niet als nachtburgemeester', legt Jimmy uit. 'Dus ik heb mijn ochtendkloffie aangetrokken. Lekker makkelijk.'
Waar hij het meest naar uitkijkt? '4 oktober. Want dan is het Dierendag en dan liggen wij Leidenaren met een kater in bed. Nee, grapje.
Voor Jimmy zit de charme van Leidens Ontzet vooral in de mensen. 'Het leukste aan deze dagen is dat je iedereen overal tegenkomt. Frits die je een jaar niet hebt gezien bijvoorbeeld. 'Wat leuk dat je er nog bent!' Die kom je in alle kroegen even tegen. Dus het is ons kent ons. Dat vind ik het allerlekkerste aan deze dagen.'
En dan is er natuurlijk de traditionele hutspot. Jimmy schuift vanavond aan bij de maaltijd bij de Hooglandse Kerk, maar zelf is hij geen groot fan van het Leidse gerecht. 'Ik zeg altijd: wat jammer dat we niet door de Chinezen zijn bezet. Ik had liever een pannetje nasi gehad.'
Toch vindt hij de traditie prachtig. 'Een hele lange tafel met allemaal Leidenaren die een hutspotmaaltijd aangeboden krijgen. Met klapstuk, dat stuk vlees dat erbij komt. Een mooie traditie.'
In de Pieterskerk wordt hard gewerkt aan de voorbereidingen voor de dankdienst van morgen. Rond 13.10 uur is Margot druk bezig met de opbouw. 'We zijn aan het opbouwen voor de dankdienst. Dat is een historische dienst.'
Sinds het Ontzet van Leiden komen Leidenaren naar de Pieterskerk om te danken. Die traditie wordt nog altijd voortgezet. 'Sinds het Ontzet kwamen de Leidenaren naar de Pieterskerk om te danken en dat doen we nog steeds.'
In de kerk liggen bovendien verschillende bekende Leidenaren begraven. 'De rijke stinkerds worden ze ook wel genoemd. Jan Steen bijvoorbeeld. En de ouders van Rembrandt. Daarnaast zijn er nog veel anderen waar mooie verhalen over te vertellen zijn.'
Voor de dienst van morgen worden zo'n 1400 bezoekers verwacht. De toegang is gratis. 'De Pieterskerk is dan het middelpunt van zo'n dag.'
Ieder jaar is de Rood-Witte Straatwedstrijd. En dit is de winnaar: de Prins Frederikstraat is volgens de jury het mooist versierd.
Op de Beestenmarkt komen drie Leidse meiden net uit de Airborne, een attractie van 65 meter hoog. Eloise, Sara en Isabel hebben zich zojuist laten rondduikelen op grote hoogte.
'Het was echt heel leuk, maar ook heel eng.' Vanuit de attractie konden ze hun eigen huis zien, maar ook Den Haag en Rotterdam. Met een snelheid van 125 kilometer per uur gingen ze over de kop.
'Dat voelde je wel, het was een hele ervaring', vertelt één van de meiden. Een ander had ondertussen weinig oog voor het uitzicht. 'Ik was echt alleen maar aan het gillen. Ik kon niets meer. Ik heb niet genoten van het uitzicht, ik was in pure paniek. Maar wel superleuk.'
'Verschrikkelijk'
De drie zijn onderdeel van een groep van zeven huisgenoten. 'We zijn allemaal erin gegaan. Het was superleuk.' Al ging dat niet bij iedereen even soepel. 'Zij heeft alleen maar gehuild.'
'Dat klopt', geeft haar huisgenoot toe. 'Ik vond het verschrikkelijk. Ik kan bijna niet meer praten.'
Maar de kermis hoort erbij tijdens Leidens Ontzet. 'Wij vieren volop feest, dus de kermis hoort erbij.' En wat staat er nog op het programma? 'Een zuurstok halen. En vanavond een leuk feestje waar we allemaal zin in hebben.'
Wie tijdens Leidens Ontzet langs het Galgewater loopt, ziet meer schepen dan normaal. In de historische haven liggen rond 3 oktober extra veel oude schepen bij elkaar. ‘Dat is een soort vlotenschouw’, vertelt Daphne van Stichting Historische Haven Leiden.
Normaal liggen er negen historische schepen in de haven. Rond 3 oktober komen daar verschillende passanten bij. 'Het is natuurlijk heel erg leuk. Intensief ook wel. De mensen die het organiseren zijn daar denk ik wel een jaar mee bezig.'
De historische haven biedt tijdens het feestweekend een wat rustiger alternatief. 'Geen keiharde muziek, maar kinderactiviteiten en zeemanskoren. Het heeft een maritieme noot.'
De traditie bestaat inmiddels 42 jaar. 'De mensen die hier een historische haven wilden stichten, moesten van de gemeente laten zien wat ze aan de stad konden geven. De toenmalige burgemeester zei: organiseer een vlotenschouw. Zorg dat het hier vol ligt met originele schepen.'
Dat bleek te werken. 'Het was die dag bomvol. Sindsdien is de traditie niet weggeweest.'
Ook bij studentenhuis Lammerstaete zijn ze er klaar voor. De statafel staat buiten, de drank is ruim op tijd ingeslagen en binnen wordt gewerkt aan de hutspot.
'We kunnen natuurlijk niet te weinig hebben. We hebben blikken, jenever, wodka, het hele pretpakket. We komen wel weer rond', vertelt Thomas.
Dat er sinds vorig jaar na 12.00 uur geen alcohol meer in de supermarkt wordt verkocht, was even wennen. Lammerstaete staat namelijk naast een supermarkt. 'Twee jaar geleden kon je daar nog gewoon wat halen. Maar ik begrijp dat ze het gedaan hebben. Wij moeten gewoon op tijd inslaan.'
Binnen wordt ondertussen gekookt voor de hele groep. 'We hebben altijd van tevoren mensen uitgekozen die binnen moeten koken voor ons. Er komen later ook oud-huisgenoten mee-eten.'
En wie kookt, krijgt natuurlijk ook wat te drinken. 'Wij drinken nu lekker buiten en af en toe brengen we ze binnen ook een klein drankje.'
'Iedereen dacht: wat is dit?'
Lammerstaete staat midden op het kermisterrein. Dat levert tijdens Leidens Ontzet soms bijzondere situaties op. 'Mensen denken soms dat ons huis een openbare wc is.'
Twee jaar geleden liep er zelfs iemand naar binnen, pakte een paar bierblikken en gebruikte de wc. 'Iedereen dacht: wat is dit? Wij wonen hier.'
Ook met de autoriteiten is er soms wat gedoe, omdat de studenten hun eigen feestje midden op het festivalterrein vieren. Maar ach: 'Uiteindelijk komt het altijd goed.'
Rond 8.30 uur was Ron al druk bezig in de Narmstraat bij de Morspoort. In een enorme pan liggen aardappelen klaar. Er moet vandaag flink wat gekookt worden: maar liefst dertig kilo hutspot met klapstuk, voor zo'n veertig mensen.
'Er worden nu zo'n zestien à zeventien kilo aardappelen gejast’, vertelt Ron. De hutspot is niet bedoeld voor iedereen die naar Leiden komt, maar voor zijn eigen gezelschap. 'Vrienden, familie en buurtbewoners die ik heb uitgenodigd. Veertig man in de garage hier.'
En dat doet hij al een tijdje. 'Ik doe het al zeker 25 jaar. Dan mag je het wel een traditie noemen.' Voor de hutspot gebruikt Ron al die tijd hetzelfde recept van een slager uit Oegstgeest.
Het geheim zit volgens hem in de bouillon. 'Je braadt het klapstuk aan en laat het urenlang gaar trekken in de bouillon. Daar kook je je uien en wortelen in. De uien heb je eerst aangefruit. Alle smaak zit in die bouillon.'
Klokslag 12.00 uur is vrijdag het alcoholverkoopverbod ingegaan. Supermarkten, snackbars, slijterijen en avondwinkels mogen tot en met zondag 4 oktober 6.00 uur geen drank verkopen.
Vorig jaar was er ook een alcoholverbod, toen ging het nog om een pilot en moest de proef uitwijzen of het verbod ervoor kon zorgen dat er minder overlast zou zijn in het centrum.
Het is 11.35 uur en Leiden maakt zich op voor het feest. Thomas staat met een grote groep studenten voor hun huis. De statafel staat klaar, de sfeer zit er al in.
'Wij vieren het altijd voor het huis met een statafel. We gaan dan een feestje bouwen', vertelt Thomas. Drank halen bij de supermarkt zit er inmiddels niet meer in. De winkels zijn leeggekocht, maar daar hadden Thomas en zijn vrienden rekening mee gehouden.
'Gelukkig waren we daarvan op de hoogte. We hebben groot ingeslagen, het staat allemaal boven. Dus ik denk dat we rondkomen.'
En met groot inslaan bedoelt hij ook echt groot. 'Er staan 350 blikken, dat is niet mis.'
Ook Monique heeft vlak voor het feest nog snel haar slag geslagen. Voor 12.00 uur moest het gebeuren, want daarna wordt er in Leiden geen alcohol meer verkocht.
'Ja, voor twaalf uur hè. We hebben rood en wit ingeslagen. Dus bessen en Malibu. Dat gaat hem worden.' Hoeveel er precies is ingekocht? 'Anderhalve literflessen van allebei. En een beetje fris, dus het moet goedkomen. We krijgen geen dorst.'
Het belooft de komende dagen weer één groot feest te worden in Leiden tijdens Leidens Ontzet. Zoals elk jaar staan er weer meerdere traditionele evenementen op het programma. Maar ook de kermis en optredens van verschillende artiesten ontbreken niet.
Klik op de link hieronder om het programma te lezen en hoe je er kunt komen:
Source: Omroep West Den Haag