Was het X-account van Rob Jetten gehackt? Dat was het eerste wat ik dacht toen ik donderdag zijn nieuwste tweet las. Het was ook het tweede en het derde. Daarna dacht ik dat ik het verkeerd zag, dat ik gek was geworden. Te kort geslapen misschien? Pas na lange tijd, tien minuten of zo, daalde het besef in: de tweet was echt.
Ik zag een foto van Jetten voor een gigantisch scherm met een oranje mensenmassa en Nederlandse vlaggen. Bij de tweet stond de tekst: „We zijn allemaal verschillend, maar we delen hetzelfde land. Dezelfde vrijheid. Hetzelfde rood-wit-blauw. Als één Team Nederland. Dát is het land waar ik trots op ben. En dát is het land waarvoor ik minister-president ben!”
De tweet werd verstuurd om 16.42 uur. Op dat moment was SGP-Kamerlid André Flach aan het woord tijdens de Algemene Financiële Beschouwingen: hij had minister Eelco Heinen in een motie verzocht om de lastenverzwaringen te herzien. Een aanpassing van de vermogensbelasting in box 3, die 850.000 spaarders zou raken, werd bijna oppositiebreed afgewezen. Heinen moest wederom terug naar de tekentafel. Zoals in NRC stond: „Woensdag bleek dat hij nog geen meerderheid heeft voor zijn plannen aan de inkomstenkant van de begroting.”
Ik moest een beetje lachen om deze zin. Ikzelf vind de uitgavenkant ook altijd makkelijker dan de inkomstenkant – maar ja, ik ben een simpele burger met een gat in haar hand. Eelco Heinen is de minister van Financiën. Waarom dacht hij dat een belastingverhoging voor bijna een miljoen mensen (boven op de ook al gestegen inkomstenbelasting) probleemloos zou passeren? Hijzelf zei daarover: „In mijn hyperfocus om te komen tot oplossingen heb ik dit onderschat.” Mooi hoe de minister van zijn mea culpa toch een humble brag wist te maken: hij had zó hard aan een oplossing gewerkt dat de realiteit erbij was ingeschoten. Kan gebeuren!
Ook elders in het kabinet leek men overvallen door de eigen plannen. Onderwijsminister Rianne Letschert ontkende woensdagavond dat, mocht het elders niet lukken, alternatieve dekking zal worden gezocht in haar begroting. Na vragen van de oppositie moest ze donderdag inbinden.
Het getouwtrek om de begroting lijkt mij een typisch voorbeeld van het waterbedeffect: duw je iets weg op de ene plek, dan komt het op de andere naar boven. Iedereen wil zijn achterban beschermen, maar verderop staat weer een andere achterban. In de eufemistische woorden van Eelco Heinen kampt het kabinet met „een ongemakkelijke dekkingsvraag”.
Ondertussen postte Jetten (of zijn sociale-mediateam) dus die euforische tweet. Het was, zo ontdekte ik later, een stukje uit zijn speech op het D66-congres van vorig weekend. Daarin zei Jetten tot twee keer toe dat de politiek „te belangrijk is om aan de pessimisten over te laten”. En: „De échte politieke keuze van deze tijd gaat tussen de pessimisten en de optimisten. En in die keuze weet ik precies waar wij staan.” De aanwezigen wisten het ook, want bij de ingang waren ze onder een bord doorgelopen met het woord ‘OPTIMISTEN’ erop. Jetten vertelde in zijn speech wat de optimisten in het kabinet doen: „Elke dag werken aan doorbraken”, en: „Niet eindeloos ouwehoeren, maar aan de slag.”
Dat het niet zo handig is om enkel optimisten in je club te hebben bewijst het kabinet: twee weken nadat D66-fractieleider Jan Paternotte bij de Algemene Politieke Beschouwingen zei te hopen op een Binnenhof Vol Liefde, met brede steun voor de begroting, loopt Eelco Heinen vast in de modder van de ongemakkelijke dekkingsvraag. Had een pessimist dit niet kunnen voorkomen?
Maar wat me nog meer verbaast is dat Jetten denkt optimisme te kunnen manifesteren met woorden. Iedereen kan zien dat de praktijk hopeloos achterblijft: niet alleen schuift het kabinet allerlei ‘doorbraken’ voor zich uit, ook lukt het amper om steun te vinden voor wat het wél wil doen. Jetten negeerde dit in zijn speech. Het enige wat hij erover zei was dit: „Bij partijen van rechts tot links proef ik de bereidheid om verantwoordelijkheid te nemen.” Heerlijk om zoiets te proeven natuurlijk, maar gaat het niet om het resultaat?
Rob Jetten bedoelt het vast goed, maar in zijn manifesteerdrang doet hij me denken aan Donald Trump. De rampzalige oorlog in Iran noemt Trump voortdurend een groot succes, net als de rest van zijn beleid, dat in de praktijk vooral bestaat uit zelfverrijking. Maar wie trapt er in deze alternative facts? Niet veel mensen, blijkt uit de historisch lage waarderingscijfers. Amerikanen beoordelen Trump op zijn daden.
Dit zou een waarschuwing moeten zijn voor Jetten: optimisme kun je niet manifesteren. Zeggen dat je dingen aanpakt, is niet hetzelfde als dingen aanpakken. Zeggen dat iedereen van links tot rechts verantwoordelijkheid wil nemen, is niet hetzelfde als een succesvol minderheidskabinet leiden. Iets meer realiteitszin lijkt me een goed idee: in daden, en ook in woorden.
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie