De Spaanse premier Pedro Sánchez schrijft maandag mogelijk vervroegde verkiezingen uit. Volgens partijgenoten is er geen beter moment: de woede over onbetaalbare woningen in de steden heeft een hoogtepunt bereikt. En dat is een thema waarmee links kan scoren.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Ze schrijft over het Middellandse Zeegebied en migratie, klimaat en natuur.
‘Doet u het juiste, want de geschiedenis zal over u oordelen, sneller dan u denkt en harder dan u zich voorstelt.’ Die woorden sprak de Spaanse premier Pedro Sánchez vrijdag uit in het parlementsdebat over twee wetsvoorstellen die Spaanse huurders zouden moeten helpen. Sindsdien gaat het in Spanje maar over één ding: bedoelde Sánchez dat hij verkiezingen gaat uitschrijven, wat zou betekenen dat de Spanjaarden al eind november naar de stembus gaan?
De waarschuwing van Sánchez was in het bijzonder gericht aan de parlementsleden van de Catalaanse partij Junts, die de huurwetten aan een meerderheid konden helpen. Junts (‘Samen’), de partij van de naar België uitgeweken politicus Carles Puigdemont, stemde uiteindelijk tegen. Dat betekent dat de volkswoede, die ontstond nadat de 87-jarige Maricarmen Abascal uit haar huurwoning werd gezet door een investeringsbedrijf, nog lang niet is beteugeld.
De boosheid gaat allang niet meer alleen over Maricarmen. Ze richt zich nu op de wanhopige situatie van huurders en kopers op de Spaanse huizenmarkt in het algemeen. De prijzen stijgen in een rap tempo, en huurders verkeren in een onzekere positie, onder andere door het uitblijven van contracten voor onbepaalde tijd.
Op het centrale Madrileense plein Puerta del Sol is een omvangrijk tentenkamp neergezet – iets wat doet denken aan 2011, toen duizenden mensen wekenlang op hetzelfde plein bivakkeerden uit onvrede over de harde bezuinigingsmaatregelen ten tijde van de economische crisis. Zaterdag trok een grote demonstratie, waaraan volgens de regering 70 duizend mensen deelnamen, door de straten van Madrid.
Het leidt ertoe dat steeds meer vertrouwelingen van de Spaanse premier hem influisteren dat dit het perfecte moment is om verkiezingen uit te schrijven. Sánchez’ partij, de sociaaldemocratische PSOE, heeft in de peilingen een ruime achterstand op de conservatieve PP (26 versus 33 procent). De massale migratiebeweging naar Ceuta en de corruptiezaken die hem omringen spelen de premier parten. Maar nu is ineens alle aandacht gericht op de huizenmarkt – en op rechtse partijen die tégen maatregelen voor huurders stemden.
Volgens het dagblad El País staat Sánchez aan de vooravond van ‘de belangrijkste strategische beslissing die hij moet nemen’. Onlangs liet de premier zelf nog weten dat hij ‘de zin en de kracht’ had om tot 2030 door te gaan als leider van zijn partij. In het verleden heeft hij laten zien dat hij een man is die niet terugschrikt voor verrassende beslissingen, voor waagstukken zelfs. Het laatste voorbeeld stamt uit 2023, toen Sánchez ook plotseling verkiezingen uitschreef op een moment dat hem goed uitkwam.
Zijn uiteindelijke besluit kan ‘een genialiteit of een fatale fout’ zijn, waarschuwt El País. Daarvoor hoeft hij alleen maar naar Frankrijk te kijken: nadat president Emmanuel Macron daar in 2024 plotseling vervroegde verkiezingen uitschreef, raakte hij opgescheept met een zo sterk verdeeld parlement dat regeren sindsdien uiterst moeizaam gaat.
In Spanje staat er meer op het spel dan alleen de politieke toekomst van Sánchez zelf. Spanje is een van de laatste bastions van links, maar uit de peilingen blijkt dat ook hier radicaal-rechts in opmars is. Volgens de laatste peilingen krijgt Vox, een partij met een sterk nationalistische inslag, ongeveer 18 procent van de stemmen.
Sánchez zal letten op de opkomst bij de protestmarsen van dit weekend. Hij heeft een team om zich heen dat razendsnel nieuwe peilingen uitvoert, om te zien hoe de stemming in het land is na het wegstemmen van de huurwetten. Maar hij zal ook luisteren naar de partijen links van hem, die hij hoe dan ook weer nodig zal hebben voor een toekomstige coalitie. Daar zit een probleem: de linkse, activistische partijen hebben nog niet bepaald hoe ze hun samenwerking willen vormgeven, laat staan dat ze een gezamenlijke kandidaat hebben.
Al die overwegingen moet Sánchez meenemen. Als hij geen verkiezingen uitschrijft, kan hij uiterlijk aanblijven tot midden 2027. Dan volgen automatisch nieuwe verkiezingen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant