De wetenschapsredactie beantwoordt grote en kleine vragen die lezers bezighouden. Deze week: kunnen we niet iets nuttigs doen met al die overgebleven koeienpoep?
Nederland heeft een mestoverschot. Jaarlijks produceert de veehouderij zo’n 75 miljard kilogram dierlijke mest. Het merendeel daarvan, zo’n driekwart, hergebruiken boeren om hun akkers of weilanden vruchtbaar te maken. Meer dan dat mag niet, mede door de huidige stikstofcrisis: een overschot aan mineralen is schadelijk voor de Nederlandse natuur, en daarom is het mestgebruik beperkt.
Elk jaar blijft dus een kwart van die Hollandse mestproductie over, en dat moet een andere bestemming krijgen. Wat gebeurt daar eigenlijk mee, vraagt een lezer zich af. En kunnen we iets nuttigs met al die overtollige koeienpoep?
Goed nieuws: dat kan zeker. Er is zelfs een onderzoeksveld gewijd aan het verwerken van de reststroom. Bij zogeheten mestverwaarding zien boeren en wetenschappers de mest niet als afval, maar gebruiken ze verschillende technieken om er waardevolle producten uit te halen. Dat scheelt flink wat kosten voor de boer: afvoeren – tegen betaling – is dan niet nodig, want de mestproducten gaan de markt op.
Momenteel exporteren boeren het grootste deel van hun overgebleven mest naar het buitenland. Daar gebruiken andere boerderijen, voornamelijk in Franse en Duitse akkerbouwregio’s, die mest op eigen landerijen. Om het transport goedkoper en efficiënter te maken, laten boeren de dampende hopen indrogen tot mestkorrels. ‘Mest bestaat voor 95 procent uit water, dus dat scheelt veel gewicht en volume’, vertelt mestwetenschapper Harm Smit van de Wageningen Universiteit. ‘Dat maakt het exporteren veel makkelijker en hygiënischer.'
Daar blijft het niet bij: de laatste jaren hebben onderzoekers meer technieken ontwikkeld voor circulaire mestverwaarding. Zo maken boeren in kleine luchtdichte silo’s biogas van de koemest. ‘Als je organische reststromen met de juiste bacteriën laat vergisten, ontstaat er biogas’, zegt Smit. ‘Dat kan je vervolgens opwerken naar methaan, een product identiek aan aardgas.’ Zulk ‘groen gas’ brengt voordelen met zich mee: het is duurzamer en maakt Europese landen minder afhankelijk van gaslevering uit Rusland of Iran.
Boeren kunnen de dierlijke mest ook bewerken tot een kunstmestvervanger. Met technieken als ‘strippen’ of ‘omgekeerde osmose’ herwinnen boeren stikstof uit de reststroom. Het resultaat: een geconcentreerde meststof die grotendeels uit mineralen bestaat. Handig, want vaak zijn Nederlandse boeren veel geld kwijt aan het inkopen van extra kunstmest, terwijl ze hun eigen mest moeten afvoeren. ‘Doordat kunstmest efficiënter is, mogen boeren daar meer van gebruiken’, licht Smit toe. ‘Met deze technieken kan een boer de kunstmest zelf maken.’
Dan zijn er nog methoden die ‘in de kinderschoenen staan’, aldus Smit. ‘De Nederlandse glastuinbouwsector gebruikt geen dierlijke mest, maar wel veel milieubelastend veen of steenwol. Dat biedt kansen: daarom onderzoeken we of lokale koemest met forse bewerking ook bruikbaar is in de tuinbouw of boomteelt.’ Ook duiken er soms circulaire bouw- of kledingprojecten op die de vezels uit dierlijke mest inzetten als materiaal, maar Smit betwijfelt hoe praktisch dat is. ‘Het moet natuurlijk niet stinken. Dan kan je de mest beter gebruiken om vezelachtige planten te telen, en daarmee te bouwen of kleding te maken.’
Zelf een vraag voor deze rubriek? Mail naar willenweten@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant