DEN HAAG - HVV - HBS werd 130 jaar geleden voor het eerst gespeeld, waarmee het de oudste voetbalderby van Nederland is. Het Malieveld was toentertijd het decor van het treffen tussen de twee ploegen die samen dertien keer landskampioen van Nederland zouden worden. Zondag stonden beide ploegen voor het eerst in 25 jaar in competitieverband tegenover elkaar. Onder het toeziend oog van duizenden toeschouwers werd de 195ste editie een prooi voor HBS. De Kraaien wonnen met 2-4.
Dat HVV - HBS officieel het predicaat oudste derby van Nederland heeft gekregen, is overigens nog niet zo lang geleden. Pas nadat de toenmalige profclub Haarlem in 2010 failliet ging, kreeg het Haagse stadsonderonsje die prestigieuze titel. Daarvoor was Koninklijke HFC - Haarlem de oudste stedentwist in Nederland.
Alleen is sinds 2010 buiten twee semivriendschappelijke wedstrijden de Haagse derby niet gespeeld. 'Eindelijk weer', zegt HVV-archivaris Ronald Kres dan ook. 'Het leeft al weken. Hoofdtrainer Dick Boereboom heeft al een paar keer de focus moeten verleggen omdat er eerst andere competitiewedstrijden op het programma stonden.'
Dat beide ploegen een kwart eeuw moesten wachten op een onderling treffen, komt volgens de man die de annalen nauwgezet bijhoudt door de 'golfbewegingen in het amateurvoetbal'.
'De laatste vijftien à twintig jaar speelde HVV vooral in de tweede klasse, soms zelfs derde klasse en zowel onder Kees Mol als André Wetzel even in de eerste klasse. HBS vaker in de top van het amateurvoetbal.'
'Toen heeft de huidige HBS-trainer Mike de Geer er in 2024 voor gezorgd dat we opnieuw naar de eerste klasse gingen', verklaart Kres vervolgens. 'Vorig seizoen werd Mark Wotte hoofdtrainer en hij heeft gezegd dat we weer voor promotie gingen. Via de nacompetitie is dat ook gelukt.'
Zodoende zitten beide clubs nu bij elkaar in de vierde divisie, het derde amateurvoetbalniveau van Nederland. Nieuwkomer HVV doet het daar opvallend goed. De ploeg haalde tien punten uit de eerste vijf wedstrijden en staat daardoor vierde. HBS bivakkeert onderin op een schamele twaalfde plaats.
Vervolgens pakt Kres zijn archief erbij. De uitslagen van bijna alle wedstrijden die de uit 1883 stammende club heeft gespeeld, zijn bewaard gebleven en vrolijk leest de HVV'er feitelijkheden voor.
Zo weet Kres precies hoe vaak beide clubs tegenover elkaar stonden. '195 keer! Eén keer speelden we tegen HBS II, acht keer vriendschappelijk en de andere 186 keer stond er altijd wel iets op het spel.'
Dat kon variëren van een gewone competitiewedstrijd tot een duel om de Haaglanden Cup. 'Je had vroeger elk jaar wel een wedstrijd tussen beide clubs', weet Kres. 'Dan werd er gespeeld om allerlei trofeeën. Je had de Zilveren Lauwerkrans, de Beukema-beker, het Zilveren Doel, een schilderij of de Bronzen Laars.'
Kleinoden die vaak door rijke weldoeners werden geschonken. De eerste wedstrijd om zo'n relikwie stamt uit 1903. Het wordt al snel een traditie dat beide clubs elkaar treffen, ook omdat ze niet altijd bij elkaar in de competitie zitten.
Een vaste speeldag is snel gevonden. Elke nieuwjaarsdag wordt HVV - HBS of HBS - HVV gespeeld. Een Haagse traditie, op de eerste dag van het jaar, ver voordat de nieuwjaarsduik bestond.
Zodoende lopen er in de decennia vóórdat mensen voet richting Scheveningen zetten, supporters met een lichte kater richting Houtrust, waar HBS toen speelde, of de Diepput. Daar konden ze de eerste voetbalwedstrijd van het nieuwe jaar aanschouwen. Een traditie die voortduurde tot en met 1995.
Dat vooral in de jaren voor de Tweede Wereldoorlog mensenmassa's richting de sportparken trekken, is niet verwonderlijk. In de eerste decennia dat er wordt gespeeld om de Nederlandse landstitel maken vooral de Haagse clubs uit wie zich Nederlands beste mag noemen.
HVV wordt maar liefst tien keer landskampioen en speelt dan ook met de welbekende ster voor tien landstitels op het shirt, terwijl HBS (3x) en Quick (1x) ook meedoen aan de feestvreugde. De huidige vierde divisie B kent dan ook meer landstitels dan de huidige eerste divisie.
Het zijn ook de jaren dat voetbal een elitesport is. Toch is er volgens Kres wel een verschil tussen beide clubs in die beginjaren. 'HBS is, zoals de naam al zegt, jongens van de HBS (tegenwoordig havo/atheneum, red.), terwijl bij HVV veelal mensen met titels voor hun naam speelden. Jonkheer of iets dergelijks. Het waren kinderen van notabelen.'
De tijd heeft echter niet stilgestaan en ook HBS en HVV zijn met hun tijd meegegaan. Toch worden beide clubs nog aangeduid als kakclubs door een groot gedeelte van de Haagse voetbalbevolking. 'Bij HVV voetballen nog steeds veel studenten', weet Kres. 'Meer dan bij andere clubs.'
In het interbellum wordt voetbal steeds meer een sport van de hele Nederlandse bevolking. Clubs als ADO en VUC komen op in Den Haag en de verenigingen met enige aristocratische inslag gaan op een lager niveau voetballen.
HVV is de eerste van het tweetal dat afscheid neemt van de top. In 1932 spelen beide Haagse clubs voor het laatst tegen elkaar op het hoogste voetbalniveau van Nederland.
In 1935 is ook HBS in zwaar weer. De Kraaien van HBS moeten tegen de Kroonleeuwen van HVV spelen in allesbeslissende promotie-/degradatiewedstrijden. Beide clubs winnen allebei hun thuiswedstrijd waarna HBS in een beslissingsduel op VUC met 2-0 wint en zich handhaaft.
Het zou de opmaat betekenen naar een lang verblijf op het hoogste voetbalniveau van Nederland. In 1954 zou de club degraderen uit de eerste klasse, het jaar dat betaald voetbal in Nederland werd ingevoerd.
Vanuit de traditie waaruit beide clubs voortkomen, zijn ze resoluut tegen het betalen van voetballers voor hun diensten en blijven amateurs. 'Nog steeds', verzekert Kres.
'Iedereen is welkom, maar je kunt geen geld bij ons verdienen. Wotte verwoordde het vorig seizoen mooi: ze komen op de fiets en spelen voor niets. Want nog steeds komen de spelers uit de buurt of wonen hun ouders er nog en studeren ze zelf in Amsterdam, Rotterdam, Delft of Leiden.'
De invoering van het profvoetbal zorgt er wel voor dat de clash tussen beide clubs veel minder in de belangstelling staat. 'Er stonden in de tijd dat het echt goed ging soms wel 10.000 mensen langs de lijn', weet de archivaris.
'Alleen dat nam af door het profvoetbal. In 1954 was het niet meer de Haagse derby, dat werd toen Holland Sport - ADO. Totdat die twee clubs begin jaren zeventig samengingen.'
Dat was ook de tijd dat HBS vertrok van Houtrust en naar de Bosjes van Pex ging. Daar kreeg de club een nieuwe buurman, Quick. Die ploeg werd de grote concurrent. Zeker omdat de laatste jaren Quick en HBS veelvuldig op hetzelfde niveau uitkwamen. Zoals gezegd, daar is HVV nu bij gekomen.
Zodoende kan Kres zondag weer een nieuwe uitslag in zijn boeken noteren. Nog een keer neemt hij alle 194 wedstrijden door, om daarna te concluderen dat er nog iets opvalt. 'De wedstrijd is nooit in de dubbele cijfers geëindigd. Ik zie een 8-0 voor HVV in 1900, een 7-0 in 1903 en ook nog een 6-1 in de bekerfinale van 1903, maar 10-0 nee, dat niet.'
Hoewel hij stiekem op een ruime overwinning hoopt, telt voor de man met historisch besef vooral dat de oudste derby van Nederland weer wordt gespeeld.
Het Malieveld was in de beginjaren van HBS en HVV de thuishaven voor hun voetbalwedstrijden. In 1890 kon HVV haar eerste van in totaal tien landskampioenschappen nog in de luwte van het enorme grasveld vieren.
Toen in 1896 de tweede titel aan het palmares werd toegevoegd, was het al veel drukker. Daardoor kwam er ook rapaille op de wedstrijden af. Een vergaarbak van onrust werd het Malieveld in 1898 genoemd.
Het ministerie van Binnenlandse Zaken besloot daarom dat voetballen op het Malieveld voortaan verboden was. HVV en HBS moesten op zoek naar een nieuw voetbalveld.
HVV belandde op het terrein waar de club nu nog steeds speelt: de Diepput. HBS kwam na een aantal omzwervingen door Den Haag in 1910 terecht op Houtrust.
Daar bleef de club tot 1969, waarna ze naar het huidige onderkomen in de Bosjes van Pex verhuisde.
Source: Omroep West Den Haag