Patiënten die medicinale cannabis gebruiken, vrezen dat ze binnenkort afhankelijk zijn van een middel dat minder goed voor hen werkt. Het ministerie van Volksgezondheid heeft het contract met de enige Nederlandse teler opgezegd en wil in 2027 tijdelijk medicinale cannabis uit het buitenland halen om de voorraad aan te vullen.
is politiek verslaggever van de Volkskrant en schrijft over de volksgezondheid.
De oorzaak is een flinke vertraging van nieuwe regels rondom medicinale cannabis. In het nieuwe stelsel moeten telers direct kunnen verkopen aan apothekers. Zij verstrekken het dan weer aan patiënten, die het krijgen voorgeschreven bij klachten als ernstige pijn en spierkrampen.
Nu nog is het Bureau voor Medicinale Cannabis (BMC) verantwoordelijk voor inkoop en verstrekking. In Den Haag bestaat de wens om het stelsel te moderniseren en de rol van het BMC kleiner te maken. Dit jaar bleek dat de wetswijziging die daarvoor nodig is, pas medio 2028 kan ingaan.
Ondertussen heeft het ministerie begin dit jaar al wel het contract met de enige Nederlandse teler, Bedrocan, opgezegd. Dat levert een gekke situatie op. Zonder contract levert Bedrocan niet meer aan het BMC, maar omdat de hervorming op zich laat wachten, mag de teler ook nog niet aan apothekers verkopen, waardoor de producten helemaal niet meer beschikbaar komen.
Om te voorkomen dat patiënten geen medicinale cannabis meer kunnen krijgen, heeft het BMC wel een voorraad aangelegd. Maar die is niet voldoende voor de hele overbruggingsperiode. De medicinale cannabis heeft namelijk een uiterste houdbaarheidsdatum die medio 2027 afloopt. Het ministerie van Volksgezondheid wil daarna medicinale cannabis uit het buitenland halen om de voorraad aan te vullen.
Maar dat is voor een deel van de patiënten die gebruikmaken van medicinale cannabis geen oplossing. De MS-vereniging, die opkomt voor de belangen van patiënten met de zenuwziekte multiple sclerose, wijst erop dat het ene middel niet zomaar door het andere te vervangen is.
Ze vrezen een middel te krijgen dat mogelijk minder goed voor hen werkt. Dat raakt zeker enkele duizenden mensen. Volgens het Trimbos-instituut krijgen ongeveer zevenduizend mensen medicinale cannabis voorgeschreven. Het gaat naast mensen met MS onder meer om kinderen met een specifieke vorm van epilepsie en mensen in de stervensfase die het als palliatief middel krijgen.
Het ministerie benadrukt dat er bij inkoop goed zal worden gekeken naar medicinale cannabis met dezelfde verhoudingen werkzame stoffen, maar ook dat is volgens de MS-vereniging niet voldoende. In een brief aan minister van Volksgezondheid Sophie Hermans schrijft de vereniging dat dit de ‘klinische realiteit’ ontkent. Patiënten zijn na langdurig afstemmen afhankelijk geworden van een ‘specifieke variëteit’.
In een reactie schrijft het ministerie de bezorgdheid te begrijpen, maar wijst het er ook op dat er ‘geen wetenschappelijk bewijs is dat verschillende variëteiten een andere therapeutische werkzaamheid hebben’. Wel zal de voorraad zo worden aangevuld met meerdere variëteiten die ‘zo goed mogelijk aansluiten bij de huidige producten’ om zo ‘de patiënten tegemoet te komen’.
Toch maakt de variëteit wel degelijk uit, zegt Renger Witkamp, hoogleraar voeding en farmacologie aan de Wageningen Universiteit. Witkamp houdt zich bezig met de werking van medicinale cannabis en benadrukt dat er verschillen zijn tussen producenten. ‘Cannabis is anders dan synthetische medicijnen’, zegt de hoogleraar. ‘De plant bevat tientallen stoffen die samen uiteindelijk de werking bepalen. De verhouding tussen die stoffen wordt bepaald door het plantenras, maar ook door kweekomstandigheden bij de teler zoals licht, bodem en bemesting.’
Witkamp erkent dat er nog weinig onderzoek naar de precieze effecten is gedaan, maar volgens hem is wel duidelijk dat die er soms kunnen zijn. Als voorbeeld noemt de hoogleraar de medicinale cannabis die kinderen met epilepsie krijgen voorgeschreven. Het Centrum ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG) heeft die op de lijst ‘wisselen ongewenst’ gezet. De ervaring leert dat voor hen de samenstelling heel nauw luistert, zegt Witkamp. ‘Door welke stof en welk verschil het precies komt weten we niet, maar sommige kinderen krijgen na een wissel simpelweg meer aanvallen.’
Witkamp krijgt van apothekers inmiddels ook signalen dat patiënten zo bang zijn dat hun variëteit straks niet meer beschikbaar is, dat er ‘gehamsterd wordt’. ‘En dan raakt de huidige voorraad nog sneller op.’
De kans is bovendien groot dat patiënten ook op de lange termijn niet meer hun vertrouwde middel kunnen krijgen. Mede doordat het ministerie het contract met teler Bedrocan heeft opgezegd, staat het bedrijf nu op omvallen. Vorige week werd bekend dat de rechter de teler surseance van betaling heeft verleend, vaak een voorportaal van een faillissement. Daarmee zou de enige Nederlandse teler van medicinale wiet, en het oudste gespecialiseerde bedrijf ter wereld, verdwijnen.
Bedrocan klopte al meermaals aan bij het ministerie om het contract te verlengen, maar kreeg nul op het rekest. Op de vraag waarom de samenwerking is stopgezet, wil het ministerie niet ingaan. ‘Wij hebben met Bedrocan afgesproken daar geen inhoudelijke uitspraken over te doen.’ Een woordvoerder noemt een mogelijk faillissement ‘spijtig’.
Hoogleraar Witkamp gebruikt steviger woorden. ‘Wat je nu vernielt, krijg je niet meer terug.’ Hij hoopt dat er een mogelijkheid is om de ‘kennis en ervaring’ toch in Nederland te houden en de productie van de variëteiten ook in de toekomst mogelijk te maken. ‘We moeten op z’n minst naar de bezorgde patiënten luisteren.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant