Op de afdeling handhaving van het UWV zou sprake zijn van een cultuur van racisme en discriminatie. Ook zijn er signalen dat mensen met biculturele achternamen na een fraudeonderzoek vaker en hogere boetes kregen.
is politiek verslaggever van de Volkskrant en schrijft over pensioenen en sociale zekerheid.
Dat schrijven het Algemeen Dagblad en EenVandaag na inzage in interne documenten en gesprekken met (oud-)medewerkers. De signalen komen van de afdeling handhaving, die binnen het UWV verantwoordelijk is voor het uitvoeren van fraudeonderzoeken. Als er sprake is van fraude mogen ze ook boetes opleggen.
Volgens de (oud-)medewerkers met wie het AD en EenVandaag spraken, heerste op de afdeling een ‘giftige sfeer’ waarin racisme en discriminatie onbestraft bleven. Op de afdeling werd gesproken over medewerkers met een buitenlandse achtergrond als ‘de Arabische Liga’. Ook zou een fraudeonderzoeker hebben gezegd dat niet handhaven de oplossing is maar ‘alle Marokkanen het land uittrappen’ en werd de afdeling ‘Aanpak malafide uitzendbureaus’ de ‘Aanpak malafide Turken’ genoemd.
Kritische medewerkers vroegen er aandacht voor, maar zagen dat er vervolgens nauwelijks wat mee gebeurde. Ook merkten medewerkers op dat mensen met een niet-Nederlands klinkende achternaam vaker werden gescreend op fraude en dat zij ook vaker en hogere boetes kregen. Naar aanleiding daarvan begon de controleafdeling van het UWV vorig jaar een onderzoek.
Het onderzoek bevestigde het beeld van de kritische medewerkers. In de regio Randstad Noord, waar onder meer Amsterdam en Utrecht onder vallen, had 44 procent van de onderzochte uitkeringsgerechtigden een biculturele achternaam, terwijl zij 74 procent van de boetes kregen opgelegd. De onderzoeker tekende op dat dit ‘substantieel vaker’ is dan bij andere achternamen.
In een interview met het AD biedt UWV-bestuursvoorzitter Abdeluheb Choho zijn excuses aan voor ‘iedereen binnen het UWV, maar ook daarbuiten, die discriminatie of racisme heeft ervaren’. Dat kritische medewerkers zich niet gehoord voelden, raakt hem. ‘Wij nemen alle signalen van racisme en discriminatie serieus.’
Om die reden heeft het UWV eerder al een onderzoek ingesteld naar ‘gelijke gevalsbehandeling’ dat door een externe partij wordt uitgevoerd. Daarbij wordt ook gekeken of er sprake is van discriminatie en racisme bij de handhaving door het UWV. Op z’n vroegst komen de resultaten daarvan in december naar buiten.
Die uitkomst is belangrijk omdat de resultaten van het nu al uitgevoerde onderzoek volgens een woordvoerder van het UWV ‘niet representatief zijn, noch betrouwbaar’ door de gebruikte onderzoeksmethode. ‘Het is een globale analyse waar we geen conclusies uit kunnen trekken. Daarom is verder onderzoek nodig.’
Het AD en EenVandaag legden ook de hand op een interne werkinstructie voor fraudeonderzoekers met daarin ‘mogelijke risicokenmerken’ die zij konden gebruiken om zaken te selecteren en tegen het licht te houden. In de instructie stond tot 2020 ook het ‘land van herkomst aanvrager’ als mogelijke indicatie van fraude. Daarna werd het doorgestreept maar was het nog altijd zichtbaar.
Volgens het UWV kwam dat door ‘onzorgvuldige administratie’. Het risicokenmerk is uiteindelijk in 2025 wel geheel verwijderd. De aangetroffen werkinstructie was volgens het UWV ‘de enige waarin zo’n kenmerk nog zichtbaar is geweest.’
Minister van Sociale Zaken Hans Vijlbrief noemt de signalen van racisme en discriminatie bij het UWV in een reactie ‘onaanvaardbaar’. ‘Je achternaam of je afkomst mogen geen enkele rol spelen bij de vraag of je een boete krijgt of hoe hoog die is’, aldus de minister. ‘Ik wil dat dit tot op de bodem wordt uitgezocht en dat het UWV passende maatregelen treft.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant