De verkiezingen in Bosnië-Herzegovina zijn uitgelopen op een overwinning voor een pro-Russische Servische partij, die ook nauwe banden onderhoudt met de regering-Trump. De invloed van de Europese Unie op het land lijkt daarmee verder te slinken.
is buitenlandverslaggever van de Volkskrant en schrijft over de VS, Rusland en de internationale rechtsorde.
De Servische voorman Milorad Dodik eiste zondag namens zijn partij de overwinning op in de semi-autonome Servische Republika Srpska, die onderdeel is van Bosnië-Herzegovina. Dodik, die vlak voor de stembusgang nog in het Kremlin werd ontvangen door president Vladimir Poetin, bedankte in zijn toespraak ook de Amerikaanse president Donald Trump voor zijn hulp.
‘Zonder zijn magnifieke overwinning in de VS waren wij nu waarschijnlijk politieke lijken geweest’, aldus de Servische separatist, die na een veroordeling vanwege het ondermijnen van de vredesafspraken in Bosnië-Herzegovina zelf geen politieke functies meer mag bekleden. Dodik blijft desondanks de onbetwiste leider in de Servische regio van Bosnië-Herzegovina. Zijn partij zal dankzij de verkiezingsoverwinning ook weer onderdeel zijn van het presidentschap van heel Bosnië-Herzegovina.
Bosnië-Herzegovina heeft een zeer complex bestuursstelsel, een overblijfsel van het Dayton-vredesakkoord van 1995 dat een einde maakte aan een oorlog die ruim 100.000 mensen het leven kostte. Sindsdien wordt het land bestuurd door een driekoppig presidentschap, met daaronder de Servische republiek en de in tien kantons opgedeelde federatie Bosnië en Herzegovina. De etnische en politieke spanningen tussen de Bosniakse (circa 50 procent), Servische (30 procent) en Kroatische (15 procent) bevolkingsgroepen zijn desondanks nooit helemaal verdwenen.
De Servische partij van Dodik speculeert met steun van de Russische president Poetin al jaren openlijk over afscheiding van Bosnië-Herzegovina. Voor de VS was dat juist lang reden om de Servische Bosniër in de ban te doen, maar dat veranderde na het aantreden van de regering-Trump. Dodik werd in 2025 van de Amerikaanse sanctielijst gehaald, nadat er vanuit de Servische regio miljoenen werden overgemaakt naar lobbygroepen van Trump-sympathisanten.
De VS zijn naar eigen zeggen nog steeds voor het bijeen houden van Bosnië-Herzegovina, maar hebben in Dodik een bondgenoot gevonden in de nagestreefde aanleg van een gaspijpleiding door het land. Een recent opgericht Amerikaans bedrijf, onder leiding van onder andere een ex-advocaat van Trump, wil het honderden miljoenen kostende project uitvoeren.
In de federatie van Bosnië en Herzegovina, waar vooral Bosniaken en Kroaten wonen, boekte de pro-EU-kandidaat Denis Bećirović een nipte overwinning, bleek maandag. Bećirović zal daardoor hoogstwaarschijnlijk onderdeel blijven van het presidentschap. Toch is er volgens analisten weinig hoop dat hij zijn agenda kan doorzetten. De partij van Dodik houdt de noodzakelijke hervormingen voor EU-lidmaatschap al jaren tegen en kan dat ook na de verkiezingen van zondag blijven doen.
Het driekoppige presidentschap zal waarschijnlijk compleet gemaakt worden door de Kroatische nationalist Darijana Filipović.
De verkiezingen van zondag zijn bovenal een bevestiging van de diepe interne verdeeldheid die Bosnië-Herzegovina al tijden parten speelt. De situatie is verder gecompliceerd, doordat de EU en de VS niet meer op één lijn zitten. Sinds het Dayton-vredesakkoord uit 1995 houdt een Hoge Vertegenwoordiger van de Verenigde Naties toezicht op de afspraken, maar die post is sinds juli vacant. De laatste Hoge Vertegenwoordiger, Christian Schmidt, moest onder druk van de VS vertrekken, volgens een van zijn voorgangers omdat hij te veel barrières opwierp tegen de aanleg van de gaspijpleiding. De EU en de VS zijn sindsdien verdeeld over de benoeming van een opvolger.
Bosnië-Herzegovina behoort niet alleen tot de armste landen van Europa, maar volgens Transparency International ook tot de corruptste. Ieder jaar verlaten tienduizenden, met name jonge inwoners het land. In Bosnië-Herzegovina wonen nu nog ruim drie miljoen inwoners. De diaspora bestaat uit zo’n twee miljoen mensen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant