Het kabinet heeft maandag 21 extra gemeenten onder toezicht gesteld omdat ze te weinig asielzoekers opvangen en daarmee niet aan de Spreidingswet voldoen. Het gaat nu in totaal om 63 gemeenten, 18,4 procent van het totaal.
Jeroen Visser is verslaggever van de Volkskrant.
Het onder toezicht plaatsen betekent in de praktijk dat een wethouder moet langskomen op het ministerie om tekst en uitleg te geven. De afgelopen weken zijn er tien gemeentelijke bestuurders op gesprek gekomen. Deze week zijn nog eens vijf gesprekken gepland.
Onder de 21 nieuwe gemeenten die zich ook moeten melden zijn het Friese Heerenveen, Heumen en Buren in Overijssel en het Limburgse Maasgouw, Meerssen en Weert.
Deze gemeenten moeten in de komende tijd duidelijk maken hoe ze alsnog de wet gaan volgen. Doen ze dat niet, dan kan de overheid het gemeentebestuur passeren en beslissen dat er alsnog asielopvang komt.
De groeiende lijst komt niet als een verrassing. In mei bleek al dat 250 gemeenten geen of te weinig opvang regelen en zich dus niet aan de wet houden. Dat noopte minister Bart van den Brink (Asiel) om de druk op te voeren. Van alle Nederlandse gemeenten bekijkt het ministerie momenteel of ze op de lijst moeten komen.
In Nederland bestaat al jaren een tekort aan opvangplekken voor asielzoekers, tot begin 2028 zijn 88 duizend plekken nodig. Hierdoor verblijven veel asielzoekers noodgedwongen in de (veel duurdere) noodopvang. De Spreidingswet uit 2024 is bedoeld om asielzoekers en statushouders gelijkmatig over het land te verdelen.
Om de opvang af te dwingen heeft Van den Brink een aantal opties. Het toezicht vormt de derde stap op de zogenaamde ’escalatieladder’. Een volgende stap is dat de minister zelf een opvanglocatie in een gemeente aanwijst. Het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) krijgt dan toestemming van de minister om er een locatie te openen. Zover is het nog niet gekomen.
Voor Van den Brink is het overreden van gemeenten om meer te doen een flinke uitdaging. Bij de gemeenteraadsverkiezingen ging een flink aantal raadszetels naar partijen die actief campagne voerden tegen de komst van opvanglocaties. Uit onderzoek van de Volkskrant bleek deze zomer dat zeker twintig gemeenten expliciet in hun coalitieakkoord hebben vastgelegd dat zij de komende jaren geen asielzoekers verwelkomen, waarmee zij ingaan tegen de Spreidingswet.
Om gemeenten te stimuleren vrijwillig asielopvangplekken aan te bieden, deelt het ministerie ook financiële bonussen uit. De hoogte van het bedrag is afhankelijk van het soort plek dat wordt aangeboden en het aantal plekken.
Veel gemeenten die onder toezicht staan van het ministerie, vinden dat er te weinig rekening wordt gehouden met bestaande inspanningen, zo bleek onlangs uit een rondgang van de NOS. Zo wordt de opvang van Oekraïners niet meegeteld voor de Spreidingswet.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant