De groei van de wachtlijst voor bedrijven die staan te springen om een zwaardere elektriciteitsaansluiting lijkt af te vlakken. Eind juni telden regionale netbeheerders ruim 15 duizend bedrijfsaanvragen voor de afname van elektriciteit, iets meer dan aan het begin van 2026.
is economieredacteur voor de Volkskrant en sinds 2021 specialist op het gebied van de energietransitie.
Verlichting komt vooral door ‘slim’ gebruik van de elektriciteitsnetten, meldde Netbeheer Nederland maandag in een halfjaarlijkse update over de stand van het Nederlandse stroomnet.
In de eerste helft van dit jaar zijn ongeveer 1.699 ondernemingen aangesloten, terwijl er 613 vermoedelijk zelf een oplossing hebben gevonden om in hun extra stroombehoefte te voorzien. Er waren 2.656 nieuwe aanvragen, waardoor de lijst met bijna 350 groeide.
Dankzij zogenoemd flexibel gebruik van het stroomnet, waarbij bedrijven de vrije ruimte benutten buiten de piekuren, is er ongeveer 4,4 gigawatt vermogen gewonnen, heeft Netbeheer Nederland berekend. Al dat vermogen komt overigens niet direct beschikbaar voor iedereen, omdat flexibilisering lokaal ruimte biedt, maar bijvoorbeeld niet ingezet kan worden om bedrijven aan de andere kant van het land te helpen.
Naast beter gebruik van het elektriciteitsnet wordt ook volop gebouwd. In de eerste helft van dit jaar is ruim duizend kilometer laagspanningskabels aangelegd en zijn bijna 1.200 transformatorhuisjes bijgebouwd.
Hoewel dat verlichting biedt, laat een duidelijk effect van alle miljardeninvesteringen nog even op zich wachten. ‘We hebben te maken met lange doorlooptijden van onze projecten’, aldus operationeel directeur Han Slootweg van Enexis tijdens een toelichting op de cijfers. ‘Er is dus sprake van een naijleffect. We verwachten dat over twee jaar zichtbaar wordt dat er echt meer wordt aangesloten.’
Op het middenspanningsnet – de provinciale wegen van het stroomnet – werd ook ruim duizend kilometer kabel gelegd. Minder dan verwacht, omdat netbeheerders kampen met lange procedures en personeelstekorten. Ze zeggen ook steeds meer moeite te hebben met het vinden van geschikte ruimte voor nieuwe elektriciteitsstations en kabels.
Netbeheerder Liander moet bijvoorbeeld tweehonderd elektriciteitsstations bouwen tot 2035 en liet vorige week weten dat het steeds lastiger geschikte locaties verkrijgt. Het bedrijf vreest nieuwe knelpunten in de energietransitie omdat een zoektocht naar geschikte bouwruimte vaak jaren vergt. Als uiteindelijk een bruikbare plek gevonden is, gebeurt het geregeld dat de overeenkomst op het laatste moment afketst, bijvoorbeeld omdat een gemeentebestuur bezwijkt voor de druk van bewoners die protest aantekenen tegen de bouw.
Omdat lokale belangen soms afwijken van de landelijke noodzaak om de files op het stroomnet te verminderen, onderzoekt het kabinet de mogelijkheid om de bevoegdheid voor het aanwijzen van bouwlocaties bij de provincie te leggen.
In de cijfers die maandag naar buiten kwamen, gaat het over het eerste halfjaar. Daarom zijn gegevens over huishoudens die sinds 1 juli wachten op een aansluiting er nog niet in te vinden. Sinds dat moment is sprake van nieuwe regels door toezichthouder ACM. Hierdoor komen ook woonhuizen, die tot nu toe relatief makkelijk – zij het vaak na maandenlang wachten – een zwaardere aansluiting konden krijgen, op de wachtlijst. Het effect van de nieuwe maatregel is nu dus nog niet zichtbaar.
Naast bestaande huizen vormt ook de woningbouw steeds meer een uitdaging, constateert algemeen directeur Hans-Peter Oskam van Netbeheer Nederland. De komende drie jaar gaat voor 300 duizend woningen de schop de grond in, terwijl voor 600 duizend woningen capaciteit is aangevraagd. ‘Dat hoge aantal aanvragen is een verdubbeling van wat we gewend zijn aan te sluiten.’
Hoewel de wachtlijst voor bedrijven nu dus niet meer lijkt te groeien, blijft de druk op het net de komende jaren voelbaar, aldus de netbeheerders. Zij willen om de tafel met ontwikkelaars en gemeenten om te kijken welke van deze woningen op korte termijn echt aangesloten moeten worden. Want het wordt steeds lastiger al die woningen op dezelfde kabel aan te sluiten. Netbeheerders pleiten daarom bij het kabinet om zogenoemd netbewust bouwen te stimuleren, waarbij nieuwe woningen met een minder zware stroomaansluiting toch kunnen verduurzamen.
Voor het hoogspanningsnet lijkt er ook goed nieuws: bij beheerder Tennet was de wachtrij in juni kleiner dan aan het begin van het jaar. Een andere gunstige ontwikkeling is de groei van het aantal ‘congestieverzachters’; dit zijn vaak batterijen die ingezet worden in de strijd tegen de files op het stroomnet. Hier is sprake van een ‘opvallende’ toename. Congestieverzachters krijgen vanwege hun helende werking bij stroomfilepijn altijd voorrang bij een aansluiting.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant