Na bijna elf jaar rijdt er weer een trein tussen Groningen en de Duitse grensplaats Leer. Sinds een vrachtschip in 2015 de spoorbrug over de Eems ramde, lag de verbinding stil. De heropening moet forenzen, studenten en toeristen verleiden de grens weer over te steken.
is economieverslaggever bij de Volkskrant. Ze schrijft vooral over vervoer en cryptovaluta.
Het is nog pikdonker als zich maandagochtend op het perron in Groningen een groepje verzamelt dat elkaar vagelijk kent. Van fora voor treinliefhebbers, zo blijkt. ‘Een soort autistische fixatie’, noemt een van hen zijn hobby. Het tijdstip verraadt hoe groot hun liefde voor treinen is: het is half zes ’s ochtends, maar voor deze rit hebben de pakweg vijftien reizigers een gebroken nacht over.
Maandag rijdt voor het eerst in bijna elf jaar weer een boemel van Groningen naar het Duitse Leer, een rit van 59 minuten. De heropening is onderdeel van de Wunderline (uitspraak op z’n Duits), een Nederlands-Duits project dat Groningen en Bremen beter per spoor met elkaar moet verbinden.
Daarmee wordt Duitsland voor grensbewoners weer een stuk bereikbaarder: in Leer kunnen ze overstappen op treinen richting Bremen, Hamburg en Berlijn. Voortaan kunnen reizigers ieder uur met de trein naar Leer.
Passagier Geesje de Rooij (42) is geen treinspotter. Ze wil vooral weer zonder omwegen naar Duitsland kunnen om boodschappen te doen. ‘Drogisterijartikelen zijn daar een stuk goedkoper’, zegt ze. Over het herstel van de verbinding is ze minder te spreken. ‘Dan denk ik: waarom moest dat zó lang duren?’ Ze verwoordt daarmee een frustratie die breder leeft in de regio: goede verbindingen lijken hier minder prioriteit te hebben dan in de Randstad.
Het traject Groningen-Leer lag op z’n gat sinds 3 december 2015, de dag dat een 112 meter lang vrachtschip de Friesenbrücke ramde. De brug raakte onherstelbaar beschadigd. Treinen uit Groningen konden daarna nog wel de grens over, maar bij Weener hield het op. Een vervangende bus bracht reizigers met een omweg naar Leer. Voor voetgangers en fietsers bood een gratis pontje, de Friesenfähre, enige soelaas. De vaartijden waren afhankelijk van het getij.
Volgens de Groningse gedeputeerde Erik Jan Bennema gaat het belang van een goede spoorverbinding tussen Groningen en de Duitse grensregio verder dan een ritje naar de Duitse kerstmarkt of – de andere kant op – de Groningse bloemenmarkt. ‘In grensregio’s die niet goed verbonden zijn, laat je economisch veel liggen’, zegt hij. De trein maakt het gemakkelijker om over de grens te werken of te studeren. Juist nu personeel schaars is, zou Bennema graag meer uitwisseling zien. De spoorlijn vormt daarvoor een ‘mooie onderlegger’.
Toch liet het herstel van de Wunderline bijna elf jaar op zich wachten. Het verzandde in een stroperig traject van politieke besluitvorming en vergunningsprocedures. Eerst moesten de betrokken Duitse overheden en spoorbeheerder Deutsche Bahn het eens worden over hoe de brug vervangen moest worden. Eind 2017 viel de keuze op een hef-draaibrug. De formele goedkeuring volgde pas in 2021.
Toen er eenmaal gebouwd kon worden, dienden zich nieuwe problemen aan. Hoog grondwater en een lastige ondergrond zaten de werkzaamheden in de weg. Ook het koppelen van oude en nieuwe systemen voor seinen en wissels bleek ingewikkelder dan voorzien. Voetgangers en fietsers konden sinds september vorig jaar weer oversteken. Treinreizigers moesten nog langer wachten.
Het probleem: een deel van de Arriva-machinisten van destijds was vertrokken of met pensioen. Om op het Duitse spoor te mogen rijden, moesten hun opvolgers Duits leren (B1-niveau), de Duitse spoorregels bestuderen en examens afleggen op een simulator. Daarna volgden oefenritten om vertrouwd te raken met de seinen en procedures onderweg. Om een idee te geven: in de opleiding van de ongeveer vijftig machinisten ging zo’n 10 duizend uur zitten.
Milfred Hart, directeur van Arriva, erkent dat het ‘bizar lang heeft geduurd’ voordat het traject weer toegankelijk was. Voor de aanvaring maakten naar zijn schatting ongeveer vijfhonderd mensen per dag gebruik van de verbinding. Met de vervangende bus bleef daar ongeveer een vijfde van over. ‘We hopen nu weer een beetje publiek op die lijn te krijgen’, zegt Hart. ‘Dat zal ongetwijfeld enige tijd duren.’
Dennis de Vos (24) uit Eindhoven heeft vannacht in een hostel in Groningen geslapen, zodat hij getuige kon zijn van deze eerste rit, vertelt hij, zijn blik strak naar buiten gericht. Hij wil het hoogtepunt, de oversteek van de Friesenbrücke, absoluut niet missen. Voor hem heeft de reis nostalgische betekenis. Zijn opa, die vorig jaar overleed, woonde in Winschoten en vertelde geregeld over de slechte verbinding met Duitsland. ‘Heel bijzonder’, vindt hij het dat hij nu mag meemaken dat de lijn in ere is hersteld.
Eenmaal de grens over stappen wat Duitsers aan boord. Ook hier zijn nog geen studenten en forenzen aan boord die de verbinding straks moeten gaan gebruiken. Wie wel naar binnen stapt: een vijftal leden van de Duitse tak van het internationale netwerk van ‘treinfluencers’. Eentje heeft zelfs een bord bij zich met de tekst ‘Eröffnungsfahrt Bunde-Leer’, met daarop de datum en het tijdstip vanuit Bunde, waar hij opstapt.
Na aankomst in Leer vraagt hij de machinist om zijn handtekening te zetten. Een plechtig moment dat door de andere hobbyisten wordt gefilmd en gefotografeerd.
Op het kleine Duitse grensstation is op dit vroege uur weinig te beleven. Maar dat maakt voor deze passagiers niet uit. Ze pakken na een koffie en een broodje van de stationsbakker meteen de eerste trein terug naar Groningen. Je bent een liefhebber of niet.
Het daglicht op de terugweg is reden tot extra vreugde: ditmaal valt de blauwstalen constructie van de Friesenbrücke in volle glorie te bewonderen. De passagiers houden hun camera’s gereed om dit moment vast te leggen.
Ook Geesje de Rooij filmt. Op de heenweg balde ze nog enthousiast haar vuist toen de trein in het pikkedonker de brug op reed. ‘Woehoe, we zitten erop!’ Op de terugreis (ze zal bij Bunde uitstappen, om inkopen te doen) is ze wat nuchterder gestemd. Hoe voelt dat nou, die oversteek? Ze haalt haar schouders op. ‘Nou ja, het is ook maar gewoon een brug hè.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant