Wie de veelbesproken Israëlische documentaire Naza ziet, over de grootschalige en structurele vernietiging van Palestijns leven, kan ook een Nederlands tintje ontdekken. Het Israëlische leger maakte namelijk gebruik van een datacenter in de kop van Noord-Holland.
We zijn in Nederland dol op het belichten van onze inbreng in het buitenland. Voetballers met een Nederlandse achtergrond die met Kaapverdië schitterden op het WK, baggeraars die Venetië hielpen beschermen tegen de zee: als we ons kikkerlandje kunnen benoemen, glimmen we van trots. Maar niet alle Nederlandse verdiensten worden met dezelfde trots aan de wereld voorgesteld.
Het ligt er niet dik bovenop. Maar wie de veelbesproken Israëlische documentaire Naza ziet, over de grootschalige en structurele vernietiging van Palestijns leven, kan ook een Nederlands tintje ontdekken. In Nederland opgeslagen gegevens werden gebruikt om met door Nederlandse windmolens opgewekte stroom te berekenen welk gezin in Gaza vermoord ging worden.
Over de auteurs
Itai Bar is bestuurslid van Een Ander Joods Geluid. Nils Brenkman is bestuurslid van BDS Nederland. Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
In de documentaire leggen Israëlische militairen uit hoe een AI-systeem met de naam ‘Lavender’ uit op grote schaal onderschepte telefoongegevens door middel van patroonherkenning vermoedelijke militanten identificeert. Een ander systeem, genaamd ‘Where’s Daddy’, luistert naar de gehackte telefoons van de kinderen van deze vermeende Hamas-leden. Wanneer ze de trefwoorden ‘papa’ en ‘thuis’ horen, wordt een luchtaanval ingezet om het doelwit, inclusief gezin, buren en toevallige passanten, op te blazen.
Details over deze systemen verschenen al in augustus 2025, een kleine twee jaar in de genocide, in de Britse krant The Guardian. Daarin werd onthuld dat de IDF, het Israëlische leger, gebruikmaakte van de clouddiensten van Microsoft en dat ruim elf miljoen gigabytes aan afgetapte telefoongesprekken en locatiegegevens werden opgeslagen in een datacentrum in de kop van Noord-Holland. Onze vrolijk draaiende windmolens wekten de energie op die gebruikt werd om de levens van talloze Palestijnen te verwoesten.
De Gazastrook is een deel van de Palestijnse gebieden die al zo’n zestig jaar illegaal door Israël bezet en gekoloniseerd worden. De water- en elektriciteitsvoorzieningen en ook de telecommunicatie zijn door de bezetter aangelegd en worden door de bezetter beheerst. Mede doordat de Israëlische militaire veiligheidsdiensten zelf de systemen in Palestijns gebied gebouwd hebben, kunnen ze ongestoord afluisteren en data verzamelen.
Het bespioneren van de Palestijnen gebeurt al tientallen jaren en de data worden niet voor niets bewaard: ze worden gebruikt voor executies, aanslagen en chantage van Palestijnen in Gaza en op de Westelijke Jordaanoever. Dat dit aan de hand is en dat dit een schending van de Palestijnse rechten vormt, was al ruimschoots bekend voordat Microsoft met de IDF een contract sloot. En ook al lang voordat de genocide daadwerkelijk begon.
De servers in onze polders die gebruikt werden om miljoenen Palestijnen te surveilleren en te vermoorden zijn helaas slechts een voorbeeld van hoe onze economie profiteert van genocide en bezetting. De luchtaanvallen die hele wijken in Gaza met de grond gelijk maakten, werden uitgevoerd door F-35-gevechtsvliegtuigen met Nederlandse onderdelen.
De in Nederland getrainde vechthonden die door de IDF gebruikt worden om Palestijnen te verkrachten en dood te bijten; de techlieveling Booking.com die appartementen verhuurt in illegale nederzettingen; onze pensioenfondsen die investeren in medeplichtige bedrijven: de lijst met schandvlekken op ons toffe ondernemersland is lang en groeit nog steeds.
Microsoft heeft inmiddels onder publieke druk – nadat het de IDF de gelegenheid heeft gegeven hun data over te pompen naar een andere cloudprovider – deze specifieke diensten aan het Israëlische leger stopgezet. Maar wie de documentaire gezien heeft, kan niet om de vraag heen of dat afdoende is, of daarmee de kous af is. Verantwoording voor de genocide zal niet alleen moeten worden afgelegd door de daders in Israël, maar ook door bedrijven en personen die hen jarenlang willens en wetens hebben geholpen, en daarmee hun zakken hebben gevuld.
Terug naar het witte doek. Terwijl de aftiteling loopt, blijft iedereen in de zaal beduusd zitten. Misschien had iedereen wat tijd nodig om te verwerken wat er net vertoond was. Of misschien keken de mensen in verwachting naar wat er wellicht nog bij had moeten staan.
Mede mogelijk gemaakt door Nederland.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant