Vervroegde verkiezingen
Dit is het dagelijkse commentaar van NRC. Het bevatmeningen, interpretaties en keuzes. Ze worden geschreven door een groepredacteuren, geselecteerd door de hoofdredacteur. In de commentaren laat NRC zien waar het voor staat. Commentaren bieden de lezer eenhandvat, een invalshoek, het is ‘eerste hulp’ bij het nieuws van de dag.
Spanje is zeker niet het enige land met een wooncrisis. In grote delen van de westerse wereld kunnen vooral jongere mensen amper nog betaalbare woonruimte vinden. Maar in Spanje is de situatie wel zeer acuut. Meer dan de helft van de 18- tot 34-jarigen woonde vorig jaar nog thuis; twintig jaar geleden was twee derde van de jongvolwassenen op die leeftijd al het ouderlijk huis uit.
Het leven van miljoenen jonge Spanjaarden staat hierdoor stil. Toch was het de huisuitzetting van een 87-jarige vrouw die de wooncrisis politiek deed escaleren. Deze Maricarmen Abascal verloor vorige maand het appartement waar ze al 71 jaar woonde, nadat de huur voor haar onbetaalbaar was geworden. Na een landelijke protestgolf kon ze er uiteindelijk toch blijven wonen.
De brede volkswoede die losbarstte over deze ene uitzetting, toont dat weinig zaken in het leven belangrijker zijn dan een eigen dak boven je hoofd – of je nu 27 of 87 bent. In die zin is het toe te juichen dat premier Pedro Sánchez maandag aankondigde vervroegde verkiezingen uit te schrijven, nadat het parlement vrijdag twee decreten had verworpen die de wooncrisis hadden moeten aanpakken.
Spanjaarden verdienen namelijk een regering die de wooncrisis – en andere nijpende kwesties – voortvarend kan aanpakken. De afgelopen drie jaar ontbrak het daar aan. Sánchez leidde een wankele minderheidscoalitie met de uiterst linkse protestpartij Sumar, die leunde op gedoogsteun van Baskische en Catalaanse regionationalisten. Hoewel hij zijn kabinet met hangen en wurgen overeind wist te houden, was het weinig daadkrachtig.
De sinds 2018 regerende overlevingskunstenaar Sánchez oogde steeds kwetsbaarder. Deze hele zomer lag hij onder vuur wegens de bestorming van Ceuta, de Spaanse exclave aan de Marokkaanse noordkust, door tienduizenden immigranten. En vóór die crisis ging het in politiek Madrid over de corruptieschandalen rond Sánchez en zijn sociaal-democratische PSOE.
Dat de premier liever ‘wonen’ dan ‘Ceuta’ of ‘corruptie’ als hét centrale campagnethema ziet, is vanuit zijn oogpunt logisch. Maar het debat over de wooncrisis verdient wel een serieuzere benadering. Nu domineren hierin simplistische oplossingen en populistische zondebokpolitiek – aan beide zijdes van het ideologische spectrum.
Links wentelt graag alle schuld af op buitenlandse investeringsmaatschappijen, die als ‘gieren’ alle betaalbare woningen zouden oppeuzelen. In de vrijdag verworpen decreten van het nu demissionaire kabinet werden kwetsbare huurders beter beschermd tegen uitzetting of huurverhoging. Maar nergens werd de markt geprikkeld om meer betaalbare woningen beschikbaar te stellen.Op de rechtervleugel wordt vooral gewezen naar buitenlandse nieuwkomers. De regering-Sánchez heeft de afgelopen jaren honderdduizenden immigranten toegelaten en al deels genationaliseerd.
Dit beleid is verstandig om de snelle vergrijzing op te vangen, maar al die nieuwkomers moeten ook ergens wonen. Bovendien is Spanje in trek bij West-Europese pensionado’s en digitale nomaden, die in tijdelijke huurwoningen neerstrijken. NRC beschreef recent hoe dit leidt tot een intocht van Nederlandse vastgoedinvesteerders op zoek naar rendement dat ze hier door de box-3-belastinghervorming en nieuwe verhuurregels kwijtraakten.
Spaanse politici buitelen nu over elkaar heen met pleidooien om snel meer te bouwen. Bijna nergens in Europa werden de afgelopen jaren zo weinig nieuwe huizen opgeleverd als in Spanje. Maar begin deze eeuw – toen het land een enorme vastgoedzeepbel opblies, die tijdens de mondiale kredietcrisis van 2008 uiteenspatte – bouwde Spanje juist veel te veel woningen.
De wooncrises die in Spanje en andere westerse landen woeden, kunnen aangepakt worden door vraag en aanbod beter in balans te brengen. Dit vereist structurele hervormingen en een lange adem. En daarmee ook politici die verder kijken dan de volgende stembusgang.
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie