Een deel van de omstreden nieuwe kieswet sneuvelde eerder in de Italiaanse Kamer van Afgevaardigden. Als parlementariërs deze week opnieuw tegen stemmen, dreigt premier Meloni de regering te ontbinden.
is correspondent Italië, Griekenland en de westelijke Balkan voor de Volkskrant. Ze woont in Rome
Waarom is de wet zo belangrijk voor premier Giorgia Meloni?
De nieuwe kieswet is een van de grote hervormingen die Meloni beloofde te zullen doorvoeren toen ze vier jaar geleden aantrad. In maart verloor ze een belangrijk referendum over veranderingen binnen de rechterlijke macht, waardoor de premier er alles aan gelegen is om deze belofte wel in te lossen.
Wat gaat er precies veranderen, als de nieuwe wet het haalt?
Daar wordt al maanden over gesteggeld. Een belangrijk twistpunt is de voorgestelde premio di maggioranza, oftewel de meerderheidsbonus. Als een partij, of coalitie, ten minste 42 procent van de stemmen behaalt, levert dat extra zetels op. Partijen moeten vooraf een coalitie vormen en een gezamenlijke premierskandidaat naar voren schuiven. Door de bonus ontstaat een meerderheid in het parlement, die er op basis van het aantal stemmen misschien niet was.
Volgens Meloni zorgt dat voor meer stabiliteit, wat noodzakelijk is omdat de gemiddelde levensduur van een regering in Italië iets langer dan een jaar is. Critici stellen echter dat de bonus in strijd is met de grondwet, omdat dit partijen te veel macht geeft. De oppositie ziet het als een manier om de huidige coalitie opnieuw in het zadel te helpen en noemt het een ‘fraudewet’.
De Senaat stemde al in met de wet. Nu buigt de Kamer van Afgevaardigden zich erover. Is er een kans dat ze de wet wegstemmen?
Op papier heeft de regering een ruime meerderheid, waarmee ze de kieswet met gemak door het parlement kan loodsen. Maar omdat over sommige delen van de wet in het geheim wordt gestemd, bestaat de kans dat parlementariërs ineens toch tegen hun partij ingaan. Dat gebeurde in juli, toen de Kamer van Afgevaardigden zich ook al over de wet boog en ‘sluipschutters’ van coalitiepartijen zich onverwacht tegen een detail over de invoering van voorkeurstemmen keerden. Waarschijnlijk omdat sommige parlementariërs vreesden op die manier niet opnieuw verkozen te worden.
Omdat de Senaat later wel instemde met de volledige wet, en de voorkeurstemmen, moet de Kamer van Afgevaardigden zich er nogmaals over buigen.
Ditmaal heeft Meloni er een vertrouwenskwestie van gemaakt om herhaling te voorkomen. Als de wet het nu niet haalt, dreigt ze, valt de regering. Deze tactiek wordt in Italië vaker gebruikt om wetten door het parlement te loodsen. Kamerleden zijn zo min of meer gedwongen met hun fractie mee te stemmen. Tot ergernis van de oppositie, die buitenspel wordt gezet.
Wanneer weten we meer?
De Kamer van Afgevaardigden zal zich de komende dagen over verschillende onderdelen van de wet buigen. Daarna volgt een laatste stemming over de gehele kieswet. Die moet uiterlijk donderdag plaatsvinden. De eerste hobbel werd afgelopen donderdag genomen. Een poging van de oppositie om de ‘ongrondwettelijke’ wet tegen te houden werd tijdens een geheime stemming verworpen.
En wat als de wet het niet haalt?
Dan kan Meloni nog terugkrabbelen. Doet ze dat niet, dan moet ze haar ontslag indienen bij president Sergio Mattarella. Hij gaat eerst op zoek naar een andere meerderheid en schrijft vervroegde verkiezingen uit als hij die niet vindt. Die zouden anders pas in de herfst van volgend jaar plaatsvinden, wanneer de regeertermijn van Meloni formeel eindigt.
De meerderheid van de huidige regeringspartijen staat onder druk, door de opkomst van nieuwkomer Roberto Vannacci. De oud-generaal trekt veel teleurgestelde rechtse kiezers aan, die vinden dat Lega en Fratelli d’Italia door te regeren te ver naar het midden zijn opgeschoven.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant