Verkiezingen Quebec Kiezers in de overwegend Franstalige provincie van Canada hebben de separatistische Parti Québécois gekozen om een nieuwe regering te vormen. De partij belooft opnieuw een referendum over onafhankelijkheid – zij het pas wanneer president Trump weg is. Hun zege vormt een uitdaging voor premier Mark Carney.
Paul St-Pierre Plamondon, leider van de separatistische Parti Québécois, begroet aanhangers bij aankomst voor een lijsttrekkersdebat in Montreal op 23 september.
De separatistische Parti Québécois (PQ) heeft maandag de parlementsverkiezingen gewonnen in de overwegend Franstalige Canadese provincie Quebec. De herrijzenis van de partij, die opnieuw een referendum wil houden over afscheiding van Canada, is een tegenslag voor de Canadese premier Mark Carney bij zijn missie om een eensgezind front te vormen tegen het beleid van de Amerikaanse president Donald Trump.
De PQ, die sinds eind jaren zestig afscheiding van Canada nastreeft, komt voor de vierde keer aan de macht in de provincie van 9 miljoen inwoners, zij het met een parlementaire minderheid in de Nationale Assemblee in Quebec-Stad. De separatisten, die voor het eerst sinds 2014 gaan regeren, behaalden ruim 28 procent van de stemmen, een historisch laag percentage voor een winnende partij.
Ondanks de comeback van de PQ is animo onder de bevolking van Quebec voor onafhankelijkheid historisch laag: slechts zo’n 30 procent wil dat de provincie zich afscheidt van Canada. Ook op een derde referendum over die langlopende kwestie zit een ruime meerderheid van de kiezers niet te wachten. De PQ hield twee maal een volksraadpleging over onafhankelijkheid, in 1980 en 1995 – bij het laatste referendum stemde 49,4 procent van de kiezers voor afscheiding en viel Canada bijna uiteen.
Dat de PQ nu toch weer aan de macht komt, heeft behalve met een wens onder kiezers om de regerende, centrumrechtse Coalition Avenir Québec (CAQ) na acht jaar naar huis te sturen, voor een belangrijk deel te maken met een ongekende versplintering van het politieke stelsel. Vijf partijen dongen serieus mee en haalden elk minstens 10 procent van de stemmen, wat de PQ in staat stelde in veel kiesdistricten te winnen. Bij het ‘first-past-the-post‘-systeem, naar Brits model, wint in elk district de kandidaat met de meeste stemmen; dat hoeft geen meerderheid te zijn.
Quebec „verdient het” om een onafhankelijk land te worden, zei Paul St-Pierre Plamondon, de 49-jarige leider van de PQ, in zijn overwinningsrede in Montreal. „De moedige strijd van Franstaligen in Amerika om hun eigen cultuur te behouden, krijgt pas echt betekenis wanneer dit volk een eigen land en de daarmee gepaard gaande erkenning verwerft.”
St-Pierre Plamondon, bijgenaamd ‘PSPP’, heeft beloofd om pas na afloop van de regeertermijn van Trump in januari 2029 een referendum te houden – een impliciete erkenning dat Quebec onder de huidige omstandigheden beter af is binnen Canada. Evenals veel andere Canadezen maken inwoners van Quebec, dat een sterke industriesector kent, zich zorgen om de handelsoorlog die de Amerikaanse president tegen het land heeft ontketend. Veel inwoners van Quebec steunen Carney bij zijn missie om het land te verdedigen tegen Trump.
Een separatistische regering in Quebec, gekozen door een ander segment van de kiezers in de provincie, dreigt die missie van Carney te bemoeilijken, zegt Daniel Béland, hoogleraar politicologie aan de universiteit McGill in Montreal, telefonisch. „Het is een uitdaging voor Carney, een zoveelste probleem op zijn bord”, zegt hij. „Hij wil zich concentreren op internationale betrekkingen, de economie en handel, maar krijgt nu in Quebec te maken met een regering met een separatistische agenda.”
St-Pierre Plamondon zal volgens Béland proberen onenigheid te zoeken met de federale regering, om ‘aan te tonen’ dat de Canadese federatie niet werkt in het belang van Quebec. Probleem voor hem is daarbij echter dat Carney, evenals in de rest van Canada, ook in Quebec momenteel veruit de populairste politicus is – aanmerkelijk populairder dan St-Pierre Plamondon zelf. Die situatie kan echter veranderen als Trump van het toneel verdwenen is.
De verkiezing van de PQ is overigens niet de enige uitdaging voor Carney rond separatisme in Canada. Ook in de westelijke provincie Alberta is een gedreven separatistische beweging actief. Hoewel die daar niet de regering vormt, is ze er in geslaagd een referendum af te dwingen over de vraag of Alberta een proces moet starten om zich via een referendumprocedure af te scheiden van Canada. Die volksraadpleging wordt op 19 oktober gehouden; verwacht wordt dat de separatisten die zullen verliezen.
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie