Uitgevers moeten middelbare scholen niet langer verplichten om zowel papieren als digitale lesboeken te kopen. Daartoe riep de Autoriteit Consument en Markt (ACM) op. Binnen het onderwijs bestaat grote ergernis over deze koppelverkoop. Uitgevers kozen meteen eieren voor hun geld.
Wat is het probleem met de schoolboeken volgens de ACM?
De toezichthouder heeft onderzoek gedaan naar de schoolboekenmarkt en ziet twee dingen. Ten eerste sluit het aanbod van leerboeken niet goed aan bij de vraag van scholen. Afnemers van lesmethoden worden vaak gedwongen om bij het inkopen van lesmateriaal naast fysieke boeken ook een softwarelicentie te kopen. In de praktijk is één van die twee geregeld overbodig, waardoor scholen onnodig veel betalen. Dat gaat om grote bedragen: jaarlijks kopen middelbare scholen voor ongeveer 280 miljoen euro aan schoolboeken in.
Daarnaast ziet de ACM dat scholen maar weinig wisselen van boekenaanbieder. Heeft een school eenmaal gekozen voor een lesmethode, dan wordt de prijs-kwaliteitverhouding van de ingekochte leermiddelen tussentijds te weinig geëvalueerd. Scholen zouden daar meer tijd en energie in moeten steken en kunnen daarvoor samenwerking zoeken met andere onderwijsinstellingen. De toezichthouder wijst daarbij op de regierol die scholencoöperatie Sivon succesvol pakt. Dat succes kan groter worden als meer scholen zich aansluiten.
Wat ging aan de oproep van de ACM vooraf?
Binnen het onderwijs is al langere tijd kritiek op de boekenmarkt. De drie grote uitgevers – Noordhoff, Malmberg en ThiemeMeulenhoff – hebben samen bijna driekwart van de markt in handen en daarmee een grote machtspositie. In een manifest riepen scholen de uitgevers ruim twee jaar geleden op de koppelverkoop los te laten en transparanter te zijn over prijzen. Daarnaast uitten de scholen kritiek op de vele ‘wegwerpboeken’, werkboeken waarin leerlingen opdrachten maken en die dus maar één keer kunnen worden gebruikt.
Omdat er bij de uitgeverijen te weinig verbetering zichtbaar was, dreigde toenmalig staatssecretaris Becking van Onderwijs (VVD) begin dit jaar met ingrijpen. Ondertussen hadden tientallen scholengemeenschappen al het heft in eigen hand genomen met de oprichting van een uitgeverij, Neon. Daarbij zijn inmiddels ruim 1.500 scholen aangesloten, waarvan een groot deel uit het middelbaar onderwijs. Volgend schooljaar moeten de eerste lesmethoden beschikbaar komen.
Wat zeggen de scholen van de oproep van de ACM?
Middelbare scholen steunen de oproep van de ACM en hopen dat dit snel leidt tot meer transparantie en een betere prijs-kwaliteitverhouding. ‘De oprichting van Neon had al bewezen dat scholen het echt wel zat zijn’, zegt een woordvoerder van de VO-Raad, de koepelorganisatie van scholen in het voortgezet onderwijs.
De VO-Raad deelt ook de wens van de toezichthouder om scholen meer tijd en energie te laten steken in de tussentijdse evaluaties van hun schoolmateriaal. De woordvoerder wijst erop dat daarvoor wel voldoende tijd moet worden vrijgemaakt. ‘Het kiezen van nieuwe boeken is een tijdrovend proces en leraren hebben het al erg druk.’
Hoe reageren de uitgevers?
Bij ThiemeMeulenhoff lag het persbericht al klaar voordat de ACM haar oproep maandag naar buiten bracht, dus de uitgeverij was zich er goed van bewust dat er wat moest veranderen. Als eerste van de grote uitgeverijen liet ThiemeMeulenhoff weten dat de koppeling tussen fysiek en digitaal lesmateriaal losgelaten zal worden. Kort daarna meldde ook Noordhoff die mogelijkheid vanaf volgend schooljaar te willen bieden. Malmberg volgde, al kon deze uitgeverij nog geen datum noemen.
Scholen kunnen straks uit drie opties kiezen: alleen papieren boeken, uitsluitend het digitale lesmateriaal of een combinatie van beide. Op de vraag waarom het zo lang heeft geduurd tot de mogelijkheid er komt, antwoordt Noordhoff-directeur Eveline Aendekerk dat het tijd kost om de digitale en fysieke methoden te ontvlechten. ‘Digitaal en papier verwijzen naar elkaar, dus als het materiaal op zichzelf moet staan, moet je het soms helemaal opnieuw samenstellen.’
Is dit voldoende?
De ACM is blij met de stap. ‘Heel positief dat er wordt geluisterd naar de behoefte van scholen’, zegt een woordvoerder. ‘We zijn benieuwd hoe de uitgeverijen hier invulling aan gaan geven, en gaan dat nauwkeurig volgen.’ Ook de VO-Raad reageert positief. ‘Tegelijk moet nog wel blijken of dit ook tot meer transparantie over de prijzen gaat leiden’, klinkt het daar. ‘En op andere terreinen, zoals de kwaliteit van het lesmateriaal, is er ook nog genoeg te winnen.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant