Gezondheid In tien gemeenten neemt de druk van ongezond voedsel alleen maar toe. De Voedseldrukmonitor die dit laat zien, moet gemeenten helpen om hier iets aan te doen.
Een milkshake of hamburger is in grote steden nooit ver weg
Nederlanders worden overal omringd door patat en kaascroissants, en dat is de afgelopen jaren niet beter geworden. In tien jaar tijd is ruim driekwart van de buurten in tien steden nog ongezonder geworden. Gemeenten roepen het kabinet daarom op vaart te maken met een Voedselwet, die het makkelijker moet maken junkfood te weren.
Onderzoekers van Amsterdam UMC brengen sinds 2023 met een ‘voedseldrukmonitor’ in kaart in welke mate bewoners worden blootgesteld aan gezond en ongezond voedsel in supermarkten, snackbars, lunchrooms en andere verkooppunten. Op de meeste verkooppunten waar je voedsel kunt kopen (96 procent) is het aanbod overwegend ongezond. ‘Ongezond’ is alles wat niet in de Schijf van Vijf van het Voedingscentrum staat (dus ook een broodje gezond, met ham en kaas).
Opvallend is dat rond scholen de druk hoog is: 94 procent van de middelbare en mbo-scholen ligt in een omgeving met overwegend ongezond aanbod. Ook in minder rijke buurten, waar relatief veel mensen wonen met gezondheidsproblemen, is een groter aanbod van pizza, döner en ander ongezond eten. In sommige grote steden heeft een op de vijf kinderen overgewicht. Het aantal fastfoodzaken in Nederland is in twintig jaar bijna verdubbeld, becijferde het Centraal Bureau voor de Statistiek onlangs nog.
De Voedseldrukmonitor werd ingezet in tien gemeenten: Almere, Amsterdam, Breda, Den Haag, ‘s-Hertogenbosch, Groningen, Leiden, Rotterdam, Utrecht en Tilburg. Het instrument houdt rekening met het type verkooppunten (zoals bakkers, fastfoodrestaruants of supermarkten), het aantal verkooppunten en de afstand tot een bepaald punt – hoe ver je simpel gezegd moet lopen voor een roze koek. De monitor moet gemeenten helpen om buurten met elkaar te vergelijken en er beleid op af te stemmen.
Gemeenten zeggen al langer dat ze nieuwe wettelijke bevoegdheden nodig hebben om ongezonde aanbieders te kunnen weren rond scholen of plekken waar al te veel te vet, te zout en te zoet voedsel te koop is. In 2022 had het kabinet hier al plannen voor. Een bredere Voedselwet, waarmee bijvoorbeeld ook reclame en openingstijden gestuurd kunnen worden, is er tot op heden nog niet gekomen. Gemeenten kunnen nu hooguit proberen om via het bestemmingsplan het aanbod enigszins te sturen. Het probleem is alleen dat ‘gezondheid’ daarbij geen legitiem criterium is.
Veel gemeenten, waaronder Amsterdam, dringen er nu bij de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport op aan om tempo te maken met de aangekondigde Voedselwet. „Gemeenten moeten kunnen voorkomen dat op plekken waar ongezond aanbod nu al overheerst, er steeds meer bijkomt”, zegt de Amsterdamse wethouder Alexander Scholtes (D66). „Waar je woont of naar school gaat mag niet bepalen hoe gezond je kunt opgroeien.”
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie