is publicist.
De schrijnende verhalen van toeslagenslachtoffers tonen onomstotelijk aan dat jeugdzorg kinderen onterecht uit huis heeft geplaatst. Het wordt tijd dat men veel terughoudender omgaat met deze allerzwaarste maatregel om in te grijpen in een gezin. Dat er onomstotelijk moet vaststaan dat er sprake is van mishandeling of misbruik en dat dit juridisch bewijsbaar moet zijn. Pas als er concrete, bewijsbare vermoedens zijn van strafbare feiten kan worden besloten tot een uithuisplaatsing.
Hoe abject ook, kinderen fysiek straffen lijkt mij bijvoorbeeld geen uithuisplaatsingsgrond, wel een dringende roep om opvoedondersteuning. Maar gezien het vele structurele geweld binnen de jeugdzorg is het ridicuul om voor ouders de lat hoger te leggen dan voor jeugdzorgmedewerkers. Dat getuigt van een diepgaand gebrek aan respect voor het fundamentele belang van een familieband voor een kind.
Het voor vele interpretaties vatbare, uiterst rekbare criterium ‘pedagogische verwaarlozing’ mag nooit tot uithuisplaatsing leiden. Regelmatig worden de gevolgen van armoede beschouwd als verwaarlozing, zagen we in het toeslagenschandaal. Te vaak worden bijvoorbeeld alleenstaande moeders en gezinnen die onder financiële druk bezwijken geconfronteerd met toezicht en uithuisplaatsing van de kinderen.
Problemen thuis die in essentie gaan over bestaanszekerheid, schulden, wonen en een gebrek aan passende hulp, moeten op die terreinen worden opgelost.
Dat zoveel uit huis geplaatste kinderen uit toeslagengezinnen willen weten waarom ze in vredesnaam uit huis geplaatst moesten worden, toont aan dat er van daadwerkelijke, strafbare mishandeling geen sprake was. Wel van spanningen thuis, van (door de Belastingdienst veroorzaakte) armoede.
Het is een grote schande dat de manier waarop de overheid deze kwetsbare kinderen ‘hielp’ niet bestond uit financiële en sociale hulp aan hun gezin, maar door het, voor de samenleving overigens veel duurdere, uiteenrukken van hun gezin. De kosten van jaren pleeg- en instellingszorg lopen in de tonnen. Een arm gezin bijvoorbeeld een tijd een aanvullend basisinkomen geven is niet alleen humaner, maar ook stukken voordeliger.
Een uithuisplaatsing betekent trauma op trauma voor een kind. Voorafgaand aan de uithuisplaatsing is het thuis gespannen. Hulp is noodzakelijk. Maar niet op de manier waarop dat nu plotseling gebeurt. Uit je huis gehaald worden door een politiemacht, alsof je een misdadiger bent. Abrupt je ouders, maar meestal ook je broertjes of zusjes nooit meer zien. Naar – laten we er nu even van uitgaan dat er eindelijk iets meezit – een welwillend pleeggezin gebracht worden.
Maar als het daar door trauma – een normaal kind krijgt doorgaans forse gedragsproblemen door wat het nu al heeft moeten doorstaan – niet meer gaat, begint een doorplaatsingscarrousel. Het kind wordt van hot naar her gesleept, om het even waar toevallig plaats is, kriskras door het land. Het kind is zo eenzaam en zo bang, het kan zich aan niets en niemand hechten. Komt in kille instellingen terecht. Emotionele kindermishandeling is een wezenskenmerk van het hele systeem.
Daarnaast komen fysieke mishandeling en seksueel misbruik – datgene waartegen wij als beschaafde samenleving kinderen absoluut willen beschermen – bijna structureel voor binnen instellingen en de pleegzorg, zoals we al jaren weten uit onderzoek na onderzoek en terugkerende schandalen. Toezicht en handhaving schieten tekort. En zo eindig je met twintigers die zo getraumatiseerd zijn door hun jeugdzorgverleden, dat zij om euthanasie op psychische gronden vragen.
De logica ontbreekt en van rechtszekerheid is nauwelijks sprake: een onrechtvaardig systeem. Het kan toch niet zo zijn dat een kind eerst wordt weggehaald omdat thuis te weinig stabiliteit is, om vervolgens in een mallemolen van tijdelijke plekken terecht te komen?
Het kan toch niet zo zijn dat, als thuis alles weer op orde is, terugplaatsing onmogelijk is omdat instellingen een financieel belang hebben bij bezette plekken? Dat het soms ene kind uit een gezin wel, en het andere kind niet naar huis mag, heeft niet met de ‘veiligheid’ thuis te maken, maar met dit soort opportunistische bureaucratie waarbij geld belangrijker is dan het belang van een kind.
De directeur van Jeugdzorg Nederland, Ahmed Aboutaleb, zal door roeien en ruiten moeten gaan om dit falende systeem grondig te hervormen.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Source: Volkskrant