Het kabinet wil bestaande vervoersdiensten, zoals leerlingenvervoer en gewone busdiensten, samenbrengen om de verschraling van het openbaar vervoer buiten de steden tegen te gaan. Ook komen er proeven met zelfrijdende bussen.
is economieverslaggever bij de Volkskrant. Ze schrijft vooral over vervoer en cryptovaluta.
Dat schrijft staatssecretaris Annet Bertram (Infrastructuur en Waterstaat) in twee brieven aan de Tweede Kamer. ‘Ik maak me grote zorgen over de bereikbaarheid, vooral in de regio’, zegt zij. ‘Het raakt mensen in hun dagelijks bestaan.’
De plannen komen op een moment dat steeds meer bushaltes verdwijnen. Persbureau ANP berekende deze week dat Nederland ruim 1.100 bushaltes minder telt dan zes jaar geleden. De grootste afname was in Drenthe en Groningen, waar meer dan 13 procent van de haltes verdween. Dit betekent niet per definitie dat de gehele buslijn wordt opgeheven: soms wordt de route aangepast, waardoor een bus niet meer door een dorp rijdt, maar erlangs.
Bertram waarschuwt voor een neerwaartse spiraal. Als minder reizigers voor het ov kiezen, leidt dat tot minder busritten, waardoor het aantal reizigers nóg verder daalt. Mensen met een auto kunnen daarop terugvallen, maar een kwart van de Nederlandse huishoudens heeft geen auto, staat in de brief.
Voor deze inwoners kan een geschrapte busrit betekenen dat zij niet meer zelfstandig naar het ziekenhuis kunnen. Dat wringt extra doordat ook zorg- en onderwijsinstellingen in de regio sluiten. Mensen zonder auto moeten daardoor verder reizen, wat hun afhankelijkheid van goede ov-verbindingen vergroot.
Tegelijkertijd rijden beschikbare voertuigen geregeld leeg rond. Dat geldt onder meer voor busjes voor leerlingen en mensen die door een lichamelijke of andere beperking niet zelfstandig met het ov kunnen reizen. In dit zogeheten doelgroepenvervoer werd in 2022 zo’n 40 procent van de kilometers zonder passagiers afgelegd, meldt de brief.
Gemeenten regelen het vervoer voor leerlingen en mensen met een beperking. Provincies en samenwerkende gemeenten organiseren de gewone busdiensten. Die vervoersdiensten werken met afzonderlijke opdrachten en budgetten. Daardoor rijden soms meerdere busjes naar dezelfde bestemming, elk voor hun eigen groep reizigers, terwijl lang niet alle stoelen bezet zijn.
‘De uitvoering van het huidige systeem begint te haperen’, schrijft Bertram. Het kabinet wil de diensten daarom combineren. Dit moet lopen via een gezamenlijke centrale die de ritverzoeken verzamelt en vervolgens afstemt op de behoeften van reizigers. Zij kunnen dan een busje of taxi boeken als de gewone bus geen optie is.
In zeven regio’s lopen al projecten met deze vorm van gecombineerd vervoer. Zo kunnen reizigers in Zeeland van vroeg tot laat via de centrale een rit boeken. Het ministerie draagt daar met 6 miljoen euro bij aan een planningssysteem dat op termijn ook in andere regio’s kan worden gebruikt.
Ook het tekort aan chauffeurs zet het openbaar vervoer onder druk. Om dat op te vangen, wil Bertram proeven met zelfrijdende bussen mogelijk maken. Sinds vorig jaar rijdt zo’n bus tussen metrostation Meijersplein en Rotterdam The Hague Airport. Die stuurt, versnelt en remt zelfstandig, maar er zit nog wel een medewerker achter het stuur die toezicht houdt en zo nodig ingrijpt. Daarnaast wil Bertram met goedkopere kaartjes meer reizigers verleiden buiten de spits te reizen. Ook onderzoekt het kabinet de mogelijkheden voor een landelijk vervoerbewijs, bedoeld voor mensen met een laag inkomen.
In 2012 kon 9 procent van de ouderen niet binnen drie kwartier met het ov een ziekenhuis of buitenpolikliniek bereiken. In 2022 was dat bijna één op de acht. Beperkte vervoersmogelijkheden kunnen ook sociale contacten bemoeilijken, blijkt uit onderzoek van het Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid. Ook de Tweede Kamer heeft in verschillende debatten en moties aangedrongen op betere bereikbaarheid in de regio, schrijft Bertram.
Begin 2027 volgt een verdere uitwerking. Nog onderzocht wordt onder welke voorwaarden mensen die nu speciaal vervoer gebruiken kunnen overstappen en of studenten hun studentenreisproduct kunnen gebruiken. Ook wil het kabinet werken aan een gezamenlijk betaal- en informatiesysteem.
Voor regionale bereikbaarheid en infrastructuur komt 100 miljoen euro extra beschikbaar in 2028, 200 miljoen in 2029 en jaarlijks 300 miljoen vanaf 2030. Later wordt bekend hoe dat geld wordt verdeeld.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant