Psychologie In publieke situaties zijn mensen minder geneigd zich op een niet-talige manier te uiten. Zuchten en kreunen worden niet gewaardeerd. En kokhalzen al helemaal niet.
In gezelschappen is lachen veruit de meest toelaatbare expressie.
Lachen, zuchten, kokhalzen, kreunen – een mens maakt veel geluiden. Maar lachen doen we het meest – vooral in gezelschap. En als we alleen zijn, klinken zuchten het vaakst. En niet verrassend: kokhalzen wordt het minst betamelijk gevonden. Huilen, schreeuwen en kreunen wordt evenmin gewaardeerd in gezelschap. En sowieso zijn formele situaties en momenten waarin macht een rol speelt het minst geschikt voor dit soort ‘vocal displays’. In sociale sferen met een positieve energieke sfeer (zeg, een feest) wordt er veel meer acceptabel gevonden.
Dit blijkt allemaal uit een gedetailleerde studie in Nederland waarbij ruim 140 proefpersonen een week lang drie keer per dag moesten noteren welke menselijke geluiden ze hoorden (ook van henzelf) en in wat voor setting. De Nederlandse psycholoog Roza Kamiloglu deed er eind vorige maand verslag van in Philosophical Transactions B, van de Royal Society of London – een van de oudste wetenschappelijke tijdschriften ter wereld, opgericht in 1665. Ook de techniek waarmee Kamiloglu haar onderzoek deed, de experience sampling method, heeft een lange geschiedenis. Die manier om proefpersonen op willekeurige momenten te berichten dat ze hun ervaring van dat moment moeten noteren werd al in de jaren zeventig ontwikkeld door Mihály Csikszentmihalyi (1934-2021), een Amerikaans-Hongaarse psycholoog die daarmee de menselijke concentratietoestand flow in kaart kon brengen.
Het huidige onderzoek van Kamiloglu is onderdeel van een groter project naar de samenhang van de toelaatbaarheid van diverse niet-talige geluiden (zoals ook naar lucht happen van schrik, kreunen, knorren, grommen) met verschillende types sociale situaties en soorten aanwezigen (vreemden, bekenden of vrienden). In het algemeen is wel bekend dat niet-talige ‘vocale displays’ van mensen in publieke situaties minder expressief zijn, maar details zijn zelden of nooit onderzocht. Kamiloglu deelde de situaties waarin die geluiden klinken op in verschillende (overlappende) dimensies die op zichzelf al een mooi overzicht geven van de breedte van menselijke ervaringen: positief, negatief, sociaal, formeel, hiërarchisch (macht), levendig/energiek (‘briskness’) en nieuw. Daaruit bleek onder meer dat in ‘positieve’ situatie niet alleen lachen, maar ook schreeuwen best toelaatbaar werd gevonden, net als in levendige situaties. In hiërarchische situaties voelde lachen juist weer ongepast.
Dat lachen veruit het meest toelaatbaar wordt geacht is goed te begrijpen, omdat het ten diepste geldt als een niet-dreigend ‘speelsignaal’, dat mensen bij elkaar brengt. Het meest afgewezen signaal, kokhalzen, is juist een bedreigend teken van ziekte en ellende. Schreeuwen is ook ongepast, omdat het ook bijna altijd een teken van gevaar is, behalve dus als er van enthousiasme geschreeuwd wordt tijdens uitgesproken positieve settings, zoals een feest.
Het onderzoek is een eerste verkenning, schrijft Kamiloglu. Er is bijvoorbeeld nog geen onderscheid gemaakt tussen de eigen geluiden en die van anderen. Een nadeel is ook dat de proefpersonen vooral bestonden uit jonge vrouwelijke studenten, die de sociale regels misschien weer anders ervaren dan oude mannen. Het onderzoek zal ook in andere landen worden gedaan. In het huidige onderzoek, waaraan relatief veel niet-Nederlandse proefpersonen meededen, viel al op dat de 30 procent Nederlandse deelnemers vocal displays eerder leken goed te keuren dan de anderen, maar dat verschil was niet statistisch significant.
Op de hoogte van kleine ontdekkingen, wilde theorieën, onverwachte inzichten en alles daar tussenin
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie