Waar zijn de media in het buitenland vol van? Vandaag: correspondent in Istanbul Rob Vreeken ziet hoe op de Turkse kapitaalmarkt ‘de roof van de eeuw’ wordt ontdekt.
schrijft vanuit Istanbul over Turkije, Iran, Israël en de Palestijnse gebieden.
Een zeepbel is uiteengespat in het gezicht van de Turkse president Recep Tayyip Erdogan. Hij hoopt – om binnen de beeldspraak te blijven – de zeepresten eenvoudig met een doekje te kunnen wegvegen, om dan verder te gaan alsof er niets is gebeurd, met een schoner gezicht zelfs. De vraag is of hem dat gaat lukken. De oppositie heeft de messen al geslepen.
Waar het om gaat is een financieel schandaal rond beleggingsfondsen, dat medio september aan het licht kwam. Dubieuze fondsen, die het vermogen van bijna een half miljoen beleggers beheerden (onder wie doodgewone ‘hardwerkende Turken’), bleken onwaarschijnlijk hoge rendementen te hebben geboekt met marktmanipulatie en andere schimmige praktijken.
De crisis begon toen de Autoriteit voor de Kapitaalmarkt (SPK) beleggingsfondsen opdroeg te stoppen met beleggen in één enkel aandeel en hun portefeuilles te diversifiëren. Om hieraan te voldoen, begonnen de fondsen aandelen te verkopen en trokken beleggers hun geld terug. Sommige fondsen gaven vervolgens aan dat ze hun vermogen niet snel genoeg konden liquideren.
De SPK plaatste zeven bedrijven met 131 fondsen onder curatele, waarvan de giftige activa zo’n 15 miljard euro waard zijn. Van de ruim 215 verdachten zitten er 56 in hechtenis; 88 staan onder gerechtelijk toezicht.
De zaak kreeg een politiek tintje toen een vooraanstaande politica van de regerende AK-partij betrokken bleek. Vicevoorzitter Fatma Kaya, ex-minister van Sociale Zaken en Gezin, trad af nadat aan het licht was gekomen dat zij en haar echtgenoot als beleggers exorbitante winsten hadden behaald. Hun investeringen van in totaal 2,95 miljoen euro verkochten ze een dag voordat de crisis uitbrak voor bijna 40 miljoen euro. De oppositie kwam meteen met de beschuldiging van handel met voorkennis.
Politiek gezien is de affaire explosief. De Turkse bevolking heeft al jaren te maken met hoge inflatie. Het is telkens weer schrikken als het dagelijkse mandje boodschappen bij de kassa wordt afgerekend. Het zet kwaad bloed als dan aan de top de spreekwoordelijke zakkenvullers ervandoor gaan met de miljoenen – of die laten verdampen.
Parlementsvoorzitter Numan Kurtulmuş had het over ‘een van de belangrijkste schandalen en crises die Turkije de laatste tijd heeft gekend’. Volgens hem kan de kwestie het vertrouwen van binnenlandse en buitenlandse investeerders in de Turkse economie ondermijnen. Met verkiezingen in zicht, over ruim anderhalf jaar, zien Erdogan en zijn AKP dat liever niet gebeuren.
Kritische media, voor zover nog aanwezig, en de oppositie wrijven het er flink in. Voor de onlangs opgerichte Yeni Parti (Nieuwe Partij) is het een uitgelezen kans zich te profileren. De meeste parlementariërs van de oude oppositiepartij CHP stapten na een recente partijscheuring over naar de Yeni Parti. Volgens YP-leider Özgür Özel is de zaak-Kaya slechts ‘het topje van de ijsberg’, waarmee hij suggereerde dat meer AKP'ers betrokken zijn. Hij bezwoer dat zijn partij degenen die van ‘de roof van de eeuw’ hebben geprofiteerd zullen ‘ontmaskeren’.
Regeringsgezinde media leggen de nadruk op maatregelen die de regering neemt om de zaak te onderzoeken en het toezicht op de kapitaalmarkten te verbeteren. ‘De Turkse kapitaalmarkt is veerkrachtig, de fundamenten zijn sterk’, zo wordt president Erdogan geciteerd. Hij belooft dat Turkije ‘gezuiverd’ uit de fondsencrisis zal komen. Niet voor niets, zegt hij, heeft zijn partij ‘ak’ in de naam, Turks voor wit of zuiver.
Wel staat Erdogan voor een lastige keuze, al zal hij dat niet toegeven. Als hij serieus onderzoek instelt, bestaat de kans dat nog meer namen van prominente partijleden naar boven komen. Laat hij dat na, dan heeft de oppositie het verwijt van ‘doofpot’ al klaar liggen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant