nieuwsbriefAmerika
Amerika De peilingen en prognoses lijken elke dag gunstiger te worden voor de Democraten. Maar hoe betrouwbaar is kiezersonderzoek in tijden van Trump eigenlijk nog?
‘Defend the Vote’-rally, eind augustus bij het Lincoln Memorial in Washington.
Met nog vier weken te gaan tot de Congresverkiezingen lijken veel enquêteurs en analisten de uitslag al te kennen. De partij van president Trump gaat zeker het Huis van Afgevaardigden verliezen en ook in de Senaat hebben Democraten veruit de beste kansen een meerderheid te winnen. Het zou alleen nog de vraag zijn hoe ruim de Democratische winst op 3 november wordt. Maar zijn dit soort prognoses eigenlijk wel te vertrouwen?
Neem bijvoorbeeld het statistische model van The Economist, dat voorspelt dat de Democraten 95 procent kans hebben het Huis te winnen. Het deed mij terugdenken aan 2016, toen The New York Times op verkiezingsdag voorzag dat Hillary Clinton 85 procent kans had het Witte Huis te winnen en Donald Trump slechts 15 procent. Nu gebeuren er elke dag wel dingen waarop de kans statistisch gezien klein is (gisteren had mijn trein zowel ’s ochtends als ’s avonds geen vertraging). Maar sinds Trumps amper voorspelde zege van 2016 liggen peilingen in de VS onder een vergrootglas.
Iemand die er in 2016 een stuk minder ver naast zat dan de NY Times, was Nate Silver. De statisticus en pokerspeler zette in 2008 de politieke website FiveThirtyEight op, vernoemd naar het aantal kiesmannen dat via het Electoral College de president kiest. Silver verzamelt allerlei politieke, economische en electorale data en cruncht die in een model. Tegenwoordig doet hij dit op zijn eigen Substack-kanaal Silver Bulletin.
In 2016 schatte de peilinggoeroe Trumps winstkans in op 30 procent. „Voor iemand die niet gewend is te gokken, lijkt dat een kleine kans”, zei Silver hierover in 2025 in een interview met NRC. „Maar voor gokkers is een kans die onder de 50 procent ligt, maar hoger is dan wat de markt verwacht – en de meeste peilingen gaven Trump minder kans – een goeie gok. Zo’n weddenschap zul je vaak verliezen, maar als je wint, is de uitkering ook meteen plezierig hoog.”
Een gokje op Republikeinse winst zou zich ook dit jaar goed kunnen uitbetalen. Op voorspellingmarkten als Polymarket en Khalsi worden miljoenen dollars gezet op individuele Congresraces en op de uiteindelijke machtsverhoudingen. Ook hier is de trend dat de Democraten het Huis zo goed als zeker zullen veroveren en veruit de beste kans maken op de Senaat.
Inmiddels wordt ook door serieuze media vertrouwd op deze goksites, omdat er een soort collectieve voorspellingskracht vanuit zou gaan. Tegelijkertijd worden veel van deze weddenschappen gesloten op basis van de laatste peilingen. Waarmee het de vraag blijft of journalisten, peilers en gokkers niet vastzitten in een tunnelvisie. Worden de president en zijn Republikeinse Partij niet stelselmatig onderschat en de kansen van de Democraten overschat?
Nate Silver dook in de geschiedenis en berekende hoeveel de peilingen in voorgaande jaren naast de uiteindelijke uitslag zaten. Zijn bevindingen zijn opmerkelijk – en hoopgevend voor de Democraten. De peilers blijken vooral een progressieve bias te hebben in de verkiezingsjaren dat Trump als presidentskandidaat op het stembiljet staat. In 2016 overschatten ze de Democratische kansen; in 2020 zelfs nog sterker; en in 2024 neigden ze nog steeds naar de Democraten, maar minder sterk dan in de twee cycli daarvoor.
Bij Congresverkiezingen halverwege een presidentstermijn, zoals die volgende maand plaatsvinden, treedt deze bias minder sterk op. In zowel 2018 als 2022 was er geen noemenswaardige bevoordeling naar de ene noch de andere partij. En bij de tussentijdse verkiezingen die in 2025 gehouden werden, was er juist een zeer sterke bias richting de Republikeinen. Bij deelstaatverkiezingen in New Jersey en Virginia werd de partij van president Trump veel harder afgestraft dan vooraf gepeild.
Dit biedt allemaal geen garantie voor de komende stembusgang. Sowieso is het altijd goed te onthouden dat enquêteurs mensen vragen wat ze zouden stemmen als er vandaag verkiezingen zouden zijn. In 2016 stond Hillary Clinton bij The New York Times eind oktober zelfs op 93 procent kans winst, totdat de FBI tien dagen voor de verkiezingen meldde een onderzoek te openen naar haar privé e-mailserver. Zelfs als zich dit jaar geen October Surprise van dat kaliber aandient, zijn vier weken in de politiek van een onpeilbare eeuwigheid.
Volg de laatste politieke ontwikkelingen in de VS op de voet
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie