Omgeven door een wolk van geruchten en onnavolgbare overheidsverklaringen kwam aan het licht dat Siberië worstelt met een opmerkelijk labincident. Een jonge vrouw zou er zijn overleden aan de gevolgen van de pest, waarschijnlijk nadat ze een reageerbuisje liet vallen.
is wetenschapsredacteur bij de Volkskrant, gespecialiseerd in klimaat en microleven.
Zo’n tweehonderd burgers zouden in quarantaine zijn geplaatst – andere rapporten spreken van slechts tientallen. Westerse artsen halen intussen de schouders op: akelig, zo’n incident, maar middeleeuwse toestanden hoeven we gelukkig niet te verwachten. De pestbacterie is immers allang behandelbaar met antibiotica, en simpel in te dammen met quarantaines en mondkapjes. ‘Dit wordt heus geen pandemie’, benadrukt arts-microbioloog Marc Bonten (UMC Utrecht).
Het verhaal kwam eind vorige week op gang, nadat de regionale gouverneur in Irkoetsk op sociale media meldde dat hij ‘een buitengewone ontmoeting’ had met een hoge gezondheidsarts over ‘een vermoedelijk geval van een bijzonder gevaarlijke infectie bij een inwoner’. De burgemeester van het stadje Shelekhov, nabij de stad Irkoetsk, gaf intussen aan dat een deel van het ziekenhuis was afgesloten. Vanwege een quarantaine, zo bleek.
Volgens een reconstructie van de gebeurtenissen door de New York Times viel het woord ‘pest’ pas op zaterdag, op Telegram. Daar raadde het bestuur van Baikalsk, een andere stad in de regio, inwoners af naar Shelekhov te reizen, wegens ‘onofficiële informatie’ over ‘een geval van de pest’. Het bericht werd even later weer verwijderd.
Via losse Telegramberichten, onder meer van een plaatselijke journalist, kwamen uiteindelijk meer details naar buiten. Een 28-jarige medewerkster van het ‘Anti-Pest Onderzoeksinstituut van Siberië en het Verre Oosten’ zou zijn overleden aan een longontsteking nadat ze een reageerbuisje had gebroken.
Een bewering, die de Russische consumentenorganisatie Rospotrebnadzor vervolgens overigens prompt half tegensprak: in het instituut zou ‘geen noodsituatie rond ziekteverwekkende micro-organismen zijn vastgesteld’, en bij de overleden labmedewerker zou de pest bovendien helemaal niet zijn aangetoond. Bij de mensen in quarantaine zaten intussen alleen een paar die positief testten op verkoudheid.
Wat mensen de pest noemen, bestaat in feite uit meerdere ziektebeelden, die met elkaar gemeen hebben dat ze worden veroorzaakt door Yersinia pestis, een bacterie die rondgaat bij onder meer knaagdieren en hun vlooien. Naast de meer oppervlakkige, bekende builenpest, is de dodelijkste en enige tussen mensen besmettelijke vorm longpest, die ontstaat als de bacterie via het bloed de longen bereikt.
Nog altijd raken jaarlijks meer dan duizend mensen besmet met de pest, meestal in Afrika en China. Van hen overlijden er zo’n honderd. Vandaar dat de bacterie nog steeds in enkele laboratoria wordt gekweekt en bestudeerd, op zoek naar nieuwe remedies.
Het is niet voor het eerst dat een labmedewerker overlijdt na een ongeval met de pest. Bonten wijst op een geval uit 2009: in Chicago overleed een oudere hoogleraar, die werkte aan een verzwakte variant van de pest, aan de ziekte. ‘Zoiets kan gebeuren op een lab. Je kunt het risico op een ongeluk steeds kleiner maken, maar helemaal nul wordt het nooit.’
Een ander gerucht is dat men in het lab in Irkoetsk zou werken aan een opgevoerde, resistente variant van de pest, als biologisch wapen. Bekend is immers dat de Sovjet-Unie een groot onderzoeksprogramma had naar biowapens. Maar als wapen is de pest ‘een slechte keuze’, denkt Bonten. ‘Omdat je er antibiotica tegen hebt. Ook als een variant resistent is, wil dat eigenlijk zeggen: resistent tegen de meest gebruikte antibiotica. Er zijn altijd meerdere antibiotica die je kunt inzetten.’
Bonten vergelijkt de zaak met de uitbraak van het Hantaan-virus op het cruiseschip Hondius van afgelopen voorjaar: een episode die sterk de aandacht trekt omdat die zo tot de verbeelding spreekt, maar die uitgaat als een nachtkaars. ‘Ik acht de kans het grootst dat we hier niets meer van gaan horen’, zegt hij over de pest. ‘Er valt hier immers weinig verdere verspreiding van mens naar mens te verwachten.’
Alles over wetenschap vindt u hier.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant