Drama De Turkse staat keert zich tegen een kunstenaarskoppel. Hoe principieel blijven ze onder hoge druk? Ilker Çatak zet de handeling op scherp door die naar Europa te verplaatsen – als waarschuwing.
Aziz (Özgü Namal; rechts) en Derya (Tansu Biçer) in Yellow Letters.
Regie: Ilker Çatak. Met: Özgü Namal, Tansu Biçer, Leyla Smyrna Cabas. Lengte: 127 min. Te zien in de bioscoop.
De acties van kunstenaarskoppel Derya en Aziz lijken niet enorm radicaal in een democratie als Duitsland, het decor van het nieuwe drama van regisseur Ilker Çatak. Zij, steractrice bij het Staatstheater, weigert op de foto te gaan met de gouverneur na een voorstelling. Die politicus was te laat, zette zijn telefoon niet op stil en kwam puur ter zelfpromotie. Hij, toneelschrijver en academicus, spoort zijn studenten aan om mee te demonstreren tegen oorlog en de regering, in plaats van een dramaturgieles te volgen.
Alleen spelen de gebeurtenissen in Yellow Letters zich niet echt af in Duitsland, maar in het Turkije van Erdogan, of, zoals tussentitels duidelijk maken: Berlijn is een stand-in voor Ankara en Hamburg voor Istanbul. Het is even passend als efficiënt: Çatak maakt duidelijk dat de intimidatie en censuur die Derya en Aziz overkomen overal kan gebeuren waar aan de stoelpoten van de democratie wordt gezaagd. De theatraliteit van deze verplaatsing sluit aan bij de personages die geloven dat je ‘de wereld redt met theater’.
Ze raken hun baan kwijt en Aziz wordt vervolgd wegens belediging van de president. Plots moeten ze manieren zoeken om hun hypotheek en de schoolkosten van hun 13-jarige dochter te betalen. Blijf je een ‘held’ als je engagement niet wordt gefaciliteerd via het Staatstheater, of als je je woning ervoor moet opgeven?
Net als in Çataks Das Lehrerzimmer (2023) wordt een verhaal dat bij anderen gemakkelijk in moralisme had kunnen verzanden, op een hoger niveau getild door het geweldige acteerwerk. Özgü Namal en Tansu Biçer, die het kunstenaarskoppel spelen, tonen subtiel hoe hun personages evolueren – dan weer koppig en strijdlustig, dan weer meegaand en pragmatisch.
De evoluties van Derya en Aziz lopen bovendien niet parallel, waardoor het begint te kraken tussen het tot dan toe hechte koppel. Natuurlijk willen ze opkomen voor hun principes, zien ze het onrecht dat hen wordt aangedaan, maar ze willen óók dat hun kind zich goed voelt op school, of dat Aziz’ moeder die hen onderdak biedt zich gezien voelt. Wat is pragmatisme en wat huichelarij?
De door de overheid veroorzaakte stress brengt kanten van hun karakters naar boven die anders mogelijk onder de oppervlakte waren gebleven. Ook de personages om hen heen zijn niet zwart-wit. Er zijn opportunisten, maar de meesten vrezen simpelweg de ‘gele brieven’ van de overheid. Dit alles giet Çatak, net als in Das Lehrerzimmer, in een claustrofobische vorm: de camera zit het koppel vaak op de huid en laat je je oprecht afvragen: tot waar zou je eigen engagement gaan?
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie