Kanker Bij zowel mannen als vrouwen is huidkanker over twintig jaar de meest voorkomende vorm van kanker. Het jaarlijkse aantal nieuwe kankerdiagnoses zal naar verwachting met bijna een kwart stijgen. De grootste verklaring daarvoor is de vergrijzing en bevolkingsgroei, maar bij huidkanker speelt er meer mee.
Een medewerker helpt een patiënt op de afdeling oncologie van het Haaglanden Medisch Centrum Antoniushove.
Het aantal huidkankerdiagnoses (melanoom en plaveiselcelcarcinoom) zal de komende twintig jaar naar verwachting met bijna zestig procent stijgen. In 2045 is het zowel bij mannen als bij vrouwen de meest voorkomende kankersoort, waarmee het prostaatkanker (mannen) en borstkanker (vrouwen) heeft ingehaald. Dat blijkt uit de jaarlijkse toekomstverwachting van het Integraal Kankercentrum (IKNL), dat woensdag werd gepubliceerd.
Zowel het aantal mensen dat een nieuwe kankerdiagnose krijgt als het aantal mensen dat aan kanker overlijdt zal de komende twintig jaar naar verwachting met bijna een kwart toenemen. Die stijging geldt voor bijna alle soorten kanker, meldt IKNL. Jaarlijks zal het in 2045 gaan om bijna 170.000 mensen met een nieuwe diagnose. Nu zijn dat 136.000 patiënten per jaar.
Het aantal mensen dat in 2045 zal sterven aan kanker wordt geschat op ongeveer 57.000 per jaar, nu zijn dat er 46.000. De meeste mannen zullen in 2045 naar verwachting overlijden aan prostaatkanker, bij vrouwen is dat longkanker.
De grootste verklaring is de vergrijzing en bevolkingsgroei, maar bij huidkanker speelt er meer mee. „Zelfs als we corrigeren voor de steeds ouder wordende bevolking, stijgt het aantal mensen dat de diagnose melanoom zal krijgen (huidkanker van de pigmentcellen) de komende twintig jaar fors”, zegt Jaike Schilte-Praagman, senior onderzoeker bij IKNL. Deze kankersoort hangt samen met de blootstelling aan UV-straling, en dan met name met zonverbranding op jonge leeftijd. „Deze toename kan dus nog een gevolg zijn van verbranding in het verleden.”
Bovendien, zegt Schilte-Praagman, is er nu meer bewustzijn over verdachte plekjes op de huid, bij patiënten zelf en bij artsen. „Dat draagt ook bij aan de huidige stijging van het aantal diagnoses: huidkanker wordt eerder herkend.”
De verwachte toename van het aantal diagnoses loopt voor de meeste kankersoorten gelijk op met de vergrijzing en groeiende bevolking. Nederland telt de komende twintig jaar veel ouderen die bovendien steeds ouder worden. Voor vrouwen wordt, na huidkanker, de grootste absolute toename verwacht van borstkanker, longkanker en verschillende soorten kankers van het bloed en beenmerg (hematologische kankers). Bij mannen zijn dat prostaatkanker, hematologische kankers en blaaskanker.
In de grafieken hieronder zijn de melanomen en plaveiselcelcarcinomen, beide huidkankers, bij elkaar opgeteld en zijn de basaalcelcarcinomen buiten beschouwing gelaten. „Die laatste kankersoort komt enorm veel voor, maar is bijna nooit dodelijk”, zegt Schilte-Praagman. „Daarom worden ze vrijwel nooit meegenomen in de totale cijfers.”
Alle ‘grootste stijgers’ zijn volgens Schilte-Praagman goed te verklaren door de vergrijzing. „Het zijn allemaal tumorsoorten die veel voorkomen, dus is het vrij logisch dat de toename ook groot is. De top tien grootste stijgers zijn grotendeels ook de meest voorkomende soorten kanker.”
Opvallend is dat het aantal diagnoses van longkanker, een van de meest voorkomende kankersoorten, bij mannen de laatste jaren flink afneemt. Roken is een bekende risicofactor, en volgens Schilte-Praagman daalt het percentage rokende mannen al decennia. „Daar zien we de laatste jaren de effecten van.” Vrouwen lopen volgens Schilte-Praagman een klein beetje achter, al lijkt het risico op longkanker ook bij hen de laatste jaren wel iets te stabiliseren.
Voor de gemiddelde bevolking neemt het risico om te overlijden aan kanker al jaren af. Dat komt door de verbeterde overleving. „Dertig jaar geleden was ongeveer 48 procent van alle kankerpatiënten na 5 jaar nog in leven, nu is dat 71 procent”, zegt Schilte-Praagman. Mannen lopen nog steeds een iets hoger risico om te overlijden aan kanker dan vrouwen. Wel blijft het gemiddelde risico in de bevolking op een diagnose de komende jaren ongeveer gelijk.
Wie inzoomt op de cijfers, ziet dat niet alleen ouderdom de kans op kanker vergroot. Leefstijl speelt nog steeds een grote rol. „Dertig procent van de kankersoorten hangt samen met risicofactoren die we kunnen beïnvloeden”, zegt Schilte-Praagman. Zo wordt de komende jaren een toename van het aantal schildklier- en leverkankerdiagnoses verwacht, dat samenhangt met overgewicht, en huidkanker houdt verband met slechte bescherming tegen UV-straling.
IKNL wijst op zorgelijke trends onder jongeren die de kans op kanker in de toekomst kunnen vergroten, zoals het toenemende aantal jonge vrouwen dat nicotineproducten zoals sigaretten en vapes gebruikt, en online trends onder jongeren waarbij een zongebruinde huid wordt gepromoot en tips worden gegeven om vooral niet te smeren. IKNL benadrukt dat dit soort leefstijltrends niet zijn meegenomen in de voorspellingen.
Omgekeerd kan bijvoorbeeld de HPV-vaccinatie gevallen van kanker die veroorzaakt worden door het humaan papillomavirus voorkomen, zoals baarmoederhalskanker, peniskanker en schaamlipkanker. „Op de vergrijzing kunnen we geen invloed uitoefenen”, zegt Schilte-Praagman. „Maar op beïnvloedbare risicofactoren wel.”
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie