Nederland telt in 2045 naar verwachting jaarlijks een kwart meer kankerdiagnoses en -doden dan nu. De zorg lijkt daar niet klaar voor. De voornaamste oorzaken zijn vergrijzing en bevolkingsgroei, maar dat betekent niet dat er helemaal niet kan worden ingegrepen.
Vorig jaar kregen ruim 136.000 Nederlanders te horen dat ze kanker hadden. De komende twee decennia neemt dat aantal naar verwachting met 23 procent toe, tot bijna 170.000. Het aantal sterfgevallen (nu zo'n 46.000 per jaar) groeit dan zelfs nog iets harder, met 24 procent. Dat is althans de woensdag gepubliceerde toekomstverkenning van het kennisinstituut Integraal Kankercentrum Nederland (IKNL).
"We hebben tachtig tumorsoorten bekeken en verwachten dat bijna elke soort vaker zal voorkomen door bevolkingsgroei en vergrijzing", zegt IKNL-onderzoeker Jaike Schilte-Praagman tegen NU.nl. Wel is het zo dat de ene soort iets vaker zal voorkomen dan de andere.
"Als de bestaande ontwikkelingen doorzetten, wordt huidkanker straks de meest voorkomende kankersoort bij mannen en vrouwen. Borst- en prostaatkanker worden dan naar de tweede plaats verdrongen."
Die stijging van huidkanker heeft naast vergrijzing vooral te maken met blootstelling aan de zon en met vroeger verbrand zijn door die zon. "En gedeeltelijk ook doordat mensen alerter zijn geworden als ze een opvallend plekje op hun huid hebben, waardoor diagnoses eerder worden gesteld."
De zorgwekkende prognose kent een paar lichtpuntjes. "Bij mannen was al langer een daling in het aantal longkankergevallen te zien. Bij vrouwen zien we nu ook dat het risico stabiliseert. Al blijven de absolute aantallen diagnoses toenemen door vergrijzing en bevolkingsgroei."
De enige diagnose die de komende twee decennia bij minder mannen én minder vrouwen gesteld zal worden, is maagkanker. "Die afname is al decennia gaande en dat blijft voorlopig zo. Het komt waarschijnlijk door de lagere inname van gezouten en gerookte voeding en het succesvol behandelen van infecties van H. pylori." Die bacterie in het slijmvlies van de maag kan indirect kanker veroorzaken.
Het lijkt misschien gek dat de stijging van het aantal diagnoses hand in hand lijkt te gaan met de stijging van het aantal sterfgevallen. Zorgen al die wetenschappers dan niet voor betere behandelingen en dus een grotere overlevingskans in de toekomst?
Schilte-Praagman: "Dat zou kunnen, maar we weten niet wat voor behandelingen er nog gaan komen, dus die kunnen we niet meenemen in onze berekeningen. We kunnen alleen de trends die we nu zien doortrekken naar de toekomst."
Er is ook nog een ander spoor dat het doemscenario kan beperken. Ongeveer een op de drie kankerdiagnoses is te voorkomen door gezonder te leven, meldde NU.nl laatst al. De grootste 'klapper' is de komende jaren te maken als nog meer mensen stoppen met roken.
"Stel dat in 2032 geen enkele jongere rookt, en nog maar 5 procent van de volwassenen. Dan zouden er tot 2045 in totaal 120.000 kankerdiagnoses voorkomen worden", zegt Schilte-Praagman.
"Maar ook andere zaken zijn belangrijk. Het HPV-vaccin kan de meeste gevallen van baarmoederhalskanker voorkomen, bijvoorbeeld. Minder alcohol drinken helpt ook." Stel dat Nederlanders vanaf 2032 gemiddeld twee glazen alcohol per week minder zouden drinken, dan zou dat tot 2050 zo'n 11.500 kankerdiagnoses schelen.
En gezonde voeding? In het recente NU.nl-artikel over preventie wezen tientallen lezers in de reacties erop dat gezonde voeding ook een hoop kankerellende kan voorkomen. Dat klopt, zegt Schilte-Praagman. Maar daar zijn geen harde cijfers over.
"We weten dat nu al ongeveer 50 procent van de Nederlanders te dik is en dat overgewicht samenhangt met dertien soorten kanker. Maar berekenen hoeveel diagnoses gezonde voeding precies kan voorkomen, hebben we nog niet gedaan."
Dat preventie belangrijk is, benadrukt ook Ernst Kuipers, voorzitter van de raad van bestuur van IKNL. Meer diagnoses betekent immers ook meer behandelingen, nazorg en controleafspraken.
"Zonder gerichte maatregelen dreigt de vraag naar kankerzorg sneller te groeien dan de capaciteit", reageert hij. "Investeren in preventie, innovatie, passende zorg en een toekomstbestendige inrichting van de kankerzorg is geen keuze meer, maar noodzaak geworden."
Schilte-Praagman hoopt dat de toekomstverkenning "de zorg een idee geeft van wat er op haar afkomt en waar ze rekening mee moet houden". "Want de hoeveelheid zorg die nodig is en geleverd kan worden, is nu al een probleem."
In de tussentijd is preventie niet iets waar alleen Nederlandse burgers zelf verantwoordelijk voor zijn, benadrukt Schilte-Praagman. "Je kunt niet alleen maar tegen mensen zeggen dat ze gezonder moeten gaan leven. De overheid is ook aan zet. Die moet een leefomgeving creëren die het gemakkelijker maakt om gezonde keuzes te maken."
Source: Nu.nl algemeen