PvdA-boegbeeld Bert Middel maakte zich druk om de verschraling van de bestaanszekerheid. Met de nieuwe elite in zijn partij had hij niks: ‘Spijkerpakkenproletariaat en maatschappijvernieuwers met te veel vrije tijd.’
Als joch van 18 maakte Bert Middel al deel uit van het Groningse bestuur van de PvdA. Twee jaar later was hij voorzitter van de club. Tot kort voor zijn dood, eind augustus, op 74-jarige leeftijd, streed hij met overgave tegen de fusie met GroenLinks (‘onbegrijpelijk, onverstandig, onnodig’) en dus voor het voortbestaan van zijn partij als onafhankelijke beweging.
Middel had bij de totstandkoming van Pro graag zijn lidmaatschap opgezegd. Het lukte hem niet. Hij hield een leven lang met hart en ziel van de Partij van de Arbeid. Doch met de functionarissen in zijn partij, met name die in de Tweede Kamerfractie, had hij vaak een grimmige verstandhouding.
‘Politici zijn eigengeilers’, vond hij. Eigengeilers – een fraaie aanduiding van die kameraden bij wie toewijding aan de publieke zaak interfereert met geldingsdrang en zelfgenoegzaamheid. Hij noteerde dat politici ‘het liefst over zichzelf praten en over hun eigen heldendaden’. Hij schreef in een van zijn boeken: ‘Sociaaldemocraat ben ik van geboorte, daar valt verder niks aan te doen.’
De Volkskrant profileert regelmatig bekende en onbekende, kleurrijke Nederlanders die onlangs zijn overleden. Wilt u iemand aanmelden? postuum@volkskrant.nl
Middel greep altijd terug op waar hij vandaan kwam, het Groningse Oosterpark; volksbuurt, arbeidersbuurt, vanzelfsprekend bastion van de Partij van de Arbeid. Van de oude PvdA welteverstaan. Van vóór de tijd waarin de partij, in elk geval in de ogen van Middel, ten prooi viel aan een elite van nieuwe vrijgestelden, de partijleiding de ideologische veren afschudde (Wim Kok,1995) en pragmatisme de overhand kreeg. Van die beweging, zo wist Middel met zekerheid, waren de mensen van Oosterpark, zijn mensen, vervreemd geraakt; de deur werd wijd opengezet voor het populisme van Wilders c.s.
In een aaneengesloten periode van 25 jaar was Middel volksvertegenwoordiger in gemeenteraden, Provinciale Staten, Tweede en Eerste Kamer. Vervolgens was hij zeventien jaar bestuurder; hij was burgemeester, dijkgraaf en directeur of toezichthouder van een onwaarschijnlijk groot aantal maatschappelijke organisaties. Hij werd nooit koninklijk onderscheiden. ‘Een socialist laat zich niet behangen’, zei hij.
Klaas-Wybo van der Hoek, gemeenteraadslid voor Pro in Westerkwartier, een weidse gemeente tussen Groningen en Assen, kende Middel al vanuit hun studententijd, in de jaren zeventig. Hij had de indruk dat Middel minder op zijn plaats was als bestuurder dan in de politieke arena. Van der Hoek: ‘Bert voelde zich thuis in omgevingen waar zijn wieg had gestaan. Hij vereenzelvigde zich met de gewone man. Besturen is in de loop der jaren een echt professioneel vak geworden en daarmee ook afstandelijker. Daar zat voor Bert, denk ik, een spagaat.’
Middel zette zich schrap, dikwijls in emotionele betogen, tegen de verschraling van de bestaanszekerheid, het afglijden van de armoedebestrijding. De nieuwe elite in zijn partij kwalificeerde hij in cynische bewoordingen: dat ‘spijkerpakkenproletariaat en andere maatschappijvernieuwers met te veel vrije tijd’. Wat was hun betekenis? ‘Ze zijn zeer begaan met abstracties als ‘de mensheid’, maar in het dagelijks leven hebben ze weinig oog voor gewone mensen.’
Wie van zijn hart geen moordkuil maakt, ervaart de vreugde van een opgelucht gemoed. Maar Middel moest ook het ongemak ondergaan van een ‘doodverklaring’. In 1994 stond hij zo laag op de lijst dat hij tijdelijk uit de Tweede Kamer verdween. ‘Ik ben vaker genaaid door partijgenoten dan door VVD’ers of CDA’ers.’
Hij onderhield destijds in de Kamer fijne contacten met zijn VVD-collega, Els Meijer. De twee deelden met elkaar dat zij waakten over ondankbare portefeuilles: asielzoekers, mensen in de bijstand, oorlogsgetroffenen – verschoppelingen van deze wereld. Het schiep een band. Het voormalige VVD-Kamerlid zegt: ‘Bert was een ontzettend aardige, loyale man, altijd een tikkeltje onrustig, zij het nooit agressief. Een zendeling, dat was hij. Zijn missie? Het zou goed zijn voor de wereld en voor de mensheid als iedereen sociaaldemocraat was.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant