Over drie weken houdt Israël voor het eerst parlementsverkiezingen sinds de aanval van Hamas op 7 oktober 2023. De oppositie is over één standpunt verenigd: het Netanyahu-tijdperk moet ten einde komen. Maar constructieve oplossingen voor Palestijnen? Dat onderwerp is van tafel.
Het is de vraag of Benjamin Netanyahu na negentien jaar premierschap voor de zevende keer wordt herkozen. De kans is klein, denkt de Israëlische politicoloog Alon Yakter. Maar Midden-Oostenexpert Koert Debeuf ziet wel mogelijkheden, ondanks de impact van 7 oktober.
Bij de aanval van Hamas kwamen 1.200 Israëlische burgers en soldaten om en werden 251 personen ontvoerd. Israël reageerde met een oorlog die uitmondde in genocidaal geweld en tienduizenden doden. Sindsdien wordt de toekomst van Gaza wereldwijd weer op de voet gevolgd.
Maar in Israël zijn Gaza of de bezette Westelijke Jordaanoever nauwelijks tot geen verkiezingsthema. De oppositie in de Knesset (het Israëlische parlement) wil vooral van Netanyahu af. De afgelopen jaren werd hij steeds populistischer en polariserender.
Wrang genoeg hebben de meeste Israëli's geen oog voor een discussie die een groot deel van de wereld bezighoudt. De meesten zijn er eensgezind over dat vrede met de Palestijnen na 7 oktober geen optie meer is.
De lijm tussen de oppositiepartijen is dat Netanyahu weg moet, zegt Yakter. Voor de rest zijn de verschillen tussen de partijen erg groot: qua politiek (rechts tegenover links), geloof (orthodox tegenover seculier) en etniciteit (Joods tegenover Arabisch).
Volgens de deskundigen is de kans aanwezig dat zowel Netanyahu als de oppositie geen meerderheid kan krijgen in de 120 zetels tellende Knesset. Volgens Yakter kan Netanyahu mogelijk een interim-premier worden, totdat er nieuwe verkiezingen zijn uitgeschreven.
De belangrijkste tegenkandidaat is voormalig legerstafchef Gadi Eisenkot. Hij zette zijn partij Yashar op in september 2025. De Likud-partij van Netanyahu is ondanks een daling in de peilingen nog nét de grootste.
De volgende regering wordt niet zo rechts als nu, voorspelt Yakter. "Dat is ook niet zo moeilijk, want nu zit er een extreemrechtse coalitie." Een centrumrechtse regering ligt meer voor de hand.
Vrijwel alle partijen hebben geen plan voor de toekomst van de Palestijnse Gebieden. Volgens Debeuf is de Israëlische samenleving geradicaliseerd en heeft 7 oktober daaraan bijgedragen.
"De meeste Israëliërs denken nu: praten gaat toch nooit meer helpen, ze willen ons allemaal kapot, een oplossing bestaat niet. Het wordt bijna gezien als verraad als je wel pleit voor een oplossing. Ik denk dat bijna de hele samenleving is geradicaliseerd, misschien 10 procent niet."
In Israël wordt wel over de gebieden en mensen gesproken, maar vooral in de vorm van veiligheid. Ironisch genoeg hebben alleen de extreemrechtsen een concrete oplossing, zegt Yakter. "Die willen de Palestijnse identiteit vernietigen."
De meeste Israëli's zien een heel andere realiteit dan de rest van de wereld. "Ze hebben in het nieuws weinig gezien van wat er gebeurt in Gaza. Ze zagen vooral de beelden van 7 oktober", vertelt Yakter. Hij bevestigt het beeld bij de meeste Joden: die andere kant wil ons vermoorden en kans op vrede is er niet.
Netanyahu is volgens Debeuf vooral bezig met het behouden van macht. 'Bibi' was in de jaren negentig al eens premier en sinds 2009 is hij bijna onafgebroken regeringsleider. Toch daalde zijn populariteit al vóór 7 oktober. Dat kwam vooral door de extreemrechtse coalitie en pogingen het rechtssysteem te hervormen.
Sinds de aanval is zijn populariteit op en neer gegaan. Twee aspecten daarvan spelen een rol bij de verkiezingen. De oppositie verwijt hem dat de grootschalige Hamas-aanval kon plaatsvinden. Anderhalf jaar na de aanval bleek uit onderzoek dat het leger de aanval had onderschat.
Kamp-'Bibi' legt de nadruk op alles wat hij voor de veiligheid heeft betekend. Dat raakt aan een diep sentiment in Israël. Veel inwoners leven met de constante angst voor aanvallen van Iran en door hun gesteunde groeperingen, zoals Hamas. 7 oktober was voor velen het teken om terug te slaan en af te rekenen met de dreiging. Debeuf: "Hoe meer oorlogen, hoe beter Netanyahu's positie in Israël."
Als Netanyahu wordt verkozen, zal hij verder bouwen aan zijn autocratie, vermoedt Yakter. Debeuf voorspelt dat de eventuele winst van Netanyahu Israël nog verder in een isolement brengt. "De wereld keert zich tegen het land zolang hij daar blijft. De Amerikaanse presidenten Donald Trump en Joe Biden kregen ook een hekel aan hem, dus de steun van de VS kan ook verder afbrokkelen."
Mocht 'Bibi' geen premier worden, dan kan dat kleine veranderingen opleveren. "Een nieuwe regering wil de democratische instellingen versterken, het populisme terugdringen en de banden met andere landen verbeteren. Dat is de optimistische visie", zegt Yakter.
Netanyahu hangt ook meer dan het einde van zijn politieke carrière boven het hoofd. Al jarenlang loopt er een strafzaak tegen hem vanwege corruptie, fraude en omkoping. Vanwege de oorlog kreeg hij al vaker uitstel in de zaak. Als hij niet wordt verkozen, zal hij er alles aan doen om die rechtszaak nog jaren te vertragen.
Eén ding is zeker. Voor de Palestijnen levert deze verkiezing niets op. Debeuf: "Slechts één van de meer dan tien partijen pleit voor gesprekken met de Palestijnen. Ook Eisenkot zegt dat dat na 7 oktober niet realistisch is."
Source: Nu.nl algemeen