Gokverslaving In een rehabilitatiecentrum in de Servische stad Novi Sad worden gokverslaafden geholpen. In het land gelden regels om jongeren te beschermen tegen gokken, maar die worden amper nageleefd. „Ik droomde dat ik een gokwebsite aan het herladen was.”
Scholieren lopen langs een gokhal in een straat in de Servische stad Novi Sad. Aan de andere kant van de straat is een middelbare school gevestigd.
Net nadat in de cafés om middernacht de laatste glaasjes zijn geschonken, is een groep jongeren in Novi Sad, de tweede grootste stad van Servië, naarstig op zoek naar een andere locatie om te chillen. Danceclubs zijn vaak te duur en niet ieders smaak. Gokcafés, die hun deuren bijna altijd open hebben, zijn een tussenweg. De jongeren lopen een casino binnen, bestellen een biertje en gaan poolen.
Chillen in gokcafés zonder te gokken, is voor Servische jongeren vanzelfsprekend. Maar de verleiding om toch een gokpoging te wagen, is groot.
Gokverslaving onder jongeren in Servië is een groot en groeiend maatschappelijk probleem. Het land heeft per hoofd van de bevolking een van de hoogste dichtheden aan fysieke gok- en wedkantoren in Europa en behoort tot de Europese landen met een hoog percentage gokkende jongeren. 54 procent van de jongeren onder de 25 jaar zegt te gokken, blijkt uit onderzoek van de organisaties Prevent en Epicentrum voor verslavingsziekten in Novi Sad van 2024.
In groep acht van de basisschool en de brugklas komen de meeste jongeren voor het eerst in aanraking met gokken. De jongste gokverslaafde cliënten in Servië zijn twaalf jaar oud. Artsen en deskundigen uiten steeds vaker hun zorgen over het groeiende aantal jongeren die hulp zoeken voor gokken.
De overheid probeert het gokken onder jongeren aan te pakken. In Servië is de wettelijk verplichte verkeersveilige loopafstand tussen wedkantoren en scholen waar minderjarigen en jongeren tot negentien jaar onderwijs volgen, tweehonderd meter. Maar de wet voor kansspelen, die sinds 2020 van kracht is, wordt vaak omzeild en nauwelijks nageleefd. Goklocaties die vóór de invoering van de wet een vergunning hadden, mochten op hun oude plek blijven.
Recent werd in een dorp in Noord-Servië een gokhal geopend naast een kinderdagverblijf. Op een kruispunt in de Servische hoofdstad Belgrado staan vier wedkantoren. Volgens de wet moet er minimaal honderd meter tussen de wedkantoren zitten.
Aleksandar Janic Jana (58), begeleider bij het rehabilitatiecentrum Duga (regenboog) in Novi Sad, deed onderzoek naar de loopafstand tussen scholen en goklocaties. Maar de inspectie heeft er niets mee gedaan. Al rijdend langs scholen in de stad zijn maar liefst vijf goklocaties te zien die de wet overtreden.
Jana wijst vanaf de bestuurdersstoel naar een school. Vanuit het raam van een basisschool zijn twee wedkantoren te zien. Alleen al in de buurt van de binnenstad hanteren vijftien goklocaties op creatieve manier de minimale loopafstand, blijkt ook uit onderzoek van Epicentrum voor verslavingsziekten in Novi Sad van 2020.
Aleksandar Jana, begeleider bij het rehabilitatiecentrum Duga.
Bewoners van het rehabilitatiecentrum maken hun bed op.
Enkele middelbare scholieren willen in de pauze een drukke autoweg oversteken. Ze rennen de weg over, net voordat een auto langsrijdt. Eigenlijk moeten ze via het zebrapad lopen om naar de overkant van de straat te komen. Maar daar lijken ze geen zin in te hebben. Het groepje tieners komt recht voor een goklocatie uit aan de overkant van hun school.
Ouders zien er vaak geen kwaad in als kinderen gokspelletjes op hun telefoon of computer spelen. Ze denken dat het om onschuldige spelletjes gaat en zijn zich niet bewust van de mogelijke schade, merken artsen en deskundigen in Servië. „Ik heb een achtjarige ontmoet die gokverslaafd was”, zegt verslavingsdeskundige Jana. Het jongetje werd iedere dag door zijn gokverslaafde vader meegenomen naar goklocaties.
„De jongste gokverslaafde die ik heb behandeld was achttien jaar”, zegt Jana. Hij zit in een van de woonkamers in het rehabilitatiecentrum. Vroeger was Jana zelf cliënt van Duga vanwege zijn heroïneverslaving. Nu begeleidt hij mensen met verschillende verslavingen. Vijf jaar geleden merkte Jana dat gokken, volgens hem een sluipende en minder zichtbare vorm van verslaving, snel populair werd onder jongeren.
Reclames voor goklocaties, met knipperende neonverlichte logo’s, zijn op straat niet te ontwijken. Andere gokreclames schuilen in kleine hoekjes, vertelt Jana. Televisie- en sportprogramma’s en YouTube-filmpjes worden overspoeld met sluikreclames waarin acteurs en atleten kansspelen promoten. „Basketbalspelers rennen tijdens sportwedstrijden over het veld met shirts met logo’s van gokketens.”
In 2025 richtte Jana het collectief Krokodili dolaze (de krokodillen komen eraan) op, dat zich inzet tegen gokverslaving en tegen de agressieve en onethische promotie van wedkantoren. Hij heeft een shirt aan van het collectief. Grote krokodillenogen hangen boven zijn broek. De ogen verwijzen naar een Servisch spreekwoord: kijken met de ogen op je billen. Je moet van alle kanten het gevaar zien aankomen.
Vorig jaar maakte Jana met bekende (voormalig) Joegoslavische artiesten een lied over gokverslaving, het kreeg veel aandacht in Servië en omliggende landen. Sinds de bewustwordingscampagne heeft zo’n 20 procent meer jongvolwassenen zich gemeld met gokproblemen. Hoeveel gokverslaafden het rehabilitatiecentum al heeft geholpen, houdt Jana niet bij.
De volgende campagnespot komt in oktober uit. „Het doel is om de muziekclip met een pop-folk lied, via televisieprogramma’s, in gokcafés uit te zenden”, zegt Jana.
De jongste mannen in het rehabilitatiecentrum zijn in de dertig. De meesten zijn in hun jonge jaren gokverslaafd geraakt. Tieners en twintigers zijn hier sporadisch te vinden. „Gokkende jongeren ontkennen dat ze gokproblemen hebben”, zegt Jana. Daardoor verliezen mensen eerst zo’n tien jaar van hun leven voordat ze besluiten om hulp te zoeken.
„Vannacht had ik een realistische droom over dat ik een pagina van een gokwebsite aan het herladen was”, zegt David (34). Hij wil niet met zijn achternaam in de krant genoemd worden, volgens hem kan het zijn carrière als muzikant in de weg zitten. Toen David wakker werd, voelde hij zich slecht. „Gelukkig zorgde mijn dochtertje, dat aandacht nodig had, voor afleiding.” Hij draagt een zwarte blouse en pantalon, straks moet hij optreden als toetsenist.
In het opvangcentrum Duga in Novi Sad zijn de jongste bewoners in de dertig. Het centrum draait op donaties en krijgt vaak eten dat bijna over de houdbaarheidsdatum is.
Maar voordat David aan het werk gaat, gaat hij naar de woonkamer van het rehabilitatiecentrum. Hij voert wekelijks gesprekken met begeleider Jana. Door Jana’s bewustwordingscampagne kwam David in februari met hem in contact. Vanaf het eerste gesprek is hij gestopt met gokken.
Op zijn achttiende heeft David voor het eerst „eenmalig” gegokt. Zijn klasgenoten waren al langzaam een gokverslaving aan het ontwikkelen. Vanuit school gingen ze in de pauzes rechtstreeks naar gokkantoren. Pas op zijn 25ste raakte hij verslaafd aan het gokken.
David leende geld van zijn vrouw, vrienden en familie. Hij heeft tienduizenden euro’s vergokt. „Ik schaamde me dat ik zo vaak te vinden was in gokkantoren. Toen ben ik maar thuis op de bank, online gaan gokken.” De adrenalinekick was sterker dan in het casino, omdat de online spellen veel sneller gespeeld konden worden.
Door al zijn online gokaccounts te deactiveren, heeft David de afgelopen jaren zelfstandig geprobeerd te stoppen met gokken. Toch bleven de online bookmakers via de chatapplicatie Viber doordrammen om te blijven spelen.
De online bookmakers smeerden hem welkomstbonussen aan, geldbedragen die David kon lenen. „En ze suggereerden om nieuwe accounts op de naam van mijn moeder aan te maken”, zegt David. Hij dreigde met een rechtszaak. Om die te voorkomen bood het gokbedrijf hem een schadevergoeding van 7.000 euro aan.
Al neemt het aantal fysieke goklocaties jaarlijks langzaam af, toch blijft het aantal gokkende jongeren groeien. Dat komt vooral door de stijgende populariteit van online gokken op (buitenlandse) websites. Sportweddenschappen, die vaak niet eens om een minimale leeftijd vragen, zijn het populairst.
Online gokken levert de Servische staat de meeste kansspelbelasting op. De inkomsten uit kansspelen zijn de afgelopen jaren sterk gestegen. In 2020 ontving de staat bijna 81 miljoen euro, vijf jaar later was dit bijna 240 miljoen euro. Ongeveer 40 procent van de inkomsten wordt volgens de staat geïnvesteerd in maatschappelijke doelen. Of verslavingszorg voor gokverslaving hieronder valt, is niet bekend. „Wij hebben geen rooie cent ontvangen”, zegt Jana.
De organisatie draait op donaties. Een busje vol met eten en drinken dat bijna over datum is, parkeert in de tuin van het rehabilitatiecentrum. Enkele cliënten zijn in de buitenkeuken eten aan het sorteren en voorbereiden. Ze lachen om de enorme hoeveelheid bakjes met yoghurt die wordt uitgeladen. „Hoe krijgen we dat in hemelsnaam op?”, vraagt een cliënt.
Ex-gokverslaafde Erol Smakovic leerde stukadoren bij Duga.
Erol Smakovic had ooit zijn eigen casino, maar kwam toch in de schulden door gokken.
Het rehabilitatieprogramma in Duga is geïnspireerd op het christelijk geloof. Volgens Duga is herstellen niet alleen stoppen met verslavingsgedrag. De mannen leren gestructureerd te leven, anderen te helpen, spirituele groei te ervaren en van zichzelf te houden.
Naast het rehabilitatiecentrum staat een christelijk orthodoxe kerk. Als dagbesteding klussen de cliënten onder meer in de kerk. Een speelruimte voor kinderen wordt verbouwd. „Hier heb ik leren stukadoren”, zegt Erol Smakovic (36). Zijn shirt is licht bezweet.
Smakovic is rond zijn tiende begonnen met gokken. In de buurt van zijn basisschool in Podgorica, de hoofdstad van Montenegro, stond een goklocatie – waar geen leeftijdsgrens werd gehanteerd. „Mijn vrienden en ik zijn al snel van Tetris naar pokerautomaten overgegaan.” Smakovic’ vader stuurde hem soms naar goklocaties om namens hem weddenschappen te plaatsen. „Natuurlijk ging ik daar misbruik van maken en voor mezelf gokken.”
Op zijn negentiende kreeg Smakovic zijn eerste baan in de gokindustrie. Het toppunt van zijn carrière was de opening van een eigen casino in Podgorica. In Montenegro en Noord-Macedonië, buurlanden van Servië, schieten fysieke goklocaties als paddenstoelen uit de grond. Bosnië en Herzegovina kampt net als Servië met een toenemend aantal gokkende jongeren.
Smakovic verdiende veel geld, maakte dat op aan gokken en kreeg schulden. Hij raakte ook verslaafd aan alcohol en cocaïne. Een jaar geleden, toen hij alles verloor en dakloos raakte, kwam hij bij het rehabilitatiecentrum terecht.
Het rehabilitatieprogramma heeft Smakovic bijna afgerond. Hij was moslim en heeft zich bekeerd tot het christendom. Smakovic heeft al een jaar niet gegokt. Gokken is volgens hem maatschappelijk net zo geaccepteerd als alcohol. Vele oud-vrienden van hem zijn influencers die nog altijd worden betaald om gokken te promoten. Smakovic: „Als ik ze op straat tegenkom, zeg ik ze het liefst geen gedag meer.”
Sinds 2023 neemt in Nederland het aantal mensen dat zich aanmeldt met een gokverslaving in de verslavingszorg toe, blijkt uit onderzoek uit 2025 van het Landelijk Alcohol en Drugs Informatie Systeem. Bijna 20 procent daarvan is jonger dan 25 jaar. Fysieke speelautomaten en online sportweddenschappen zijn het populairst.
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie