Mekka-pact Net zoals bij de NAVO hebben Turkije, Pakistan en Saoedi-Arabië afgesproken dat ze elkaar zullen bijstaan als een van de landen wordt aangevallen. Twee maanden na oprichting van hun Mekka-pact vormen de Houthi-bombardementen een eerste testcase.
De Turkse minister van Buitenlandse Zaken Hakan Fidan (voorgrond links), de Pakistaanse vicepremier en minister van Buitenlandse Zaken Mohammad Ishaq Dar (midden) en de Saoedische minister van Buitenlandse Zaken prins Faisal bin Farhan Al Saud maandag na overleg over het Defensiepact van Mekka in de Saoedische hoofdstad Riad.
Twee maanden na zijn oprichting treedt het Defensiepact van Mekka voor het eerst in werking. Turkije en Pakistan, de landen die dit akkoord sloten met Saoedi-Arabië, kondigden maandag aan dat ze dat land zullen bijstaan in zijn strijd tegen de Houthi’s. Er zullen onder meer Turkse en Pakistaanse strijdkrachten in Saoedi-Arabië worden gestationeerd, al is nog niet duidelijk wat zij daar precies gaan doen.
Al weken hing de vraag in de lucht wat het Mekka-pact waard zou zijn nu een van de drie bondgenoten onder vuur ligt. Toen het akkoord in augustus werd gesloten, werd het ook wel de ‘islamitische NAVO’ genoemd. Dat kwam vooral door een clausule die rechtstreeks gemodelleerd leek naar artikel 5 van de Noord-Atlantische alliantie: dat ze een gewapende aanval op een van de drie staten als een aanval op hen allen beschouwen.
De afgelopen weken werd deze afspraak steeds urgenter. Vanuit Jemen bestookten de Houthi’s Saoedische doelen, waaronder olieopslagplaatsen. De groepering wist te verhinderen dat er Saoedische olietankers door de zeestraat Bab al-Mandeb konden varen en veroverden in Jemen grondgebied op de door Saoedi-Arabië gesteunde regeringstroepen.
Maandag kwamen de drie bondgenoten op een spoedvergadering bijeen. De Saoedische minister Khalid bin Salman (Defensie) verklaarde dat de alliantie „de gruwelijke aanvallen op het koninkrijk en de heilige plaatsen” niet onweersproken kan laten. Ook het Pakistaanse ministerie van Buitenlandse Zaken noemde aanvallen van de Houthi’s op de heilige steden Mekka en Medina als reden om in actie te komen. De Houthi’s stellen dat ze uitsluitend op oliefaciliteiten mikken, en expliciet niet op islamitische heiligheden.
Op dezelfde dag als de spoedvergadering begonnen Jemenitische regeringstroepen een grootschalig offensief tegen de Houthi’s. Het lijkt erop dat ze enkele strategische locaties langs Bab al-Mandeb heroverd hebben, evenals het vorige maand door de Houthi’s ingenomen havenstadje Mokka. Dit offfensief werd ondersteund door een Saoedisch bommentapijt op Houthi-doelen.
Verscheidene analisten hebben twijfels geuit over de effectiviteit van het Mekka-pact. Op papier zijn de landen behoorlijk complementair: het pact is een combinatie van Saoedisch geld, de Turkse defensie-industrie en technologische expertise en het Pakistaanse leger en nucleair arsenaal.
Er zijn ook praktische obstakels. De drie landen grenzen niet aan elkaar, dus militairen, hun uitrusting en wapens moeten duizenden kilometers vervoerd worden. Hun legers gebruiken verschillende standaarden; Turkije en Saoedi-Arabië hebben overwegend westers materieel, Pakistan leunt zwaar op China.
Ook hebben de drie landen elk hun eigen sores. Saoedi-Arabië is vooral op Iran en Jemen gericht, Pakistan op India en Turkije op Israël. Er waren daarom twijfels over de reikwijdte van het pact: zouden de Turken en de Saoediërs in actie komen als Pakistan aangevallen zou worden door India? Nu blijkt in elk geval dat Turkije en Pakistan zich verplichten om tegen de Houthi’s te strijden.
Zo raken meer en meer landen actief betrokken bij de strijd in het Midden-Oosten. De escalerende oorlog tussen Saoedi-Arabië en de Houthi’s is een zijtoneel van de krachtmeting tussen de Verenigde Staten en Iran, terwijl Israël zich blijft roeren in Gaza en Libanon.
Voor de Amerikaanse Donald Trump is het in potentie goed nieuws dat de Houthi’s nu ook door Turkse en Pakistaanse militairen aangepakt zullen worden. De Houthi-blokkade van Saoedische tankers draagt bij aan de hoge olieprijzen. In aanloop naar de Congresverkiezingen van begin november hoopt de Amerikaanse president dat de prijzen aan de benzinepomp zullen dalen.
Tegelijkertijd wordt de defensie-alliantie gezien als een bewijs dat de VS hun hegemonie in het Midden-Oosten kwijtraken. Sinds de Iran-oorlog is het vertrouwen in de Amerikanen gedaald. Zeker in de Golfstaten, die na de Amerikaans-Israëlische aanval op Iran onder vuur kwamen te liggen vanuit Teheran.
Vanuit de Perzische Golf kwam er deze week een ander hoopvol nieuwtje voor Washington: uit scheepvaartgegevens bleek dat er in september weer bijna net zo veel olietankers door de Straat van Hormuz voeren als voor de Iran-oorlog. Het is door Iraanse aanvallen nog steeds erg riskant om die zeestraat te bevaren, maar de Golfstaten betalen tot tien keer hogere bedragen aan rederijen om dat toch te doen.
Voor de olieprijzen heeft dit nog niet het door Trump gewenste effect. Weliswaar wordt er weer meer olie geëxporteerd, maar de torenhoge prijzen van olietankers worden doorberekend aan de consument.
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie