Activist Yildiz Tar (36) leidt een campagne tegen de toenemende repressie van lhbti’ers in Turkije. Vorige maand arresteerde de politie tientallen eigenaren van queer-clubs en transvrouwen. ‘Mijn moeder, vader en zus zijn nu zelfs mijn grootste supporters.’
schrijft vanuit Istanbul over Turkije, Iran, Israël en de Palestijnse gebieden.
Yildiz Tar loopt het vuur uit zijn sloffen. Sinds het weekend van 12 en 13 september staan alle seinen op rood in de Turkse queergemeenschap. De politie arresteerde toen tientallen lhbti-activisten in diverse Turkse steden, veelal werden ze van hun bed gelicht. Tar, hoofdredacteur van het blad van lhbti-organisatie Kaos GL, bezoekt gevangenissen, woont rechtszittingen bij en steunt families van arrestanten.
Hen (Tar identificeert zich als non-binair) is met anderen een campagne begonnen om onder de noemer ‘Wij willen vrijheid’ het maatschappelijk middenveld in Turkije te mobiliseren. ‘De aanvallen op lhbti’ers moeten stoppen en iedereen moet vrijkomen’, zegt Tar. Er zitten 83 mensen in hechtenis, onder wie 25 activisten. De meeste anderen zijn eigenaren van cafés en queerclubs, en transvrouwen die worden beschuldigd van sekswerk.
Tar zelf ontkwam wonderlijk genoeg aan arrestatie. Hen was vorig jaar al eens opgepakt en vier maanden vastgezet, toen op beschuldiging van lidmaatschap van de Koerdische PKK. De strafzaak wegens ‘steun aan een terroristische organisatie’ loopt nog. In juni, in aanloop naar de Navotop in Ankara, werd hen opnieuw gearresteerd. Nu ging het om het lidmaatschap van de extreemlinkse groep TKP/ML. ‘Ze verzinnen elk jaar een andere organisatie’, zegt hen.
Elf jaar geleden begon de AK-partij van president Recep Tayyip Erdogan een ‘oorlog tegen lhbti’, zoals Tar het noemt. In 2014 nog namen ruim honderdduizend mensen deel aan de Istanbul Pride, zonder één wanklank. Maar het jaar erop werd de mars verboden vanwege ‘openbare orde’, een maatregel die sindsdien jaarlijks wordt herhaald.
Lhbti-onvriendelijke geluiden uit het regeringskamp zwollen aan. Een dieptepunt was de vijandige taal in april 2020 van imam Ali Erbas, de hoogste religieuze autoriteit van het land. In zijn preek bij het begin van de vastenmaand waarschuwde hij voor de gevaren van homoseksualiteit, een ‘kwaad’ dat volgens hem in de islam wordt ‘vervloekt’ en leidt tot degeneratie van de menselijke soort.
Niet eerder had een gezagsdrager in Turkije zulke krasse bewoordingen gebezigd tegen lhbti’ers. Politici namen het stokje over en noemden homo’s pervers en gestoord. Volgens Erdogan was wat de imam had gezegd ‘helemaal waar’.
De arrestaties in september waren ongekend. ‘Een climax’, aldus Tar. Minister van Justitie Akin Gürlek spreekt van een justitiële campagne onder de naam ‘Mijn gezin is veilig’. Vorig jaar al kondigde de regering het ‘Jaar van het gezin’ af – dat werd in januari verlengd én uitgebreid tot het ‘Decennium van het gezin’. Het ideaalbeeld van het traditionele gezin wordt gepromoot, om demografische zowel als sociaal-conservatieve redenen.
Aan de 36-jarige Tar is dat ideaalbeeld nooit besteed geweest. ‘Als kind wist ik al dat ik anders was’, zegt hen. ‘Het was moeilijk. Ik voelde me alleen, niet geaccepteerd, niet geliefd. Ik was bang dat ik mijn hele leven alleen zou blijven. Ik deed een zelfmoordpoging, was jaren depressief.’
Dat veranderde pas toen hen als 18-jarige kennismaakte met Kaos GL, de belangrijkste lhbti-organisatie van Turkije. ‘Ik ontmoette voor het eerst mensen die net als ik waren. En ik zag mensen positief spreken over mijn identiteit.’
Hun ouders had Tar nog niets verteld. Die kwamen het pas te weten tijdens een voetbalwedstrijd op televisie, georganiseerd om een homoseksuele scheidsrechter te steunen. Tar was erbij en beantwoordde vragen van de verslaggever.
Geschokt waren hun ouders niet. ‘Ze hadden wel vragen, maar ze accepteerden het. Mijn moeder, vader en zus zijn nu zelfs mijn grootste supporters. Toen ik in de gevangenis zat, zei mijn moeder tegen iedereen hoe trots ze op me was.’
Hen ziet het als bewijs dat de Turkse samenleving helemaal niet zo homofoob is als vaak wordt gedacht. ‘Er is steeds meer acceptatie’, zegt hen. Onderzoeken lijken dat te bevestigen. Zo peilde de Kadir Has Universiteit sinds 2016 jaarlijks de houding van de Turkse bevolking jegens homo’s, lesbiennes en transgenders. In 2016 zei 33 procent dat lhbti’ers gelijke rechten moeten hebben. In de jaren daarna steeg dat percentage voortdurend, tot 45 procent in 2020 (daarna stopte het onderzoek vanwege de coronapandemie).
Acteurs en zangers springen voor de lhbti-gemeenschap in de bres. Gülsen Bayraktar, de Turkse Lady Gaga, paradeerde ooit over het podium in een oranje truitje dat de onderste helft van haar borsten onbedekt liet, zwaaiend met een regenboogvlag die haar vanuit het publiek was toegeworpen. ‘Dit geven we een speciaal plekje in ons hart’, zei ze.
Volgens Tar is de repressieve houding van de regering mede een reactie op de groeiende acceptatie van lhbti’ers onder delen van de samenleving. Bovendien: over minder dan twee jaar zijn er verkiezingen in Turkije. ‘Dit is de start van de campagne. De regering wil lhbti’ers tot zondebok maken voor de problemen en de schandalen: corruptie, inflatie, femicide. Wat gezinnen écht onveilig maakt, is armoede.’
Lhbti-activist Yildiz Tar behoort tot nóg twee minderheden in Turkije: hen is Koerd en aleviet. Geen volksdeel in Turkije is zo seculier en progressief als Koerdische alevieten.
Tar is hoofdredacteur van de website en het tijdschrift van Kaos GL. Het in 1994 opgerichte Kaos GL is de oudste lhbti-organisatie van Turkije. Tot Tars andere journalistieke werk behoort het produceren en presenteren van Odak Ankara, een programma op Arti TV over mensenrechten.
Na hun arrestatie vorig jaar wegens ‘terrorisme’ liet Tar weten nooit een artikel te hebben geschreven dat begrip toont voor terreurdaden. ‘Als journalist zou ik nooit enige vorm van geweld goedkeuren, laat staan aanmoedigen. Ik beoefen journalistiek om de fundamentele rechten van de lhbti-gemeenschap te verdedigen.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant