DEN HAAG - Woningcorporatie Staedion plaatst in 39 woningen van een wooncomplex aan de Lisztstraat mobiele luchtreinigers. Die moeten de concentratie van het gas formaldehyde omlaag brengen. De stof werd in de woningen gemeten nadat de gevel was geïsoleerd met UF-schuim. In hoge concentraties kan formaldehyde gezondheidsklachten geven. Zeven bewoners hebben inmiddels een 'logeerwoning' gekregen.
'Ken je de geur van aceton? Nou zo ruikt het hier als ik 's ochtends de deur van de woonkamer open doe.' Dieny Sprenkels woont al elf jaar in het complex van Staedion aan de Lisztstraat in Den Haag. 'Ik heb nooit last gehad, maar sinds de renovatie wel.'
Ze wijst naar de lange wand in haar woonkamer. 'Dat is de buitenmuur die gaat over de hele lengte van de kamer. Daar zit het allemaal in.' Als ze 's ochtends een beschuitje eet, gaan haar ogen tranen. 'Eén oog doet ook pijn en dan is er dat benauwde gevoel op de borst.'
In augustus kwam de zaak aan het rollen toen bij metingen veel te hoge concentraties formaldehyde werden gevonden in elf woningen in het complex. Bij een renovatie was UF-schuim in de spouwmuur gespoten om de gevel te isoleren.
Van UF-schuim is bekend dat er, zeker over een periode van een tot drie jaar na het inspuiten, formaldehyde kan vrijkomen. Dat heeft te maken met het zogenoemde 'uithardingsproces'. Staedion stond echter voor een raadsel waarom het gas in de ene woning wel in hoge concentraties aanwezig was, terwijl in andere woningen de concentraties aanzienlijk lager waren.
UF-schuim is de afkorting voor ureum-formaldehydeschuim. Het is een relatief goedkope manier om huizen te isoleren. Het werd vooral veel gebruikt in de jaren zeventig en tachtig van de vorige eeuw bij het isoleren van bestaande woningen. Dat wordt na-isoleren genoemd.
Maar het is dus ook de afgelopen jaren ingezet als verduurzamingsmiddel door woningcorporaties. Het schuim wordt in de spouwmuren gespoten en wordt hard als het op zijn plek zit.
Als het schuim hard wordt, komt er formaldehyde vrij. Dat is een gas met een prikkelende geur en het kan irritatie veroorzaken aan de ogen, neus en keel. Ook kunnen mensen er misselijk van worden of er hoofdpijn van krijgen. Vooral mensen met longziekten krijgen soms extra klachten.
Als je het gas jarenlang inademt, vergroot het de kans op kanker in de neus en keel. De overheid gaf tot april van dit jaar nog subsidies voor isolatie met UF-schuim. Die regeling stopte na het advies van de GGD.
De GGD adviseert een concentratie van vijftig microgram per kubieke meter als maximaal aan te houden. Wettelijk is 120 microgram formaldehyde per kubieke meter toegestaan.
Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) adviseert in een rapport van 1 september om de toegestane concentratie in binnenruimtes te verlagen van 120 microgram naar twintig microgram en gaat daarmee dus verder dan de GGD.
Na een bewonersbijeenkomst in augustus werd besloten om extra onderzoek te doen. Er zijn monsters genomen uit de isolatie die in de gevel was gespoten om te kijken of er iets mis is met het isolatiemateriaal. Dit onderzoek heeft geen duidelijke conclusies opgeleverd.
Directeur Ewout Zwaanswijk van Staedion: 'Er is bij het nemen van de monsters uit de muur en de beoordeling daarvan iets misgegaan, waardoor we nog niet weten hoe dit komt.' Er komt nu een nieuw onderzoek. Maar vast staat volgens hem wel dat de ellende wordt veroorzaakt door het ingespoten isolatiemateriaal.
Inmiddels weet Staedion ook dat het UF-schuim niet uit de spouwmuren kan worden weggehaald. 'Het schuim bindt zich namelijk. Het gaat in alle kieren en gaten zitten en het dringt ook door in het materiaal in de spouw. Dus het is te simpel om te stellen dat je ervan af bent als je het weghaalt', zegt Zwaanswijk.
In haar appartement op de vijfde etage wijst Dieny Sprenkel naar haar balkondeur. 'Die staat open en nu voel ik me goed. Maar ik moet hem echt niet dicht doen.' Op de bewonersbijeenkomst hoorde ze dat ze binnenkort een luchtreiniger krijgt.
'Die komt uit Zwitserland en daar zitten grote filters in die het gas uit de lucht moeten halen. Ze zeggen dat we dan ook de verwarming niet hoeven aan te doen, zoals we dat nu wel moeten doen met de deur open.'
'We hebben in Zwitserland een duur apparaat weten te vinden met filters erin die speciaal gericht zijn op het uit de lucht halen van formaldehyde', zegt directeur Zwaanswijk. 'Die worden aan alle bewoners van de 39 woningen uitgereikt en door ons geïnstalleerd en uiteraard vergoeden we ook de extra stroomkosten die dit met zich meebrengt.'
'Er zitten actieve koolstoffilters in die formaldehydegas kunnen binden. We hopen echt dat we over vier tot zes weken kunnen zien dat dit werkt. Dan gaan we weer metingen in de woningen verrichten.'
Verder waren er al meer maatregelen genomen. Zo is de mechanische ventilatie opnieuw afgesteld en wordt er continu frisse lucht het gebouw ingeblazen.
Een eerder plan om extra ventilatieroosters bij de voordeuren te plaatsen ging niet door. Dat mag niet vanwege de brandveiligheid. Er zijn wel extra ventilatieroosters geplaatst in de toegangsdeuren van de galerijen, de hal en de entree.
Voor de buitendeur van het complex staat een man even uit te blazen. 'Mijn zus woont hier op de hoek, maar zit nu in een logeerhuis. Net moest er alleen een rolgordijn worden opgehangen. De monteur had meteen tranen in zijn ogen, kreeg hoofdpijn en werd misselijk. Ik trouwens ook.'
Zijn zus is een van de zeven mensen die nu in een logeerhuis van Staedion woont. Daar kunnen mensen drie tot zes maanden terecht. Als de problemen dan nog niet zijn opgelost, moet er worden gekeken naar andere oplossingen, stelt directeur Zwaanswijk.
Dieny Sprenkels wil niet weg. 'Ah joh, ik heb een papagaai en een kat. Dan wordt verhuizen zo'n gedoe en ik vind het een heerlijk appartement. Nee hoor, ik blijf.'
Ze besluit: 'Ik hoop alleen wel dat die ellende snel is opgelost. Ze doen ook echt hun stinkende best hoor, maar ze weten het gewoon ook niet.' Haar balkondeur blijft ondertussen openstaan.
Source: Omroep West Den Haag