REGIO - Onlangs was er discussie over de aanwezigheid van de politie tijdens feestelijke bijeenkomsten van moslims, de zogeheten iftars. De minister van Justitie heeft dat verboden, tot grote ergernis van het Haagse raadslid Hera Butt (PRO). Volgens haar 'komt de politie overal'. Burgemeester Van Zanen is daar ook voorstander van. Maar dat lijkt niet te gebeuren.
De politie mag geen iftars meer vieren, maar ze nog wel bezoeken. Iftars zijn feestelijke bijeenkomsten waarmee het verbreken van het vasten tijdens de ramadan wordt gevierd. De afgelopen jaren werden die met regelmaat georganiseerd door de politie. Het verbod is ingesteld door de minister van Justitie, David van Weel (VVD).
Hij reageert daarmee op een motie van JA21-Kamerlid Ingrid Coenradie. Die is tegen het zere been van het Haagse raadslid Hera Butt (PRO). 'De politie moet vooral de vrijheid hebben om zelf te bepalen hoe ze de link leggen met de samenleving', zei ze eerder.
'Die vrijheid wordt nu ingeperkt door dit soort politieke moties. Dat vind ik best wel ver gaan', zei ze onlangs in een uitgebreid interview met Omroep West.
Op de vraag of de politie de islam een voorkeursbehandeling geeft, antwoordde ze: 'Volgens mij is het niet zo dat de politie alleen iftars bezoekt. Die zijn er maar een maand per jaar, daarmee doe je het werk van politiemensen tekort. Zij hebben een breed netwerk, zie ik ook in Den Haag. Ze komen overal.'
Om erachter te komen of dat laatst klopt, nemen we contact op met de politie eenheid Den Haag. Die is verantwoordelijk voor een gebied met bijna twee miljoen inwoners, rondom Den Haag, maar bijvoorbeeld ook in Alphen aan den Rijn, Leiden en de Bollenstreek.
Aanvankelijk krijgen we een nogal kort antwoord. 'Dit is een landelijk besluit, genomen in overleg met de eenheden. Wij sluiten ons hierbij aan', zegt hun woordvoerder. Hij verwijst naar een persbericht en wil er verder niks over kwijt.
Als we doorvragen, zegt hij nog wel: 'Het is niet een beleid dat van de ene op de andere dag tot stand is gekomen, wij zijn continu in gesprek over onze neutraliteit. Doordat de maatschappij verandert, verandert ook wat wij doen en nalaten en wat wij bij onze positie vinden passen.'
En: 'Wat niet verandert is dat wij blijven inzetten op contact en verbinding met alle gemeenschappen in onze diverse samenleving. De verbinding met de samenleving is en blijft een belangrijk doel van ons. Om hier zoveel mogelijk duidelijkheid in te behouden, hebben we nu voor het nieuwe handelingskader gekozen waarin nog duidelijkere richtlijnen zijn opgenomen.'
Maar lukt dat ook, staat de politie in Den Haag en omstreken ook in verbinding met andere geloofsgemeenschappen?
Volgens cijfers van het CBS noemt in de agglomeratie Den Haag zo'n 10,3 procent zich moslim, het protestantisme komt daar vlak achteraan met 10,2 procent en de grootste groep is rooms-katholiek: 12,9 procent. Elf procent hangt een ander geloof aan.
Hoeveel religieuze bijeenkomsten heeft de politie sinds 1 januari vorig jaar georganiseerd? En hoeveel van dergelijke bijeenkomsten hebben zij bezocht? Daar komen we via de politie niet achter.
'Anders dan bij strafrechtelijke zaken die moeten worden geregistreerd, houden wij geen cijfers bij die betrekking hebben op georganiseerde evenementen of evenementen waar onze collega's bij aansluiten.'
De woordvoerder vervolgt: 'Omdat wij een politie voor iedereen willen zijn en in verbinding willen zijn en blijven met de verschillende doelgroepen die in ons werkgebied leven, zetten wij ons hier dagelijks voor in.'
Maar als ze geen cijfers bijhouden, hoe weten ze dan of ze niemand over het hoofd zien? Of ze wel genoeg in contact staan met bijvoorbeeld katholieken, protestanten en hindoes? Ook daarop krijgen we geen concreet antwoord.
'Wij streven er elke dag naar om een politie voor iedereen te zijn en dat uit zich niet slechts in het al dan niet bezoeken van externe bijeenkomsten. Zo staan wij dagelijks in contact met de inwoners van ons werkgebied via bijvoorbeeld onze netwerken, onze wijkagenten en onze netwerkpartners. Ook online zoeken wij steeds meer de verbinding.'
We doen daarom zelf maar eens een belrondje. De afgelopen jaren hebben ze bij de vier kerken van de rooms-katholieke parochie De Vier Evangelisten in Den Haag nog nooit een agent gezien. Ook zijn ze nooit uitgenodigd voor een door de politie georganiseerd feest rond bijvoorbeeld Pasen of Kerstmis, laat hun pastoor desgevraagd weten.
En bij de protestantse kerken van PKN in Den Haag, met elf wijkgemeenten? 'Een korte rondgang leerde dat we geen voorbeelden kennen van politie die onze vieringen heeft bezocht.'
Bij PKN Zoetermeer-Noord hebben ze nog nooit een politieagent gezien. Al zouden die van harte welkom zijn, ook in uniform.
'We beschouwen het kerkgebouw als het huis waar god de gastheer is en waar we geboorte, leven, sterven en opstanding van Jezus Christus vieren en wat de betekenis daarvan is voor ons leven. God spreekt tot ons hart, niet tot iemand in uniform of in sjofele kledij of in haute couture', laat de voorzitter van de wijkkerkenraad weten.
Bij hun geloofsgenoten in Leiden dan? Zijn ze daar weleens uitgenodigd voor een speciale paasbrunch van de politie? 'Daar heb ik nog nooit van gehoord', zegt de secretaris van de algemene kerkenraad van de plaatselijke PKN. 'Men is ook nooit in uniform aanwezig bij onze vieringen. Misschien komen agenten wel in de privésfeer, dat kan natuurlijk.'
Bij de Hooglandse Kerk hebben ze de politie ook niet gezien. 'Wanneer er een keer aan het begin van de dienst een geüniformeerde agent de kerk binnenwandelt, zal ik me wel afvragen of er iets aan de hand is', horen we daar.
En bij de Gereformeerde Gemeente in Nederland te Gouda? 'Dat is mij niet bekend, dus ik zou zeggen van niet', is hun reactie.
We nemen ook contact op met de Shri Laxmi Narayan Mandir, een hindoetempel van de Shri Sanatan Dharma Sabha in Zoetermeer. 'Voor zover wij weten, heeft de politie de afgelopen jaren niet specifiek onze vieringen bezocht.'
In Den Haag, bij één van de grootste hindoetempels van Europa: Arya Samaj Nederland, hebben ze sinds de opening in 2019 bij vieringen nog nooit een agent gezien. Uitgenodigd voor een door de politie georganiseerd religieus feest voor hindoes zijn ze er ook niet, laat het secretariaat weten.
'Deelname is iets anders dan het (mede-)organiseren van een dergelijk feest. Dan dienen hoogtijdagen van alle religieuze gemeenschappen aandacht te krijgen binnen het politiekorps', vinden ze daar.
Daar lijkt de Haagse burgemeester Jan van Zanen het mee eens te zijn. 'Als burgemeester heb ik nooit moeite gehad met iftars of feestelijke bijeenkomsten van welke aard. De Nationale Politie heeft deze keuze gemaakt, die laat ik bij hen. Wel vind ik het volgende: het is geen keuzemenu. Je doet ze óf allemaal óf allemaal niet.'
Van Zanen is de regioburgemeester voor de politie-eenheid Den Haag. Als regioburgemeester vertegenwoordigt hij de burgemeesters van de 27 gemeenten binnen deze politieregio en voert hij het overleg met de korpsleiding, het Openbaar Ministerie en de minister van Justitie en Veiligheid over 'het beheer en de taakuitvoering van de politie'.
Hij zegt: 'Voor mij is het belangrijkste dat de politie zichtbaar en aanraakbaar is in de hele samenleving, bij iedere groep. Daarvoor is het niet essentieel dat ze zelf bijeenkomsten rondom feestdagen organiseren, maar ik vind het wél belangrijk dat ze er naartoe kunnen. Net zoals ik vind dat ze naar buurtfeesten, braderieën, sportwedstrijden enzovoort moeten kunnen.'
'Ik vind het van het grootste belang dat mensen in de stad elkaar blijven ontmoeten en elkaars verhalen kennen, wat je achtergrond ook is. Alles wat bijdraagt aan ontmoeting en verbinding in de stad, heeft mijn zegen.'
Paul van Sasse van IJsselt is bijzonder hoogleraar recht en religie aan de Rijksuniversiteit Groningen. Hij houdt zich bezig met de vrijheid van godsdienst, grondrechten, mensenrechten, de scheiding tussen kerk en staat, neutraliteit en de relatie tussen religie en de overheid.
'Het is de taak van de politie om op te sporen, te handhaven en hulp te verlenen. Daarvoor heb je goede ogen en oren in de lokale samenleving nodig. Het organiseren van een iftar kan daar bij horen. Maar dat vind ik wel op de rand. Het moet niet zijn ter promotie van een religie, maar dat lijkt mij hier niet aan de orde.'
'Als er geen sprake is van dwang, van verplichte deelname, dan zie ik er geen enkel probleem in. Niettemin is wel behoedzaamheid nodig als je dit soort dingen als politie gaat organiseren. Terughoudendheid is hier gepast. Maar ik vind het aan de politie eenheden zelf om daarin professioneel een besluit te kunnen en mogen nemen.'
Over de afwezigheid van de politie bij andere geloofsgemeenschappen en het feit dat ze niet bijhouden waar ze komen, zegt de expert: 'Het is erg lokaal afhankelijk. Een iftar zal ook niet overal worden georganiseerd. Alleen daar waar er behoefte aan is en je de mensen minder goed kent. In Barneveld en andere gereformeerde plaatsen zal dat wellicht minder aan de orde zijn.'
'Maar ik denk wel dat het handig en verstandig is als de politie zelf enig inzicht heeft in wat ze aan het doen is. Aan de andere kant, als het zo miniem is, kan ik me ook voorstellen dat er geen overzichten van zijn.'
Dat daardoor mogelijk het beeld ontstaat dat de politie de islam 'voortrekt'? 'Om die reden zeg ik wel dat bij het zelf organiseren de politie als overheidsorgaan daar terughoudend in moet zijn. Juist om te voorkomen dat dit beeld al te zeer kan ontstaan.'
Hij vervolgt: 'Tegelijkertijd ligt er ook een taak voor de politie zelf en de media om daar helder en transparant in te zijn. Daarbij is het nogal een verschil of je dat twee keer per jaar organiseert of dat je het elke week doet.'
Sophie van Bijsterveld is hoogleraar religie, recht en samenleving aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Zij onderzoekt de relaties tussen religie, staat en samenleving en staat er iets anders in.
'Het zelf organiseren van bijeenkomsten met een religieus karakter gaat een stap verder; dat schuurt met de neutraliteit die de overheid, dus ook de politie, in acht heeft te nemen. Dat hoort dus niet bij de politietaak; dat geldt ook voor het organiseren van een iftar.'
'Van het organiseren van een iftar kan natuurlijk ook worden gezegd dat ontmoeting een belangrijk element is, maar dat neemt niet weg dat een iftar niet los kan worden gezien van het religieuze karakter ervan.'
Maar politiemensen die een iftar bezoeken, dat vindt zij geen probleem. 'Het is zeker belangrijk dat de politie in de uitoefening van de gewone taak contact met allerlei groepen in de samenleving en in de wijk houdt. De manier waarop dat gebeurt, kan natuurlijk verschillen. Een zekere souplesse is verkieslijker dan rigide formaliteit.'
Is zij verbaasd dat de protestantse, katholieke en hindoeïstische gemeenschappen die wij spraken nog nooit een agent in hun vieringen hebben gezien en ook door de politie nergens voor zijn uitgenodigd?
'Ook wanneer de politie een activiteit met een religieus karakter zou bezoeken, is niet gezegd dat zij dan uit een oogpunt van neutraliteit bij alle groeperingen in volstrekte gelijkheid zou moeten langsgaan', zegt ze.
'Het gaat er om of een bezoek voor de politie vanuit haar taak functioneel is, waarbij natuurlijk duidelijk moet zijn dat er wel een openheid naar allerlei groeperingen is. Ook de manier waarop de politie dan contact houdt met uiteenlopende religieuze groeperingen en de manier waarop de groeperingen dat zelf ook als passend of nuttig ervaren, kan uiteenlopen. Wijs beleid is hier het trefwoord.'
Raadslid Hera Butt (Pro), dat raadsvragen heeft gesteld over de kwestie, heeft daar nog geen antwoord op gekregen. 'Mijn punt gaat juist over de vrijheid van de politie en niet over iets opleggen of afpakken van de politie in hoe zij de verbinding zoeken met de samenleving', benadrukt ze.
'Het gaat mij er vooral omdat de politie zelf moet kunnen bepalen waar ze heengaan en dat ze iedereen gelijk behandelen.' Is zij verbaasd dat bij de rondgang van Omroep West langs verschillende geloofsgemeenschappen in onze regio niemand een agent heeft gezien of door de politie voor iets behorend bij hun geloof is uitgenodigd?
'Je kunt op basis hiervan niet zeggen dat ze nooit bij andere gemeenschappen komen. Dat er geen cijfers van zijn, daarover heb ik geen vragen gesteld. Je zou dat inderdaad kunnen bijhouden.'
'Maar uit verschillende uitingen van de politie zelf en in de media blijkt echt wel dat ze van alles doen in Nederland. Ik zou denken: nodig de politie vooral uit, gewoon doen als je wilt, wat mij betreft. Dat geldt voor alle mensen en gemeenschappen, volgens mij staat de politie daar ook voor open.'
Mochten geloofsgemeenschappen inderdaad toch graag wat meer in verbinding komen met de politie eenheid Den Haag, dan staan ze daar zeker open voor kritiek, laat hun woordvoerder weten.
'Zijn mensen van mening dat wij niet goed met hen in contact staan, dan gaan wij daarover graag met hen in gesprek.'
Source: Omroep West Den Haag