ZOETERMEER - Lampen, regenmachines en windwaaiers: normaal gesproken doet het theater er alles aan om die techniek voor het publiek te verbergen. In het decor van 'Meeuw' door Het Nationale Theater in Den Haag is het precies andersom. De Zoetermeerse scenograaf Dennis Vanderbroeck laat zien hoe magie wordt gemaakt. En juist daardoor, is zijn overtuiging, ga je erin geloven.
Wie het decor van Meeuw binnenstapt als de techniek even uitstaat, ziet vooral een houten vloer en de achterkant van een theater. Maar tijdens de voorstelling verandert dat beeld.
Op een groot scherm verschijnt een livestream van de zaal. Het publiek kijkt als het ware in een spiegel: alsof het vanaf de achterkant van het toneel naar zichzelf kijkt.
'Je ziet de lampen hangen, je ziet de regenmachines, je ziet de windwaaiers, maar toch ga je door de manier waarop we het kaderen geloven in die theatermagie', zegt Vanderbroeck.
Dat idee sluit volgens hem aan bij het stuk van Tsjechov. Meeuw, dat vanaf 14 oktober te zien is, gaat over theater, kunst en verbeelding, maar ook over mensen die zoeken naar hoe ze moeten leven en hoe ze zich tot elkaar moeten verhouden. Vanderbroeck en regisseur Nina Spijkers wilden de personages daarom als het ware opsluiten.
'Alsof ze in een soort sneeuwbol zitten, of in een terrarium vastzitten en aan het zoeken zijn naar hoe te leven.' Tegelijkertijd krijgt het publiek een opvallende rol: doordat de zaal live in beeld komt, wordt iedere bezoeker geconfronteerd met zijn eigen aanwezigheid.
Ook de natuur wordt in het theater nagebouwd. Vanderbroeck spreekt over een 'weermachine': er komt regen, wind, dauw en mist uit. 'We proberen eigenlijk een artificiële natuur te maken. Dus echte dingen, maar dan nep.'
De seizoenen spelen een belangrijke rol bij Tsjechov. In deze voorstelling staat ieder bedrijf voor een seizoen. Dat is terug te zien in het licht, de weersomstandigheden en de kleding van de acteurs.
Een decor moet voor Vanderbroeck niet alleen mooi zijn. Hij wil een 'speeltuin' voor acteurs maken en de regisseur iets geven waarmee zij verder kan. Een voorstelling heeft een begin, midden en einde en ook het decor moet zich volgens hem gedurende de avond ontwikkelen.
'Het theater bestaat bij de gratie van samenwerken', zegt hij. Decor, licht, geluid en kostuums zijn volgens hem allemaal essentieel om één verhaal te vertellen. Ze bieden bovendien een mogelijkheid om als publiek anders naar de eigen werkelijkheid te kijken.
Vanderbroeck werkt inmiddels vijf of zes jaar met regisseur Nina Spijkers, vaste maker bij Het Nationale Theater. 'We hebben een soort taal ontwikkeld in van wat voor theater we houden, hoe de beelden eruit moeten zien en van wat voor personages we houden.'
Het decor van Meeuw bewijst hoe lang ideeën binnen zo'n samenwerking kunnen blijven leven.
Voor The Nether, een voorstelling die ze drie jaar eerder maakten, bedacht Vanderbroeck al een vergelijkbaar beeld. Vlak voor de uitvoering kozen ze toen toch voor iets anders. Nu bleek het oude idee ineens precies bij Meeuw te passen.
Buiten de toneelwereld werkt Vanderbroeck aan projecten met grote namen als de Spaanse zangeres Rosalía, en modemerken Diesel en Miu Miu.
In zijn werk voor Rosalía is volgens hem bovendien iets terug te zien dat ook in Meeuw zit: zijn fascinatie voor het zichtbaar maken van wat normaal achter de schermen blijft. 'De magie maken terwijl je ziet hoe het gemaakt wordt. Dat vind ik echt de grootste schoonheid van theater.'
Dat hij na zulke internationale projecten weer bij Het Nationale Theater in Den Haag werkt, ziet Vanderbroeck zelf dan ook heel anders. 'Ik kom uit het theater. Theater is mijn allergrootste liefde, dus theater is het hart van mijn praktijk.'
Als jongen in Zoetermeer wist hij al dat hij iets met kunst wilde doen. Hij hoopte te komen waar hij nu is, zegt hij. Maar het meest trots is hij niet op de grote namen op zijn cv.
Dat is het team dat hij om zich heen heeft opgebouwd, met mensen met wie hij al jaren werkt. Daar hoort ook regisseur Nina Spijkers bij. 'Het gaat voor mij over dat wij hier nu gewoon een week zitten en gewoon fokking mooi theater maken. Daar gaat het over. Daar ben ik trots op.'
Source: Omroep West Den Haag