BODEGRAVEN - De beeldbepalende toren van de Sint-Willibrorduskerk in Bodegraven verzakt en scheurt langzaam los van het kerkgebouw. Recent onderzoek wijst uit dat het verzakken van de toren sneller gaat dan verwacht. Om het monument te redden zijn miljoenen nodig. Maar wie gaat dat betalen? Die vraag stond dinsdagavond centraal tijdens een maatschappelijk debat in cultuurcentrum het Evertshuis.
Ruim twee jaar geleden werden de parochianen geïnformeerd over een onderzoek waaruit bleek dat de kerk en de toren verzakkingsverschijnselen vertoonden. Korte tijd later werd duidelijk dat het restaureren van alleen de toren al een miljoen euro zou kosten.
Verschillende scenario's kwamen daarna op tafel. Naast volledig herstellen, lag er ook verkopen, (deels) slopen en nieuwbouw op tafel. Inmiddels is duidelijk dat één miljoen euro niet voldoende is om alle problemen te herstellen.
Ondertussen wordt de schade steeds beter zichtbaar. In de kerk is een flinke kier ontstaan tussen de toren en de aangrenzende houten vloer. Het orgel mag vanwege de veiligheid niet meer bespeeld worden en er komen soms stenen naar beneden.
Enkele weken geleden hebben kerkleden daarom noodmaatregelen getroffen. Met houten planken en een ijzeren paal is een deel van de constructie gestut om te voorkomen dat er nog meer stenen naar beneden vallen.
Eerder werd een glas-in-loodraam uit voorzorg weggehaald, omdat het op springen stond vanwege de verzakking. Daar zit nu een tijdelijk plastic raam in.
'De gemeenschap heeft grote zorgen', aldus gebedsleider en kerklid Jan Kromwijk. Leden van de geloofsgemeenschap voelen zich erg verbonden met het gebouw. 'Mensen zijn er gedoopt, hebben er communie gedaan, zijn er getrouwd en hebben er hun geliefden begraven.'
Leden van de kerkgemeenschap zouden het doodzonde vinden als het kerkgebouw verloren gaat. Tegelijkertijd is het prijskaartje dusdanig opgelopen dat behoud van de kerk een steeds ingewikkelder scenario wordt. Bovendien dringt de tijd.
Onlangs zijn er metingen gedaan waaruit bleek dat het proces van verzakken sneller gaat dan verwacht. 'Ik heb begrepen dat er binnen vier jaar zeker iets aangepakt moet gaan worden', zegt Jan.
Tijdens het debat zijn zo'n dertig betrokkenen uit Bodegraven aanwezig om met elkaar van gedachten te wisselen. Het kerkbestuur is er niet bij. Zij houden zich op de achtergrond en geven aan 'zich te beraden op de verschillende scenario's.'
Vanwege de beeldbepalende functie van de kerktoren, is het debat allang niet meer alleen van de kerk. 'Iedereen roept, daar gaat die mooie toren van Bodegraven', zegt Jan.
Ook Ton van der Schans, voorzitter van de Stichting Hugo Kotestein, is aanwezig om een pleidooi te houden. De stichting zet zich in voor behoud van historische gebouwen in het gebied. 'Mensen die sloopplannen hebben, hebben aan ons een kwaaie.'
Hij benadrukt met name de skyline van Bodegraven. 'Als je over de N11 naar Bodegraven rijdt, zie je de Watertoren, twee kerktorens en de molen', schetst hij. 'Een iconisch beeld.' Daarnaast vindt hij dat het cultureel erfgoed in het dorp maar zeer beperkt is en de gemeente er zuinig op moet zijn.
Als voorzitter Martien Kromwijk vraagt of er mensen zijn die voorstander zijn van sloop, gaan er enkele handen omhoog. Niet omdat zij het gebouw niet willen behouden, maar omdat herstellen hen niet haalbaar lijkt.
Een bewoner die al bijna vijftig jaar aan de Overtocht woont, ziet mogelijkheden in een andere bestemming voor het gebouw. 'Ik heb de leegloop gezien. Als je andere geldstromen binnenhaalt en je geeft de kerk een andere functie, dan kan het gebouw behouden worden.'
Maar ook dat is niet eenvoudig. Het vinden van een commerciële partij, kan soms jaren duren. 'De kerk in Mijdrecht staat al tien jaar te vervallen met een hek eromheen', zegt een van de aanwezigen. 'Dan is het gebouw nog maar een euro waard', stelt een ander.
Voor een geloofsgemeenschap die steeds kleiner wordt, lijkt het vrijwel onmogelijk om het herstel volledig zelf te betalen. Van der Schans ziet mogelijkheden in crowdfunding of een financiële bijdrage van de gemeente.
Maar wethouder Jan Leendert van den Heuvel, die ook bij het debat aanwezig is, tempert die verwachtingen. Hij windt er geen doekjes om. 'Wij hebben 10.000 euro beschikbaar gesteld, zodat de kerk goed onderzoek kon laten doen.'
Volgens hem is het niet aannemelijk dat de gemeente 1 of 2 miljoen euro uittrekt. 'We hebben 140 miljoen schuld. Als we dit zouden bijlenen, voor wie doen we dat dan? Voor de Weijpoortse molen is ook een enorm bedrag nodig. Dat kunnen we niet zomaar betalen.'
De wethouder verwacht uiterlijk dat er nog eens een bedrag van 10.000 euro wordt uitgetrokken. 'Meer zal het niet zijn.'
Ook crowdfunding is een scenario waar de betrokkenen geen heil in zien. 'We zijn een gemeente van 37.000 inwoners, waarvan 22 in Bodegraven. Hoe krijgen we dat bij elkaar?'
Hoe optimistisch hij de avond ook begon, aan het einde moet Van der Schans het ook toegeven: 'Het wordt heel lastig.'
Uiteindelijk gaan de bezoekers van dit debat er niet over. Het kerkbestuur is voornemens om voor het einde van het jaar een voorstel te doen. Dat wordt eerst besproken met de parochianen en daarna voorgelegd aan het Bisdom. Die beslist uiteindelijk of zij akkoord gaat, of niet.
Bij de avond zijn ook verschillende omwonenden aanwezig. Zij voelen zich betrokken en roepen het kerkbestuur op om naast de leden van de kerkgemeenschap ook de rest van Bodegraven op de hoogte te houden van de laatste ontwikkelingen.
Source: Omroep West Den Haag