Een van de spannendste races van de Amerikaanse midterms vindt plaats in de dunbevolkte staat Maine. Daar kan worden bepaald welke partij de meerderheid in de Senaat in handen krijgt. NU.nl vloog ernaartoe om te zien hoe de verhoudingen liggen.
"Jullie leven in een land waar de bovenste 1 procent meer rijkdom bezit dan de onderste 93 procent", zegt Bernie Sanders (85) op een grijze herfstavond tegen ongeveer zeshonderd toehoorders in een congrescentrum in de stad Bangor. "Je zou kunnen denken: als je een paar honderd miljard dollar bezit, heb je het niet nodig om kinderen hun gezondheidszorg af te pakken of te bezuinigen op overheidsprogramma's waar mensen met een laag inkomen diep afhankelijk van zijn."
De onafhankelijke senator uit Vermont is een van de bekendste linkse Amerikaanse politici. Hij is ingevlogen om de Democratische kandidaat-senator Troy Jackson (58) wat ruggensteun te geven in de laatste weken van de campagne. Dat kan worden gezien als wederdienst: Jackson was een uitgesproken bondgenoot van Sanders toen die in 2016 probeerde president te worden.
In Bangor is de star power van Sanders meteen merkbaar. Er is zeker drie keer zoveel pers aanwezig als bij een andere bijeenkomst van Jackson eerder die week. En ongeveer een kwart van de mensen is onder de vijftig jaar. Dat is meer dan normaal. De bijeenkomst dient vooral om de eigen achterban te motiveren. Dat is essentieel bij midterms, die altijd een relatief lage opkomst hebben.
Maine is niet heel klein, maar er wonen slechts zo'n 1,4 miljoen mensen. Normaal gesproken is hun rol op het landelijke politieke toneel beperkt, maar dit jaar zouden zij kunnen beslissen welke partij de meerderheid in de Senaat in handen krijgt. Voor de Democraten is dat de hoofdprijs bij deze tussentijdse verkiezingen. Op papier kunnen ze die ook winnen zonder Maine, maar dat wordt wel een stuk lastiger.
De Democraten moeten hun eigen Senaatszetels verdedigen, waarvan er een aantal worden bedreigd. En ze moeten vier Republikeinse zetels veroveren. Voor dat laatste lijken ze de grootste kansen te hebben in Maine en North Carolina. Het tiental andere staten waarin Democraten dicht bij hun rivalen liggen in de peilingen is doorgaans conservatiever.
De Republikeinse kandidaat Susan Collins (73) lijkt kwetsbaarder dan ooit. Ze zit al dertig jaar in de Senaat en mikt op een zesde termijn van zes jaar. Collins staat landelijk bekend als een relatief gematigde Republikein in een partij die onder president Donald Trump een flinke ruk naar rechts heeft gemaakt. Als lid en later voorzitter van de invloedrijke Senaatscommissie voor Begrotingszaken dirigeerde Collins in de loop der jaren miljarden dollars aan federale overheidsuitgaven naar haar thuisstaat.
De diepe impopulariteit van Trump speelt Collins parten. Net zoals elders in de VS is de economie in Maine veruit het belangrijkste verkiezingsdossier. Naast algemene klachten over de hoge brandstofprijzen en dagelijkse boodschappen gaat het er ook vaak over de naderende winter. Dat seizoen is lang, sneeuwrijk en koud in Maine. De temperatuur kan er naar -30 zakken. Ongeveer de helft van de huishoudens in de staat gebruikt stookolie om hun woningen te verwarmen. Door de oorlog in Iran kost die bijna twee keer zoveel als vorig jaar.
Collins probeert afstand te nemen tot de regering-Trump, bijvoorbeeld door te benadrukken dat ze vindt dat de oorlog moet stoppen. Haar tegenstanders trekken haar reputatie als iemand die nee durft te zeggen tegen de president in twijfel. Ze wijzen erop dat ze dat doorgaans doet als haar stem niet beslissend is. Ze beweren ook dat Collins steun voor bezuinigingen door de regering-Trump, bijvoorbeeld op de zorg, Maine meer heeft gekost dan haar commissiewerk heeft opgeleverd.
Daar komt bij dat veel kiezers die NU.nl sprak vinden dat dertig jaar in de Senaat lang genoeg is voor Collins. "Ik heb haar altijd gemogen en vaak op haar gestemd. Ze is een harde werker en daar bedank ik haar voor", zegt Madeline Cramer (76), oud-docent Engels, in het industriestadje Bath. "Maar het is hoog tijd dat al die old folks in onze politiek plaatsmaken voor een jongere generatie."
Dat argument komt ook terug bij kiezers die nog wikken en wegen, zoals accountmanager Brian Jones (32) uit Bangor. "Collins is oud en zit al heel lang in Washington, maar dat betekent ook dat ze daar veel voor elkaar kan krijgen", zegt hij. "Jackson zou opnieuw moeten beginnen als junior-senator. Ik weet het nog niet. Waarschijnlijk neem ik pas een besluit als ik mijn stemformulier invul."
In de peilingen gaat Jackson nek aan nek met Collins. Veel tijd om campagne te voeren heeft hij niet gekregen. Jackson werd pas eind juli door de Democratische Partij van Maine aangewezen als vervanger van Graham Platner, de oesterkweker die uit de race stapte nadat meerdere exen hem hadden beschuldigd van seksueel grensoverschrijdend gedrag. Het drama rond Platner lijkt het enthousiasme van veel Democratische kiezers te hebben gedempt.
De voormalige houthakker uit een houthakkersfamilie ("vijfde generatie", benadrukt zijn campagneteam in ieder persbericht) is een oudgediende in de plaatselijke politiek. Jackson voerde eind jaren negentig actie tegen oneerlijke concurrentie van Canadese houthakkers en diende daarna vier jaar in het Huis van Afgevaardigden en veertien jaar in de Senaat van de staat Maine. In die laatste kamer was hij zes jaar lang de voorzitter.
Jackson begon als sociaal-conservatieve Republikein, werd daarna onafhankelijk en stapte uiteindelijk over naar de Democratische Partij. Daar heeft hij zich ontwikkeld tot een economische populist (de 'werkende klasse' versus de 'elite') en een voorvechter van abortus- en lhbti-rechten.
Ondanks zijn ruime politieke ervaring is Jackson een opvallend fletse spreker. Als je een slapende Sanders een por geeft, rolt er bijna automatisch een donderpreek over de worstelingen van werkende Amerikanen uit. Jackson komt vaak over als een vader die met frisse tegenzin moet speechen op de bruiloft van zijn dochter. Als hij tijdens de rally in Bangor een tandje bijzet, suggereert een hardnekkig kuchje dat zijn stembanden dat niet gewend zijn. "We zijn niet links, we zijn niet rechts. We komen van de bodem en we komen omhoog!"
In drie televisiedebatten, die bij vlagen nogal fel van toon waren, hielden beide kandidaten zich aardig staande. Jackson benadrukte steevast de banden tussen Collins en Trump, terwijl zij juist afstand tot de president probeerde te nemen.
Sinds vorige week kan er vervroegd worden gestemd in Maine. De grofweg 950.000 kiesgerechtigden in de staat kunnen de komende weken nog een tsunami van flyers, advertenties en politieke colporteurs verwachten, plus de aandachtige blik van de rest van het land.
"Ik hoop echt dat ze de juiste beslissing nemen", zegt taxichauffeur Julio (45) uit Bangor. "Aan de andere kant: als die Jackson wint, verhuis ik wel naar Texas. Daar heb ik veel familie. Ben ik meteen van die fucking sneeuw af."
Source: Nu.nl algemeen