DEN HAAG - Een bowlingbaan moet Kijkduin weer aantrekkelijker maken voor bezoekers. Het is volgens ontwikkelaar Roeland Voerman precies wat de badplaats nodig heeft. Na jarenlange vertragingen, vertrekkende ondernemers en leegstand ziet hij licht aan het einde van de tunnel. 'De weg omhoog is ingezet.'
In juli 2017 begint de grote metamorfose van Kijkduin. De wat oubollige badplaats moet een bruisende bestemming worden met nieuwe appartementen, winkels, restaurants en een moderne boulevard. Maar de verbouwing loopt jaren vertraging op en de gevolgen zijn groot.
Ooit kwamen er jaarlijks 3,6 miljoen mensen naar Kijkduin. Inmiddels gaan onderzoekers uit van nog maar 600.000 tot 700.000 bezoekers per jaar. De precieze aantallen zijn lastig vast te stellen, maar duidelijk is dat Kijkduin veel bezoekers is kwijtgeraakt.
'Als je ziet hoe andere stranden in Nederland zich hebben ontwikkeld en jaarlijks zijn gegroeid, dan zouden we nu op meer dan 5 miljoen bezoekers per jaar moeten zitten', zegt Voerman.
Volgens Robert de Lange, eigenaar van het pannenkoekenrestaurant op de boulevard, is het lastig om bezoekers terug te winnen. 'Het is heel moeilijk om de mensen die de afgelopen jaren een andere route zijn gaan kiezen weer terug te krijgen.'
De grote boosdoener is volgens ondernemers de langdurige verbouwing. Een belangrijk struikelblok vormt de ondergrondse parkeergarage met fietsenstalling. Die had eind 2019 klaar moeten zijn, maar door problemen rond de toegang bij het naastgelegen hotel loopt het project jarenlang vertraging op.
Pas in 2023 wordt de toegang tot de parkeergarage bruikbaar. Daarna duurt het nog ruim een jaar voordat de openbare ruimte wordt opgeleverd.
Ondertussen verrijzen er wel nieuwe appartementencomplexen, winkels en restaurants. Maar juist het vullen van de commerciële ruimtes blijkt lastig. Ondernemers haken af omdat ze door de werkzaamheden niet aan de slag kunnen.
'We hadden op een moment 85 procent van de retailruimtes verhuurd', vertelt Voerman. 'Maar dat daalde langzaam omdat ondernemers niet aan de slag konden.' Inmiddels is de bezettingsgraad teruggelopen naar 65 procent.
De gevolgen zijn zichtbaar in de badplaats. Strandpaviljoen Dunes heeft na het afgelopen strandseizoen definitief de deuren gesloten. Eigenaar Arjen Schrama wijt het mislukken van zijn onderneming aan de jarenlange werkzaamheden en het wegblijven van bezoekers.
'Het imago van Kijkduin heeft door de werkzaamheden een deuk gekregen', zegt hij. 'Ook toen het klaar was, is men niet massaal naar Kijkduin gekomen. Het is een badplaats die niet bloeit.'
Dunes is niet de enige onderneming die is verdwenen. Restaurant Na Brasa is failliet en Selene moest vanwege het niet nakomen van verplichtingen de sleutels van haar pand inleveren.
Volgens critici spelen ook de hoge huurprijzen een rol bij de leegstand. Voerman bestrijdt dat. Volgens hem zijn er flexibele huurafspraken mogelijk en is vooral het vinden van financiering voor nieuwe ondernemingen een probleem. Ontwikkelaar FRED heeft ondernemers daarom in sommige gevallen zelf geld geleend of garant gestaan bij banken. 'Ik durf dan ook echt te stellen dat de leegstand niet aan de huurniveaus ligt.'
De jarenlange vertraging heeft ook de ontwikkelaar zelf veel geld gekost. FRED wil die schade verhalen op de gemeente Den Haag, die volgens de ontwikkelaar verantwoordelijk is voor de vertraging.
De rechter heeft FRED in mei al in het gelijk gesteld. Over de hoogte van de schadevergoeding loopt nog een aparte procedure. Volgens Voerman heeft een deskundige de schade aan de kant van FRED berekend op 35 miljoen euro. 'Ik schrok hier ook van overigens.'
Het kan nog jaren duren voordat duidelijk is hoeveel de gemeente daadwerkelijk moet betalen. Beide partijen staan wel open voor een oplossing buiten de rechtbank.
Volgens Voerman staat de juridische strijd verdere investeringen in Kijkduin niet in de weg. 'Het is niet zo dat we niet meer kunnen investeren op Kijkduin.'
Ondanks alle tegenslagen ziet Voerman de toekomst positief in. Sinds het voorjaar is de openbare ruimte volledig klaar en volgens hem neemt de belangstelling voor Kijkduin weer toe. 'We zien echt dat Kijkduin in de lift zit. Natuurlijk ben ik er om de positieve kanten te vertellen, maar praat met ondernemers hier en ze zullen dit ook bevestigen.’
Dat merkt ook Don Bogaart van restaurant Pavarotti. 'Wij zijn inmiddels vier jaar open. Eindelijk is de boulevard af en we zien wel degelijk groei.'
Bogaart wil daarom in het voormalige strandpaviljoen Dunes een bowlingcentrum beginnen. In combinatie met andere horecaconcepten moet dat een nieuwe trekpleister worden.
Volgens Voerman is de bowlingbaan belangrijk omdat Kijkduin daarmee minder afhankelijk wordt van mooi weer. 'Het helpt om mensen ook in de wintermaanden naar Kijkduin te trekken.'
Ook de gemeente probeert de ondernemers te helpen. Wethouder Richard de Mos kondigde onlangs aan dat hij terrassen wil toestaan op de boulevard. 'Er is al veel leegstand op Kijkduin en we moeten de ondernemers die er wel zitten goed faciliteren.'
Alexander Roep van Stichting Marketing Kijkduin is blij met die maatregel, maar waarschuwt dat er meer nodig is. 'Het helpt, maar er is wel meer nodig om de boel hier goed aan de praat te krijgen.'
Dat er nog werk aan de winkel is, ontkent Voerman niet. Vooral de boulevard moet voller. Toch kijkt hij met een goed gevoel terug op de metamorfose. 'Ik heb het met heel veel plezier gedaan. Ik zou het zo weer doen. We moeten nu nog de boulevard vullen, maar dit zijn gewoon de laatste horden die we even moeten nemen.'
Gogar van de ondernemersvereniging deelt die hoop. 'Als het vol is, wordt het de mooiste badplaats van Den Haag en misschien ook wel van Nederland.'
Source: Omroep West Den Haag