Klimaatverandering heeft steeds grotere effecten op onze gezondheid. Het aantal hittedoden stijgt snel en ook via droogte en infectieziekten zorgt een warmer klimaat voor problemen. Volgens experts is er sprake van een wereldwijde crisis: "Gezondheid moet centraal staan bij elke klimaatbeslissing."
Extreme hitte zorgt gemiddeld voor 540.000 doden per jaar, blijkt woensdag uit een nieuwe editie van de Lancet Countdown on Health and Climate Change, een jaarlijks overzicht van de gevolgen van klimaatverandering voor onze gezondheid. Aan het rapport werkten bijna 150 onderzoekers uit meer dan 30 landen mee.
Het aantal hittedoden is in de tien jaar sinds het afsluiten van het Parijsakkoord flink gestegen, zien de onderzoekers. Zonder de uitstoot van broeikasgassen en de bijbehorende opwarming van de aarde zouden honderdduizenden levens per jaar worden gespaard.
Bovendien zouden zonder het gebruik van airconditioning jaarlijks nog eens 350.000 extra mensen overlijden aan hitte. Op plekken waar mensen zich een airco kunnen veroorloven, redt dat dus levens. Maar dat is lang niet overal het geval.
Maar airco's zorgen wereldwijd ook voor veel uitstoot van broeikasgassen. Dat verergert het klimaatprobleem en dus ook de gevolgen voor de gezondheid. Het is een dilemma, schetsen de onderzoekers: "Deze resultaten benadrukken de behoefte aan vormen van koeling die effectief, energiezuinig en rechtvaardig zijn om schade aan het milieu en de gezondheid te beperken."
Hitte leidt ook tot economische schade, omdat mensen minder productief worden. De schade bedraagt al drie jaar op rij meer dan 1.000 miljard dollar, schrijven de onderzoekers. Dat is iets minder dan 1 procent van de omvang van de wereldeconomie. Zuidoost-Azië en Afrika worden nog harder geraakt: daar is de hitteschade groter dan 3 procent van de economie.
Ook droogte is een groeiend probleem. Meer dan de helft van het wereldwijde landoppervlak had in 2025 te maken met minstens een maand extreme droogte, een enorme toename vergeleken met de vorige eeuw.
Tegelijkertijd worden sommige delen van de wereld juist natter en is op meer plekken sprake van extreme neerslag. Die veranderingen kunnen de gezondheid op allerlei manieren schaden, van bosbranden en overstromingen tot voedselonzekerheid, schrijven de onderzoekers.
Bovendien kan klimaatverandering voor een snellere verspreiding van infectieziekten als dengue (knokkelkoorts) en het westnijlvirus zorgen. Dat laatste virus is vermoedelijk ook in Nederland een blijvertje geworden, al is het voor de meeste mensen ongevaarlijk.
"Het bewijs valt niet te ontkennen: klimaatverandering is een van de grootste bedreigingen voor de gezondheid van de mensheid", zegt directeur-generaal Tedros Adhanom Ghebreyesus van de Wereldgezondheidsorganisatie.
Er staat niet alleen slecht nieuws in het jaarlijkse onderzoek, dat in aanloop naar de VN-klimaattop in het Turkse Antalya verschijnt. Steeds meer landen maken plannen om de gevolgen van klimaatverandering voor de gezondheid op te vangen. En de snelle verspreiding van groene energie heeft juist positieve gevolgen voor de gezondheid.
Luchtvervuiling door het verbranden van fossiele brandstoffen zorgt jaarlijks voor meer dan 2,7 miljoen doden, schatten de onderzoekers. Het gebruik van hernieuwbare energie heeft dat aantal al met enkele honderdduizenden doen dalen. Ook het aantal doden door luchtvervuiling binnenshuis, vaak veroorzaakt door koken op hout of kolen, is gedaald.
De onderzoekers roepen op om de winning van fossiele brandstoffen en de uitstoot van broeikasgassen zo snel mogelijk terug te brengen, om de impact van klimaatverandering op de volksgezondheid te minimaliseren. Momenteel gaat de vergroening lang niet snel genoeg om de doelen van het Parijsakkoord te halen.
"De vooruitgang is te traag, te beperkt en weet de kwetsbaarste groepen niet te bereiken", zegt hoofdauteur Marina Romanello van University College London. "Daarom roepen wij op om klimaatverandering formeel te erkennen als wereldwijde gezondheidsnoodtoestand en om gezondheid bij elke klimaatbeslissing centraal te laten staan."
Source: Nu.nl economisch