De Likud-partij van de Israëlische premier Benjamin Netanyahu blijft volgens de exitpolls de grootste partij bij de parlementsverkiezingen. Op basis van de voorlopige uitslag gaat het oppositieblok onder leiding van oud-legerleider Gadi Eisenkot gelijk op met het blok-Netanyahu. De Palestijnse partijen stijgen fors.
De oppositiepartijen achter Eisenkot komen volgens exitpolls samen op 51 zetels uit. Yashar (Eerlijk), de partij van Eisenkot, werkt rond de verkiezingen samen met B'Yachad (Samen), HaDemokratim (De Democraten) en Yisrael Beiteinu (Israël Ons Thuis).
Volgens de exitpoll sis Likud (Eenheid) de grootste partij, met 27 zetels tegenover de 21 zetels voor Yashar. Maar Netanyahu's blok met regeringspartijen lijkt te blijven steken op 51 zetels, wat evenveel is als het oppositieblok.
Volgens Israëlische media is op basis van de exitpolls nog geen duidelijke winnaar te zien. Geen van de blokken haalt namelijk een meerderheid in de 120 zetels tellende Knesset, het Israëlische parlement. Daarom zullen partijen steun moeten zoeken bij andere partijen.
Dat kunnen Palestijnse en Arabische partijen zijn, die samen achttien zetels lijken te halen. Maar regeringsdeelname door die partijen lijkt zo goed als uitgesloten. Ook het zoeken van gedoogsteun ligt gevoelig. Toch zijn de Palestijnse partijen een factor van belang om genoeg gedoogsteun te krijgen. Eisenkot heeft de deur voor zulke gedoogsteun op een kier staan. Voor Netanyahu is die gedoogsteun uitgesloten.
Volgens Eisenkot laat de exitpoll zien dat kiezers het vertrouwen in Netanyahu zijn verloren, schrijft hij op X. "De voorlopige peilingresultaten wijzen op een volslagen wantrouwen in Netanyahu en de regering van 7 oktober."
Andere oppositieleiders kwamen met soortgelijke reacties. Zo zegt HaDemokratim-leider Yair Golan dat de Israëlische kiezers de regering van Netanyahu hebben afgewezen. Oud-premier Yair Lapid van B'Yachad ziet een zware nederlaag voor het blok van Netanyahu.
Netanyahu heeft nog niet gereageerd op de exitpoll en ook andere leiders van partijen uit het regeringsblok hebben nog niets laten horen. Ushar Gabai, assistent van de extreemrechtse minister Itamar Ben-Gvir (Otzma Yehudit), reageerde al wel tegenover verslaggevers. "Ik ben natuurlijk teleurgesteld. Mensen in Israël zijn gek", zei hij.
Het duurt naar verwachting tot vrijdag voordat de uitslag definitief kan worden vastgesteld. De officiële bekendmaking van de uitslag is een week later, dus waarschijnlijk op 6 november. President Isaac Herzog zal daarna een partijleider aanwijzen om aan coalitieonderhandelingen te beginnen.
In Israël wordt niet per definitie de leider van de grootste partij aangewezen om het voortouw te nemen bij coalitieonderhandelingen. De president kijkt allereerst naar de aanvoerder van het blok dat de meeste kans maakt op steun in de Knesset. Daardoor ligt het voor de hand dat Eisenkot de eerste poging mag wagen om een regering te vormen.
De partijleider die het voortouw mag nemen, krijgt 28 dagen de tijd om een coalitie te vormen. Indien nodig kan die periode eenmalig met twee weken worden verlengd. Het is dus mogelijk dat er nog voor het einde van dit jaar een nieuwe Israëlische regering is.
Als er na 42 dagen nog geen regering is gevormd, krijgt een andere partijleider 28 dagen lang de kans. Als die er ook niet in slaagt een regering te vormen, kan een meerderheid in de Knesset een kandidaat voordragen die probeert een coalitie te smeden. Als ook die poging mislukt, volgen nieuwe verkiezingen.
President Herzog zal willen voorkomen dat Israël opnieuw in een reeks vervroegde verkiezingen belandt. Van 2019 tot en met 2022 waren er vijf verkiezingen nodig voordat er een stabiele regering kon worden gevormd.
De regeringspartijen moeten samen 61 zetels in het 120 zetels tellende parlement hebben om te kunnen regeren. Een minderheidsregering is ook een mogelijkheid, op voorwaarde dat de deelnemende partijen op voldoende steun in de Knesset kunnen rekenen. Hoe dat zit, leggen we uit in het onderstaande artikel. Elke nieuwe regering kan pas formeel aan de slag na een vertrouwensstemming in het parlement. Tot dat moment blijft het kabinet van Netanyahu regeren.
Source: Nu.nl algemeen