Terwijl de onrust rond de Grand Prix van Qatar verder toeneemt, blijft het opvallend stil vanuit de internationale motorsportfederatie FIM. President Jorge Viegas, normaal gesproken nadrukkelijk aanwezig tijdens Grand Prix weekenden, laat zich juist nu nauwelijks horen. Opmerkelijk, want terwijl MotoGP coureurs zich zorgen maken over hun veiligheid en organisator MotoGP Sports Entertainment Group mogelijke sancties in het vooruitzicht stelt, zou juist de FIM haar verantwoordelijkheid moeten nemen.
Jorge Viegas is doorgaans geen man die de publiciteit schuwt. De Portugees is tijdens Grand Prix weekenden regelmatig op de grid te vinden, verschijnt bij podiumceremonies en laat zich graag zien wanneer er iets te vieren valt. Maar nu de MotoGP met één van de grootste conflicten van de afgelopen jaren wordt geconfronteerd, ontbreekt de FIM president opvallend genoeg op het publieke toneel.
Tijdens de Grand Prix van Maleisië in Sepang liep de discussie over de veiligheid van de komende Grand Prix van Qatar verder op. Een grote meerderheid van de MotoGP coureurs heeft ernstige bedenkingen bij het afreizen naar Lusail vanwege de geopolitieke situatie in het Midden-Oosten. Yamaha heeft inmiddels besloten niet deel te nemen, terwijl de overige fabrikanten en teams vooralsnog vasthouden aan hun deelname.
Viegas was zelf niet aanwezig bij de belangrijke besprekingen in Sepang. FIM-vertegenwoordiger Giovanni Copioli was er wel, maar een duidelijke publieke verklaring van de internationale federatie over de ontstane situatie bleef uit.
Na het besluit van Yamaha reageerde MotoGP Sports Entertainment Group met een verklaring waarin werd gewezen op mogelijke contractuele en sportieve consequenties. Daarbij werd nadrukkelijk aangegeven dat eventuele sportieve maatregelen onder de verantwoordelijkheid van de FIM vallen. Volgens verschillende berichten zouden coureurs die weigeren in Qatar te rijden zelfs boetes, puntenaftrek of uitsluiting van de laatste twee Grand Prix weekenden in Portugal en Valencia kunnen riskeren. Officieel aangekondigde FIM sancties zijn er echter niet.
En juist daar begint het te wringen.
De commerciële rechtenhouder heeft er vanzelfsprekend belang bij dat de Grand Prix doorgaat. Maar de FIM is de onafhankelijke sportautoriteit die moet toezien op de reglementen, de veiligheid en een eerlijke behandeling van alle betrokkenen. Als coureurs uit veiligheidsoverwegingen weigeren deel te nemen, wie beoordeelt dan of die weigering gerechtvaardigd is? Op basis van welke reglementen kunnen sancties worden opgelegd? En welke mogelijkheden hebben coureurs om tegen dergelijke beslissingen in beroep te gaan?
Het zijn vragen waarop de FIM duidelijkheid zou moeten geven, bij voorkeur voordat het conflict verder escaleert.
De organisatie stelt dat de autoriteiten in Qatar uitgebreide veiligheidsgaranties hebben afgegeven. Er wordt gesproken over evacuatieplannen, verzekeringen en aanvullende maatregelen voor de paddock. Dat neemt niet weg dat coureurs recht hebben op concrete antwoorden over hun persoonlijke veiligheid. De zorgen beperken zich bovendien niet tot de rijders. Ook monteurs, teamleden en andere medewerkers moeten naar Qatar afreizen.
Juist in deze situatie zou de FIM een onafhankelijke en zichtbare rol moeten vervullen. Niet noodzakelijk door zich tegen de organisator uit te spreken, maar door duidelijk te maken welke garanties daadwerkelijk zijn gecontroleerd, wie waarvoor verantwoordelijk is en hoe de belangen van de deelnemers worden beschermd.
Een veiligheidsdiscussie mag immers niet worden teruggebracht tot de vraag of iemand zich wel of niet aan zijn contract houdt.
Het contrast met de gebruikelijke zichtbaarheid van Jorge Viegas is groot. Bij feestelijke gelegenheden, huldigingen en officiële momenten is de FIM president doorgaans nadrukkelijk aanwezig. Nu de belangen van coureurs, teams en organisator lijnrecht tegenover elkaar dreigen te komen staan, ontbreekt juist die zichtbare betrokkenheid.
Dat betekent niet automatisch dat de FIM achter de schermen niets onderneemt. Evenmin is er bewijs dat de federatie haar bevoegdheden aan de commerciële rechtenhouder heeft overgedragen. Maar het uitblijven van een duidelijke publieke positie roept wel vragen op over de onafhankelijkheid en daadkracht van de internationale motorsportfederatie.
De FIM hoeft niet zonder meer partij te kiezen voor de coureurs. Zij moet wel aantonen dat hun veiligheidsbelangen serieus worden genomen en dat eventuele sportieve consequenties uitsluitend op basis van duidelijke reglementen en zorgvuldige procedures worden vastgesteld.
De MotoGP heeft op dit moment geen behoefte aan een FIM president die alleen zichtbaar is wanneer er bekers worden uitgereikt of kampioenen worden gehuldigd. De sport heeft behoefte aan een onafhankelijke bestuurder die verantwoordelijkheid neemt wanneer het moeilijk wordt.
Jorge Viegas staat aan het hoofd van de internationale federatie die de belangen en integriteit van de motorsport moet bewaken. Juist nu moet hij laten zien wat die verantwoordelijkheid in de praktijk betekent.
Want als de FIM zich niet nadrukkelijk laat gelden wanneer de veiligheid van coureurs ter discussie staat en sportieve sancties boven de markt hangen, dringt zich een ongemakkelijke vraag op: wie bewaakt dan nog de belangen van de sport tegenover die van de commerciële organisator?