Theater Een Groter Verhaal beweegt zich anderhalf uur op het snijvlak van cabaret en theater, in een magnifieke monoloog van Romana Vrede over de uitbuiting van mens, dier en aarde. De voorstelling duikt diep in de kernvraag: we weten dat het gebeurt, maar wat doen we met die kennis?
Romana Vrede legt de zaal haar wil op in ‘Een Groter Verhaal’.
Door Bureau Vergezicht/ Theater Rotterdam. Regie: Erik Whien. Gezien: 31 oktober, Schouwburg Rotterdam. Tournee t/m 16 december. Info: bureauvergezicht.nl
Wat is dat? Doet Romana Vrede nu cabaret? Na twintig minuten Een Groter Verhaal van Bureau Vergezicht ben je in verwarring. Vrede maakt grappen, spreekt het publiek aan, vraagt: „Herkennen jullie dit?” en loopt gebarend en gekke bewegingen makend over het podium van de Rotterdamse Schouwburg. Heel ontspannen, heel vrolijk. Zouden klimaatcrisis en kolonialisme niet samenkomen in deze voorstelling, ironisch gepromoot als een „kut idee voor een voorstelling”?
Maar goed, cabaret gaat ook ergens over en Een Groter Verhaal opent met een slimme parabel over de oorsprong van het kapitalisme. Als je als vriendelijk boertje vier kippen houdt, maar merkt dat je met meer kippen meer kan verdienen, zeker als je ze in een kleine ruimte houdt, en de schaalvergroting almaar volhoudt, dan opent zich een rechte lijn naar de moorddadige bio-industrie en het immorele hart van winstbejag – verpakt als een klein verhaaltje, dat eigenlijk meteen al een groter verhaal is.
Na twintig minuten kan Een Groter Verhaal al niet meer stuk, want Romana Vrede is als cabaretier, met haar rake timing en soepele stembuigingen, op haar onweerstaanbare best. Daarmee alle verwachtingen inlossend, want de makers vormen een dreamteam, met mensen die tot de beste in hun vak horen. Niet alleen de actrice, ook regisseur Erik Whien, schrijversduo Rebekka de Wit en Anouk Nuyens, enzovoort voor licht, geluid, scenografie, kostuums. De Wit maakte onlangs al een eigen cabaretvoorstelling en die ervaring betaalt zich uit in de wijze waarop met het publiek wordt gespeeld.
Een Groter Verhaal beweegt zich anderhalf uur op het snijvlak van cabaret en theater, in een zelfbewuste, precies afgewogen mengeling van contrasten en prikkelende suggesties. Het geeft inzicht bij de vraag hoe je een beladen en tot in den treure behandeld thema nog kunt opvoeren in het theater én voert dat thema op. Het is nogal een ambitie, maar dat thema is: alles wat er nu speelt. En dat reikt nog verder: alles wat ze gaat zeggen, weten we al, zegt Vrede. Hoe de mensen dan nog te bereiken? Maar dat is het punt. Onder dat alles weten ligt de onuitgesproken vraag: wat doen we met die kennis, wat stoppen we weg?
Al in die eerste twintig minuten verschuift Vrede de aandacht luchtigjes naar de toestand in de wereld: „Wat een tijden. Ik vind het wel pittig. Toch? Jullie?” Over hoe ze op de bank het nieuws verteert, in gesprek met zichzelf, over Mona Keijzer, kalfjes, Elon Musk, met veel zelfspot en terloopse scherpe randjes. Grappend over je voorbereiden op de apocalyps. Daar wordt het persoonlijk en komt haar autistische zoon Charlie in beeld. En zijn begeleider, Jason, de man die hem zal redden, als de apocalyps zich voordoet. Jason zal strijden. Vrede: „Je kunt niet elke strijd winnen, maar je kunt niet vechten als je het niet ziet.” Wat moet je zien? Ze geeft een lange opsomming van alle ellende in de wereld, waarbij de muziek de spanning opvoert.
Waarna de voorstelling weer terugkantelt naar lichtheid, naar het ontstaan van de idee van deze voorstelling, naar een theaterdirecteur die vooral tributes programmeert en leuke avondjes, want „Lachen is zo’n mooie emotie” en „Mensen zitten helemaal niet te wachten op een avondje moeilijk toneel.” Dus gaat deze voorstelling over klimaat, kolonialisme, kapitalisme én is het een tribute aan de jaren tachtig, zegt Vrede, waarna ze danst op de Eurythmics. En is er weer spot: „Een geweldig decennium. Wij hadden geen racisme.”
Waarna er weer ruimte is voor de verwoestende werking van datacenters en een nieuwe parabel over prairiehonden, die de genocide in Gaza symboliseert. Zo golft deze voorstelling voortdurend dynamisch en razendknap van ernst naar spot en terug, zichzelf beschouwend, de wereld beschouwend, het publiek de maat nemend. Volstrekt in balans, dankzij de gevatte, gelaagde tekst en het superieure spel van Vrede, die met haar machtige stem de grote zaal haar wil oplegt, fluisterend, tongklakkend, plagend, snerend, temmend.
Dat alles loopt uit op drie imponerende finales rond „de drie k’s”. De eerste is een briljante theaterscène, de lange monoloog waar de hele voorstelling naartoe werkt: de onmiskenbare samenhang tussen de drie vernietigende krachten (de uitbuiting van mens, dier en aarde) verklaard in een veelkantig verhaal over kolonisten die zogenaamd „leeg land” tot eigendom maakten, zoals op de Indonesische eilandengroep Banda waar kolonisten nootmuskaat ontdekten. De prijs van een ontdekkingsreis was genocide. „De apocalyps heeft al lang plaatsgevonden. In 1492.” Terwijl de muziek kloppend en bloppend luider wordt, draait er een rij lampen als een helikopterwiek dreigend boven Vrede, die in een steeds dwingender ritme raakt, tot ze bijna in trance spreekt. En die weer verbreekt met een grapje.
De inheemse bevolking zag de schepen aankomen, zegt ze. De link met het heden is snel gelegd. Wat zien wij niet aankomen? En wat wel? Vrede legt de knoet over het publiek. Niet vliegen, vegan, meer inclusie? Denk je dat je schone handen hebt? Inclusie in wat? In de ondergang?
De tweede finale is een lange reeks foto’s, waarvan Vrede alleen droog de onderwerpen noemt. De beelden continueren de vorm waarin deze voorstelling excelleert: schokkende feiten, afgewisseld met ‘mooie emotie’. Deze voorstelling doet wat ze bekritiseert: de pijn verpakken. Niet tegen wil en dank, maar met hart en ziel. Het publiek opvoedend en beschimpend terwijl het wordt vermaakt. Topcabaret. Toptheater.
De laatste finale wordt gevormd door een handvol poëtische, ontroerende zinnen. Die bekronen de schoonheid en de rauwe kracht van wat wel de voorstelling van het jaar moet heten.
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie