Sebastián Lelio (1974-2026), filmregisseur Met zijn Oscar-winnende Una mujer fantastica brak de Chileense regisseur Sebastián Lelio een lans voor transrechten. De filmmaker was op het toppunt van zijn kunnen toen hij vorige week stierf.
De Chileense filmmaker Sebastian Lelio won in 2018 een Oscar voor de Beste niet-Engelstalige film met zijn film ‘Una mujer fantástica’.
,,In Chili worden dichters op handen gedragen’’, schreef auteur Tijl Nuyts afgelopen zomer in de Volkskrant in een hommage aan zijn favoriete zomerboek Poeta chileno van Alejandro Zambra (2020, in het Nederlands vertaald als ‘Bijna een vader’). Je moet daaraan toevoegen: en hun filmmakers ook. En de meest dichterlijke van de generatie filmregisseurs die opgroeide tijdens de militaire dictatuur was Sebastián Lelio (52).
Lelio stierf afgelopen week in zijn woning in Las Condes, terwijl hij bezig was om Zambra’s meesterwerk te verfilmen. Zijn partner, actrice Amalia Kassai, maakte vrijdag zijn overlijden „wegens gezondheidsproblemen” bekend op Instagram, zonder in te gaan op de precieze doodsoorzaak.
Sebastián Lelio trok vanaf het begin van zijn carrière aandacht in de internationale filmwereld met films over complexe familieverhoudingen. Zijn debuut The Sacred Family (2005), over een vader die zich aangetrokken voelt tot de vriendin van zijn zoon, draaide op het International Film Festival Rotterdam. Opvolger Christmas (2009), waarin een jong stel een weggelopen tiener in hun vakantiehuis aantreft, beleefde z’n première in Cannes. The Year of The Tiger (2011) speelt zich af tijdens de aardbeving van 2010 en volgt een ontsnapte gevangene die op zoek gaat naar zijn familie. Die film kreeg de Juryprijs in Locarno.
Zijn echte doorbraak kwam met Gloria (2013), een levenslustig portret van een oudere vrouw op zoek naar de liefde. Hoofdrolspeelster Paulina García kreeg op het filmfestival van Berlijn een Zilveren Beer voor beste acteerprestatie en Chili zond de film in voor de Oscars, waardoor ook Hollywood een oogje op Lelio’s films kreeg. Ter gelegenheid van de première in Berlijn vertelde hij aan deze krant de film te hebben gemaakt als een eerbetoon aan de „verloren generatie” van zijn moeder, vrouwen die na het einde van de dictatuur pas hun stem hervonden.
Dat werd in de film gesymboliseerd door het hoofdpersonage Gloria, die vol passie het gelijknamige nummer met de autoradio meezingt. Die politieke subtekst ging verloren in de door hemzelf geregisseerde Amerikaanse remake Gloria Bell (2018) met Julianne Moore in de hoofdrol.
Muziek, zang en dans waren altijd al aanwezig als verhaalmotoren in Lelio’s films. Maar pas in Una mujer fantástica (‘Een fantastische vrouw’, 2017, Zilveren Beer voor beste scenario) had hij zijn stijl dusdanig ontwikkeld dat hij op een musicalachtige manier flexibel en virtuoos heen en weer kon switchen tussen droom en drama. De film vertelt het verhaal van een trans vrouw (Daniela Vega) die na de dood van haar minnaar te maken krijgt met de haat en het onbegrip van zijn familie. Ook zij vindt aan het einde haar stem in een ontroerende uitvoering van Händels aria ‘Ombre mai fu’. De film droeg bij aan meer acceptatie van trans mensen in Chili. Twee jaar na de release van de film werd er een wet aangenomen die het recht op een eigen genderidentiteit vastlegde.
Sebastián Lelio bij het filmfestival van Cannes in mei, 2025.
Zelf noemde Lelio zijn film op meerdere manieren „trans”. In een interview met deze krant bij de première in Berlijn memoreerde hij bijvoorbeeld dat in het Spaans de woorden voor gender en genre hetzelfde zijn. En dat zijn film ook trans-genre is. ,,Vanaf het begin af aan wilde ik een mix maken tussen [stille film-komiek] Buster Keaton en [de choreografieën van musicalpionier] Busby Berkeley, want ik geloof dat lichtheid serieuzer is dan ernst.” Die trans-heid werd de kern van zijn auteurschap.
Waar zijn generatiegenoot Pablo Larraín vaak het politieke geweten van Chili wordt genoemd, was Sebastián Lelio het hart. Zijn films zijn niet minder politiek, maar kijken ook barmhartig naar menselijke emoties en strubbelingen.
Dat is ook precies het thema van het boek Poeta chileno, dat Leilo wilde verfilmen. Hilarische overwegingen over de liefde en acrobatisch taalspel zijn hierin even belangrijk als de vraag wat vaderschap is. Het is al verdrietig genoeg om een filmmaker op het toppunt van zijn kunnen te verliezen, maar ook het verlies van deze film raakt diep.
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie