Wegenwacht De werkweek begint met een primeur: de wegenwacht demonstreert op het Malieveld in Den Haag. Medewerkers van de ANWB staken uit boosheid over de stroeve cao-onderhandelingen en de hoge werkdruk. Ze roepen op tot „meer waardering voor ons werk in weer en wind”.
Vakantiegangers lieten vorig jaar zomer hun voertuig controleren bij de grensovergang nabij Hazeldonk.
Als 58-jarige trekt ANWB-medewerker – alias ‘pechregisseur’ – Chris Hengelman het niet meer om een zevendaagse werkweek van 56 uur te draaien. De boomlange bestuurder van plateauwagens koopt daarom voor honderden euro’s per maand aan vrije dagen.
Wegenwachten die voltijds werken, moeten dertien keer per jaar een ‘lange werkweek’ van zeven dagen doen om de weekendroosters te vullen. „Zo’n rooster is niet meer van deze tijd”, zei Hengelman afgelopen vrijdag in een wachtruimte van de rechtbank in Utrecht.
Aanleiding voor Hengelmans aanwezigheid – met zo’n vijftien collega’s – is het kort geding dat de ANWB-directie heeft aangespannen tegen FNV en CNV. De vakbonden organiseren deze maandag een twaalf uur durende staking. Nooit eerder in de tachtigjarige geschiedenis van de wegenwacht reden werknemers hun kenmerkende gele busjes het Malieveld op. Dat doen ze uit ontevredenheid over de stroeve cao-onderhandelingen, de hoge werkdruk en ze spreken van een „angstcultuur”.
Volgens Hengelman is de ANWB verdeeld in kampen. Dat de directie besloot dat teammanagers hun piket- en beschikbaarheidsvergoeding mochten houden, noemt hij het „kopen van mensen in je kamp”. En dat de directie volgens hem onvoldoende geld wil uittrekken voor de mensen op straat, „zorgt voor emotionele schade die pas na jaren te lijmen is”.
Vakbonden onderhandelen al sinds februari over een „goede” cao voor ruim vierduizend ANWB-werknemers. Eind oktober werd het „eindbod” van de ANWB-directie, onder meer 7,5 procent loonsverhoging, afgewezen door 78 procent van de FNV-leden en 70 procent van de CNV-leden, waarna de vakbonden de werkonderbreking aankondigden. Vorige maand legden werknemers het werk al twee uur stil. De bonden willen vanwege privacy en onderhandelingspositie niet zeggen hoeveel medewerkers vakbondslid zijn.
De directie stapte naar de rechter, omdat ze niet weet hoeveel werknemers precies willen staken. Het bestuur zegt te vrezen voor de verkeersveiligheid op de mogelijk herfstige novembermaandag. Het eist dat 70 tot 85 procent van de ingeroosterde mensen, afhankelijk van de afdeling, komt werken.
Bij een algehele staking vreest de advocaat van de ANWB dat de „nationale veiligheid” in het geding kan komen. Dat de wegen „dichtslibben, omdat er zoveel auto’s langs de weg staan, omdat er geen bezetting is”, zegt ze. In de rechtszaal klinkt hoongelach, waarna de rechter de ANWB-medewerkers tot de orde roept. Volgens pechregisseur Hengelman is de uitspraak van de ANWB-advocaat „zwaar overtrokken”.
Volgens FNV en CNV suggereerde de ANWB-directie in de dagvaarding dat de bonden, die pleiten voor een algehele staking, zouden gedogen dat er mogelijk meer dodelijke slachtoffers kunnen vallen. „Dat is ongepast”, zegt de advocaat van de bonden. Rijkswaterstaat, provincies en de politie handhaven immers de veiligheid.
Bij de Alarmcentrale moet 85 procent van de ingeroosterden aan de bak, bepaalt de rechter vrijdag, zodat weggebruikers met pech geïnformeerd kunnen worden. Als te weinig werknemers willen werken, moeten de bonden stakers sturen. Met dit oordeel van de rechter kunnen de bonden wel leven. Binnen de ANWB zijn vooral wegenwachten vakbondslid, aldus CNV.
Ook oordeelt de rechter dat bij de wegenwacht een bezetting van 12,5 procent volstaat om ANWB-leden die stilstaan in een tunnel of op de vluchtstrook snel te helpen. Mensen die in bijvoorbeeld een woonwijk staan met een lekke band, kunnen maandag beter alternatief vervoer regelen, aldus de bonden. De ANWB-woordvoerder wil daar desgevraagd niets over zeggen.
Pechregisseur Hengelman vindt het „heel ongemakkelijk” om te demonstreren en zonde dat het „zover moest komen”. Veel liever zou hij automobilisten met panne wegslepen. Na elke dienst gaat hij steevast alle pechgevallen na in zijn hoofd. Als iedereen die hij heeft geholpen veilig thuis is aangekomen, heeft hij een topdag. Na vijf jaar bij de ANWB stroomt ”geel bloed” door z’n aderen, zegt hij.
Eens trof Hengelman gestrande, geëmotioneerde ANWB-leden die een begrafenis dreigden te missen. Samen met z’n leidinggevende bedacht hij een plannetje: Hengelman gaf de pechvogels een lift, niet naar de garage, maar naar de uitvaartplechtigheid. „Het was wel een eindje rijden, drie kwartier, maar dit soort ervaringen maken me trots op de ANWB.”
Ook wegenwacht Marcel Spiegelenberg (53) is hulpverlener „in hart en nieren”, inmiddels 31 jaar. Vroeger begonnen wegenwachten om 07.00 of 15.15 uur. Daar kon hij makkelijk aan wennen. Tegenwoordig kan het voorkomen dat hij op maandag om 06.30 uur begint, dinsdag om 08.30 uur, donderdag om 16.00 uur – al is dat inmiddels iets rechtgetrokken, geeft hij toe. Slopend, die wisselende begintijden, zegt Spiegelenberg. Zeker omdat het venijn in de staart van de werkweek zit: de weekenden zijn het drukst. Op dezelfde voet verder gaan, bezweert hij, kan hij niet volhouden tot z’n 68ste. Daarbij is het werk ook fysiek zwaar; oudere collega’s vallen uit met knieklachten, vertelt hij.
Ook Spiegelenbergs sociale leven lijdt onder het werk. In de weekenden dat hij alleen door landelijk Brabant rijdt, gaat zijn partner zonder hem naar etentjes. Dat zorgt voor spanningen. „En sinds mijn kinderen niet meer hulpbehoevend zijn, wil ik vaker met vrienden optrekken.” Het zou helpen als hij jaarlijks een paar extra weekenddagen vrij kreeg. Ook hoopt hij dat zijn salaris met de inflatie meestijgt, het liefst een beetje meer, „als waardering voor ons werk in weer en wind”.
Een wegenwacht vorig jaar zomer in Amsterdam.
Ook ANWB-werknemers die warm en droog onder systeemplafonds werken, hebben kritiek. Voor de coronapandemie was het vooral in de ochtend „stampen, bellen”, legt Marcel Stokvis (32) van de alarmcentrale in Assen uit. Later op de dag was het soms zo rustig dat collega’s elkaars haar gingen stylen of puzzels oplosten. Maar sinds bedrijven noodgedwongen thuiswerken ontdekten, is de drukte over de dag verspreid. Door nieuwe ’targets’ is het aantal telefoontjes per persoon toegenomen. Naar de wc gaan, koffie halen en overleggen met teamleiders wordt gemonitord; Stokvis mag 12,5 procent van zijn dienst de code ‘korte pauze’ gebruiken.
Niet iedereen wil praten, in de wandelgangen van de rechtbank. „Dat lijkt me niet verstandig”, zegt een ANWB-medewerker. Sowieso is een kort geding of een demonstratie nieuw voor de meesten. Spiegelenberg en Stokvis, als vakbondsvrijwilligers aanspreekpunt voor collega’s, spreken van een vorm van „angstcultuur” binnen de ANWB. Volgens Stokvis durven sommige collega’s niet te demonstreren omdat ze vrezen dat het een eventuele contractverlenging of gewenste urenuitbreiding kan beïnvloeden. Sommigen durven überhaupt niet te zeggen dat ze lid zijn van de vakbond, aldus Stokvis.
Teammanagers zouden volgens hem kenbaar maken dat ze niet blij zijn met werknemers die staken. Ook zouden ze aan collega’s vragen om minder op Facebook te plaatsen over vakbondswerk. „Dat gebeurt allemaal mondeling, daar is geen paper trail van”, aldus Stokvis. Een ANWB-woordvoerder wil desgevraagd ”niet ingaan op de bedrijfsvoering”.
Zelf heeft Stokvis een vast contract (circa 2.800 euro bruto per maand voor 32 uur) en vertrouwen in de vakbondsjuristen. „Ik ken inmiddels mijn rechten en heb de instelling: we zien wel waar het schip strandt.”
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie