Paraguay De rechts-conservatieve Colorado-partij (ANR) regeert Paraguay, op een korte onderbreking na, al sinds 1947. Maar de plotselinge ineenstorting van de populaire digitale Ueno Bank heeft het Zuid-Amerikaanse land in een ongekende politieke en economische storm gestort. Wankelt de hegemonie van de langstzittende politieke partij van Zuid-Amerika?
Mensen verzamelen zich voor een protest terwijl senatoren en afgevaardigden van Paraguay bijeenkomen in een buitengewone zitting om te beslissen over het ontslag van president Santiago Peña, afgelopen donderdag in de hoofdstad Asunción.
Toen de econoom Santiago Peña in 2023 op 44-jarige leeftijd werd beëdigd als president van Paraguay, gold hij als een politieke ‘wonderboy’. Met zijn achtergrond bij het Internationaal Monetair Fonds (IMF) beloofde hij een modern en economisch stabiel Paraguay. Zijn politieke peetvader en mentor was Horacio Cartes, de schatrijke oud-president en leider van de Colorado-partij. Cartes geldt als een van de machtigste mannen van het land, hoewel de VS hem beschuldigen van omvangrijke corruptie en banden met terroristische groeperingen.
Vandaag de dag is er van Peña’s populariteit niets meer over. De president werd deze week na een dramatische politieke aardverschuiving officieel uit zijn ambt gezet. Nadat hij eerder onder huisarrest was geplaatst, besloot een rechter dit weekend dat hij in voorlopige hechtenis moet worden genomen in een militaire instelling.
De directe aanleiding is het faillissement van Ueno Bank. Tijdens het presidentschap van Peña groeide deze digitale bank in recordtempo uit tot een volkslieveling. Zo’n drie miljoen burgers – ruim 60 procent van de volwassen Paraguayaanse bevolking – opende er een rekening of sloot er een lening af.
Begin vorige week greep de Centrale Bank echter plotseling in wegens een gigantisch liquiditeitstekort. Van de ene op de andere dag werd de bank onder curatele gesteld en ging de app op zwart. Miljoenen Paraguayanen konden niet meer bij hun geld: pinpassen weigerden, automatische afschrijvingen werden geblokkeerd en boodschappen doen was onmogelijk. Bedrijven konden salarissen niet meer uitbetalen. Pensioenen werden bevroren. De economische schade is immens.
De woede van de gedupeerde burgers richtte zich al snel rechtstreeks op Peña, en er braken grote protesten uit. Het bleek dat hij tot maart 2025 voor ongeveer 900.000 euro aan aandelen bezat in het moederbedrijf achter Ueno Bank. Daarnaast had hij de voormalige topman Carlos Carvallo benoemd tot hoofd van de Centrale Bank – die dus zijn eigen voormalige sector moest controleren. Hoewel Peña claimde puur als „investeerder” te hebben gehandeld, was de schijn van belangenverstrengeling overduidelijk. Carvallo is inmiddels ook aangehouden.
Pedro Alliana, voorheen vicepresident, werd vrijdag beëdigd als de nieuwe president van Paraguay.
Paraguay staat bekend als een van de meer stabiele economieën in de regio, maar de woede dreef de bevolking massaal de straat op. In een poging de angel uit de protesten te halen, bood Peña donderdag zijn ontslag aan. Daarmee hoopte hij zijn levenslange immuniteit als ex-president (die in Paraguay recht geeft op een senaatszetel) veilig te stellen.
Het Congres weigerde zijn ontslag echter en startte een afzettingsprocedure om hem strafrechtelijk te kunnen vervolgen. Zelfs zijn eigen Colorado-partij liet de president vallen om de eigen huid te redden; zijn voormalige leermeester Horacio Cartes trok openlijk zijn steun in. Na een chaotische zitting stemde het parlement unaniem voor een afzettingsprocedure.
Inmiddels is vicepresident Pedro Alliana (52) ingezworen als de nieuwe president om de termijn tot 2028 vol te maken. De rust in de hoofdstad Asunción is hiermee echter verre van teruggekeerd. Alliana is lid van diezelfde Colorado-partij en er loopt inmiddels ook een onderzoek naar zijn eventuele betrokkenheid bij het schandaal. Veel demonstranten reageren woedend; zij zien Alliana als onderdeel van hetzelfde diepe corrupte systeem.
De Colorado-partij is politiek ook nauw verbonden met de bloedige, 35 jaar durende dictatuur van Alfredo Stroessner (1954-1989), maar bleef na de terugkeer van de democratie nog stevig in het zadel. Tijdens de dictatuur kregen veel gevluchte nazi’s, onder wie de beruchte kamparts Josef Mengele, een veilig toevluchtsoord in Paraguay. Voor veel Paraguayanen staat de partij tegenwoordig synoniem voor diepgewortelde corruptie en vriendjespolitiek. Omdat de partij al bijna tachtig jaar regeert, is haar greep op de staatsinstituten en de rechterlijke macht enorm.
Betogers vieren feest bij het Nationaal Congres in Asunción na het aftreden van president Santiago Peña.
De linkse oppositie, die van oudsher versnipperd is, probeert nu de krachten te bundelen. Bij de laatste lokale verkiezingen won de oppositie terrein in de grote steden zoals Asunción. Op het platteland behoudt de Colorado-partij echter nog altijd een stevige achterban. Bovendien beschikt de partij al decennialang over een enorm intern aanpassingsvermogen en een sterke overlevingskracht: ontevreden leden stappen zelden over naar de oppositie, maar sluiten zich aan bij interne, concurrerende stromingen binnen de eigen partij.
De crisis straalt ook direct uit naar buurland Brazilië. De afgelopen jaren trokken veel Braziliaanse bedrijven en bolsonaristas (aanhangers van ex-president Jair Bolsonaro) naar Paraguay vanwege het gunstige fiscale klimaat. Ook na de Braziliaanse presidentsverkiezingen van vorige maand – die werden gewonnen door de linkse zittende president Lula da Silva, ten koste van zoon Flávio Bolsonaro – overwogen veel Brazilianen, onder wie ondernemers, de overstap.
„Het is een harde reality check voor investeerders die dachten dat het Paraguayaanse systeem waterdicht was”, zegt Suelen Raizer, oprichter van de Braziliaanse consultancy Frontexa, in de Braziliaanse pers.
De Centrale Bank van Paraguay probeert ondertussen te redden wat er te redden valt via het nationale depositogarantiestelsel, met het uitbetalen van voorschotten aan een kleine groep gedupeerden. Maar het gros van de bevolking kon dit weekend nog altijd niet bij het eigen geld.
Terwijl de spanningen op straat aanhouden, loopt er een spoedonderzoek naar 27 bankbestuurders en politieke kopstukken binnen de Colorado-partij. De komende tijd moet uitwijzen hoe diep het moeras van deze belangenverstrengeling in Paraguay écht is. Voor de regerende Colorado-partij zou deze crisis op den duur uit kunnen lopen op een politieke afrekening waarbij de partij niet alleen haar geloofwaardigheid, maar mogelijk ook haar decennialange greep op de macht verliest.
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie