Home

Toen jongeren vóór de invoering van de brommerhelmplicht waren en ouderen juist tegenstribbelden

Met ingang van het komende schooljaar wil het kabinet een helm verplicht stellen voor e-bikers onder de 18 jaar. De brommerhelmplicht van 1975 gold voor alle leeftijden, al werd ook toen vaak de jeugd als boosdoener eruit gepikt.

is sportverslaggever van de Volkskrant en historicus.

‘De bromnozems zijn voor mij het grootste gevaar op de weg, want die geven nergens om en als er wat gebeurt, rijden zij ijskoud door’, schreef een lezer van de Leeuwarder Courant in december 1962. ‘Elke dag een bromfietsongeluk, kijk de kranten maar eens na. Waarom de brommers geen rijbewijs en een verplichte valhelm?’

Het zou nog ruim twaalf jaar duren voordat de boze brievenschrijver, onder het pseudoniem ‘Eén die elke dag fietst’, zijn zin kreeg, tenminste wat de valhelm betreft. Vanaf 1 februari 1975 moesten alle bromfietsers een helm dragen.

Deze week maakte het kabinet bekend dat er met ingang van 1 september volgend jaar een helmplicht moet gelden voor alle elektrische voertuigen, van fietsen tot stepjes, voor jongeren tot 18 jaar. De regelgeving moet hersenletsel onder jonge e-bikers terugdringen.

In de rubriek Toen duiken historici en specialisten van de Volkskrant in het verleden om de actualiteit beter te kunnen begrijpen.

Veilig Verkeer Nederland (VVN) toonde zich verheugd over het voornemen. ‘Wie een helm draagt, heeft 70 procent minder kans op een dodelijk ongeluk en 60 procent minder kans op zwaar hersenletsel’, zegt Willemijn Pomper van VVN. Maar liever nog zou VVN zien dat de helmplicht voor iedereen geldt, omdat zwaar letsel ook onder 70-plussers op elektrische fietsen toeneemt.

‘Stereotiepe fouten’

Na de Tweede Wereldoorlog won de brommer snel aan populariteit. Tegelijkertijd groeide, zeker in de jaren zestig en zeventig, het besef dat die kleine motoren behoorlijk gevaarlijk konden zijn. Tussen 1964 en 1974 kwamen ongeveer vijfduizend bromfietsers om en raakten er 250 duizend gewond. Dat is het dubbele van het aantal dodelijke fietsslachtoffers sinds 2015, en dat terwijl er nu veel meer elektrische fietsen (4 miljoen) op de weg zijn dan destijds brommers (2,5-3 miljoen).

Veel slachtoffers vielen onder de jeugdige bestuurders. In De Telegraaf van 26 september 1974 vatte F. E. van den Bergen, brigadier van de gemeentelijke politie in Goes, het als volgt samen: ‘Ze houden zich zelden aan de verkeersregels, rijden te hard, geven geen voorrang of halen verkeerd in. Het zijn allemaal stereotiepe fouten.’

Twee jaar eerder had luitenant De Jong van de rijkspolitie, in dezelfde krant, al een grimmig beeld geschetst van de gevolgen van die jeugdige nonchalance: ‘Veel scholieren zijn dodelijk verongelukt, omdat ze geen valhelm droegen. In revalidatiecentra liggen talrijke jongeren, die voor hun hele leven gehandicapt zijn.’

Maar het idee van de roekeloze jongere als veroorzaker van alle ellende werd ook toen al door Veilig Verkeer Nederland genuanceerd. Met de campagnes als ‘Valhelm hoofdzaak’ (1973) en ‘Zet ’m op’ (1974) richtte de organisatie zich juist ook op de oudere bromfietser. ‘Mocht U soms denken, dat vooral de jongeren de brokkenmakers zijn, dan heeft U het wel mis. De meeste slachtoffers vallen in de leeftijdsgroep 16-20 jaar én in de leeftijdsgroep boven de 50 jaar. En dan moet U ook nog weten, dat juist in de leeftijdsgroep boven de 50 valhelmen zeer weinig gedragen worden’, viel in 1974 op een campagnepagina in Nieuwsblad van het Noorden te lezen.

Ouderen kwetsbaarste categorie

De ouderen waren de kwetsbaarste categorie, had de Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid (SWOV) in 1973 berekend. De kans op een dodelijke afloop bij een brommerongeval was bij 50-plussers tweemaal zo hoog als bij jongeren. Misschien niet zo verwonderlijk, want juist het felste verzet tegen de helmplicht kwam uit de hoek van oudere brommerbestuurders.

Jongeren waren in hoge mate voor invoering van de ‘draagplicht’: 80 procent, volgens SWOV. Onder ouderen was volgens onderzoek slechts de helft te porren voor een wettelijke helmplicht. En vanuit Zeeland kwam het verzoek om een ontheffing voor vrouwen in klederdracht. ‘De hoofdtooi van de Zeeuwse klederdracht maakt het onmogelijk voor de vrouwen om een bromfietshelm te dragen’, luidde het bezwaar dat de Volkskrant in december 1974 optekende.

Die uitzondering voor Zeeuwse vrouwen kwam er niet. Er kwam überhaupt geen uitzondering. De helmplicht gold voor iedereen, jong en oud. Het verbod werd, na enige vertraging vanwege een gebrek aan goedgekeurde helmen, op 1 februari 1975 van kracht. In de jaren ervoor was het helmgebruik al snel toegenomen en de invoering ging uiteindelijk vrij geruisloos. ‘Valhelmgebod vrij goed nageleefd’, kopte Het Parool vijf dagen na invoering.

Lees ook

Geselecteerd door de redactie

Source: Volkskrant

Previous

Next