Rolf Schuttenhelm
redacteur Klimaat
Rolf Schuttenhelm
redacteur Klimaat
De temperatuurgrens van 1,5 graden zal waarschijnlijk overschreden worden, en daarom moet Nederland nu al investeren in manieren om kooldioxide weer uit de lucht te halen. Dat zegt de Wetenschappelijke Klimaatraad (WKR) in een advies.
Het zo snel mogelijk terugdringen van de uitstoot moet volgens het advies op de eerste plaats blijven staan. Maar gelijktijdig inzetten op 'CO2-verwijdering' is nodig om Nederland in 2050 volledig klimaatneutraal te krijgen, vindt de raad, en daarna onontbeerlijk om in de tweede helft van deze eeuw gevaarlijke escalatie van klimaatverandering terug te dringen.
"Het halen van de klimaatdoelen is nodig om Nederland gezond, bewoonbaar en leefbaar te houden", zegt WKR-vicevoorzitter Heleen de Coninck. "Dat kan alleen bij een snelle verlaging van de uitstoot, èn als op termijn grote hoeveelheden CO2 worden verwijderd."
Ze voegt eraan toe dat er geen wonderen verwacht moeten worden van de technieken, en dat de capaciteit beperkt is. "We kunnen niet eindeloos CO2 vastleggen. Het kost energie en land, wat we in Nederland nodig hebben voor andere zaken, en het is bovendien relatief duur."
CO2-verwijdering is op een aantal manieren mogelijk. Ten eerste door de aanplant van bomen, of door het vergroten van de hoeveelheid koolstof in landbouwbodems. De WKR vindt die methoden ongeschikt om CO2 uit fossiele brandstoffen te compenseren.
Die koolstof heeft miljoenen jaren in diepe aardlagen gelegen voor de mens het heeft opgegraven of aangeboord en verbrand. Bij bossen en bodems bestaat al op een tijdschaal van tientallen jaren het risico dat bijvoorbeeld door houtkap, bosbranden of toenemende droogten de CO2 weer terug in de atmosfeer belandt - en de klimaatwinst weer teniet gedaan is.
Nederland zou daarom volgens de WKR moeten investeren in technieken voor "permanente CO2-verwijdering". Dat kan door te proberen CO2 te binden aan gesteenten als olivijn (met als nadeel dat de winning en vergruizing veel energie kost) of door plantaardig CO2 op te slaan in ondergrondse gasvelden. Daarbij wordt meestal gedacht aan het verstoken van biomassa in elektriciteitscentrales met CO2-opslag.
Maar in april stelde het Planbureau voor de Leefomgeving voor Nederland een andere opmerkelijke optie voor: zet in op grootschalige productie van biobrandstoffen - bijvoorbeeld voor de slecht te verduurzamen luchtvaart - en vang de bij het raffinageproces vrijkomende CO2 ondergronds op. Ook op die manier is in theorie een negatieve uitstoot mogelijk.
Ook het PBL signaleerde toen al dat de verschillende sectoren in Nederland niet in hetzelfde tempo verduurzamen. De elektriciteitsvoorziening zal rond 2040 al CO2-neutraal zijn, en ook verwarming, wegtransport en zelfs de zware industrie zullen tegen die tijd het meeste werk achter de rug hebben.
Maar dat geldt niet voor de landbouw en luchtvaart, die in Nederland naar verwachting ook in 2050 niet klimaatneutraal kunnen zijn. De resterende uitstoot van die sectoren zal dus moeten worden gecompenseerd door CO2-verwijdering elders, concluderen zowel het PBL als de WKR.
Het gaat daarbij al gauw om grotere hoeveelheden CO2 dan we technisch kunnen opslaan, waarschuwt De Coninck. "We moeten niet lichtvaardig omspringen met compensatie. In alle sectoren moet de uitstoot eerst maximaal omlaag."
Het rapport bevat tien concrete aanbevelingen. Om te voorkomen dat CO2-verwijdering onbedoeld gaat concurreren met uitstootverlagingen, moet er onder andere een limiet komen op de restuitstoot van de luchtvaart en landbouw. En daarom zou CO2-verwijdering ook buiten het Europese emissiehandelssysteem gehouden moeten worden, stelt de WKR.
Het jaar 2050 kan gezien worden als een finishlijn voor het klimaat. Nederland en veel andere industrielanden willen dan klimaatneutraal zijn. En om van het Parijsakkoord uit 2015 een succes te maken, zou ook de wereldwijde CO2-uitstoot dat jaar netto nul moeten bereiken.
Toch is de uitdaging daarna bepaald niet voorbij. Zelfs als het de wereld lukt in 2050 CO2-neutraal te zijn, zal de CO2-concentratie in de tussentijd zo hoog zijn opgelopen dat de opwarming ruim voorbij de gehoopte 1,5 graden zou gaan.
Daarom is het al voor 2050 nodig om grootschalig CO2 te verwijderen en zou de volledige mensheid na 2050 zelfs een negatieve uitstoot moeten hebben om aan het einde van de eeuw toch nog onder de 1,5 graden te blijven. Zo kan onder andere volledige afsmelting van de West-Antarctische ijskap mogelijk nog worden voorkomen.
De WKR denkt dat overheidsingrijpen nu nodig is om tijdig op te schalen en om het voor bedrijven interessant te maken om te investeren. Nederland heeft daar zelf belang bij, stelt de raad, en het is ook van groot mondiaal belang als een rijk industrieland een impuls geeft aan de innovatie.
De overheid zou daarom een programma moeten starten om verschillende vormen van permanente CO2-verwijdering al voor 2035 "flink op gang te brengen". Ook zou Nederland samenwerking moeten zoeken met andere EU-landen.
Binnenland
Deel artikel:
Source: NOS nieuws