Merel Stikkelorum
redacteur Binnenland
Charlotte Klein
redacteur Economie
Merel Stikkelorum
redacteur Binnenland
Charlotte Klein
redacteur Economie
Er dreigen dwangsommen van ruim 300 miljoen euro voor drankproducenten als ze niet snel met verbeteringen komen voor het inzamelen van plastic flesjes. Dat heeft de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) vandaag laten weten aan Verpact, de organisatie die namens de producenten verantwoordelijk is voor de inzameling.
De inzameling lag de afgelopen twee jaar ver onder de wettelijke doelstelling van 90 procent. Volgens de ILT moet Verpact het voor consumenten "aantrekkelijker en makkelijker" maken om de statiegeldflessen in te leveren. Op die manier moet worden voorkomen dat ze in het zwerfafval belanden.
Belangrijk daarvoor is dat er meer inleverpunten komen waar mensen hun statiegeld terugkrijgen. "Verpact gaf zelf aan dat er bij de invoering van statiegeld op plastic flesjes per 1 juli 2021 eigenlijk 12.000 betaalde inleverpunten nodig zouden zijn", aldus Rob van Alphen van de ILT. "Maar ze zijn pas begin vorig jaar begonnen met de uitbreiding."
Uiteindelijk waren er slechts 4140 betaalde inleverpunten in 2023. Per 2027 moeten dat er ten minste 9400 zijn, anders volgt een dwangsom van maximaal 135 miljoen euro. Ook moeten de inleverpunten veel makkelijker te vinden zijn via een website of app.
Volgens Van Alphen was het beter geweest als in de statiegeldwetgeving een innameplicht was opgenomen voor alle verkooppunten van plastic flesjes. "Dat zat wel in de conceptwetgeving, maar dat is eruit gehaald."
Een andere knop waar volgens de ILT aan gedraaid moet worden, is de hoogte van het statiegeld. "Uit onderzoek dat Verpact vorig jaar liet doen, blijkt dat een hoger statiegeldbedrag een grote stimulans is om meer plastic flesjes in te leveren", zegt Van Alphen.
Eerder wilde de inspectie een verhoging naar 50 eurocent, maar dat bedrag laat de ILT nu los vanwege "nieuwe inzichten". Verpact moet de komende maanden een onderzoek doen naar een ideale hoogte van het statiegeld.
De ILT heeft in totaal vijf lasten onder dwangsom opgelegd aan Verpact. Een last onder dwangsom is een instrument van de overheid om ervoor te zorgen dat een overtreder een overtreding beëindigt, voorkomt of zorgt dat er in de toekomst geen overtreding meer plaatsvindt. Als de overtreder de last niet of niet op tijd uitvoert dan moet een dwangsom worden betaald. Een dwangsom is dus geen boete, maar een prikkel voor de overtreder om de last uit te voeren. De ILT int pas een dwangsom wanneer de overtreder niet aan de opgelegde last heeft voldaan.
Verder moet de producentenorganisatie vóór begin oktober onderzoeken of consumenten het digitaal terugbetalen van statiegeld via bijvoorbeeld een tikkie wel waarderen. Dat gebeurt nu bij veel innamepunten buiten de supermarkten, zoals op treinstations en vliegvelden.
"De vraag is in hoeverre dat een barrière vormt om de flesjes in te leveren", zegt Rob van Alphen van de ILT. "Er zitten een aantal haken en ogen aan digitaal terugbetalen. Zo kunnen toeristen hier geen gebruik van maken omdat ze geen Nederlandse bankrekening hebben. Ook voor dak- en thuislozen kan dit een probleem zijn."
Ook het inleveren van beschadigde flessen moet beter. Nu worden die vaak niet geaccepteerd in statiegeldmachines, een "grote ergernis van de consument", aldus de ILT. De producenten moeten voor november oplossingen aandragen, zoals het handmatig innemen, of de acceptatiegrenzen van de statiegeldmachines vergroten.
Als Verpact niet op tijd aan alle eisen voldoet, volgen dwangsommen die kunnen oplopen tot 305 miljoen euro. De last onder dwangsommen gelden alleen voor plastic flesjes. Het statiegeld op blikjes is pas vorig jaar ingevoerd. Daar geldt de wettelijke inzamelplicht van 90 procent voor het eerst over 2024. Voor de flesjes was dat al vereist in 2022.
De ILT verwacht wel dat de verbeteringen bij de inzameling van plastic flesjes ook positieve gevolgen heeft voor de inzameling van blikjes. Eind dit jaar wordt de inzameling van statiegeld geëvalueerd door het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat.
Binnenland
Economie
Deel artikel:
Source: NOS nieuws