Westerse wereldleiders hebben met blijdschap gereageerd op de vrijlating van tientallen gevangenen. Zij kwamen eerder vandaag vrij bij een grote gevangenenruil tussen het Westen en Rusland en Belarus. Met name in Duitsland was er ook enig ongemak.
Bij de ruil in Ankara werden 26 gevangenen uit zeven landen vrijgelaten. Rusland liet naast buitenlanders ook Russische dissidenten gaan, oppositieleiders en mensenrechtenactivisten.
De Amerikaanse president Joe Biden noemt de gevangenenruil "een knap staaltje diplomatie" en spreekt van "een mooie dag". Ook de Britse premier Starmer reageerde verheugd. "Mijn gedachten zijn bij hen en hun dierbaren nu zij herenigd worden", schrijft Starmer op X.
Door de ruil keren drie Amerikaanse staatsburgers en een man met een Amerikaanse verblijfsvergunning terug naar de Verenigde Staten. "Ze doorstonden allemaal onvoorstelbaar lijden en onzekerheid. Vandaag is hun kwelling voorbij", aldus Biden in een verklaring.
Het gaat onder meer om The Wall Street Journal-journalist Evan Gershkovich. Hij is internationaal de bekendste gevangene die Rusland mocht verlaten. Zijn krant spreekt van een "vreugdevolle dag".
Gershkovich werd vorig jaar op reportage opgepakt door agenten van de Russische geheime dienst. Volgens de aanklagers was hij bezig om voor de Amerikaanse inlichtingendienst informatie te verzamelen over een tankfabriek. Gershkovich ontkent de aantijgingen, maar werd door een rechtbank in Jekaterinenburg veroordeeld tot een celstraf van 16 jaar. Zijn werkgever, de VS en EU hebben de zaak veroordeeld als een schijnproces.
Rusland laat in totaal zestien gevangenen vrij in ruil voor tien personen die vastzitten in het Westen. Deze tien Russen, waaronder twee minderjarigen, zaten in Duitsland, Slovenië, Noorwegen, Polen en de Verenigde Staten.
Het gaat onder meer om Vadim Krasikov. Hij werd in 2021 tot levenslang veroordeeld in Duitsland voor de moord op een Georgiër. Krasikov schoot hem in de zomer van 2020 op klaarlichte dag dood in een park in Berlijn. Vermoedelijk handelde hij in opdracht van het Kremlin.
"De typen gevangenen staan natuurlijk niet in verhouding tot elkaar, mensenrechtenactivisten en journalisten uitruilen voor veroordeelde moordenaars. Daar is ook veel kritiek op hier in Amerika. De vraag rijst of dit niet een precedent kan scheppen voor andere landen die vijandig staan tegenover het Westen, of die nu ook onschuldige burgers gevangen kunnen zetten in de hoop die mensen terug te kunnen ruilen.
Maar over het algemeen wordt er toch gesproken over een grote deal, de grootste gevangenenuitruil sinds het uitbreken van de Koude Oorlog. Daar hebben de Amerikanen heel veel voor over gehad.
Er is veel voor nodig geweest om zeven westerse landen samen te laten werken. Velen denken dan ook dat Poetin dit moment heeft aangegrepen voor de deal, voor de verkiezingen in Amerika, omdat Biden de enige president is die zo'n grote coalitie van westerse landen voor elkaar kon krijgen. Men denkt dat Poetin dat heeft ingezien."
Onder de vrijgelaten gevangen zitten ook een aantal aanhangers en sympathisanten van de in februari in gevangenschap overleden Aleksej Navalny. De bekendste Russische oppositieleider overleed in een Russische strafkolonie. Zo was de vrijgelaten Lilia Tsjanysjeva voorzitter van een lokale Navalny-afdeling.
Ook de veroordeelde oppositiepoliticus Ilja Jasjin werd vrijgelaten, net als mensenrechtenactivist Oleg Orlov. De laatste werd begin dit jaar veroordeeld tot 2,5 jaar gevangenisstraf wegens zijn kritiek op de oorlog in Oekraïne. Hij is medeoprichter van mensenrechtenorganisatie Memorial. In 2022 kreeg die organisatie samen met het Oekraïense Center for Civil Liberties de Nobelprijs voor de Vrede uitgereikt. De instelling is inmiddels verboden in Rusland.
Ook de 29-jarige Duitser Rico Krieger werd meegenomen in de gevangenenruil. Hij was in Belarus veroordeeld tot de doodstraf, onder meer omdat hij een terrorist, spion en een huurling zou zijn. Het Duitse ministerie van Buitenlandse Zaken sprak zich eerder al fel uit tegen de veroordeling en noemde de gang van zaken "onverdraaglijk".
Desondanks was het voor Duitland een moeilijke beslissing een tot levenslang veroordeelde moordenaar terug te laten keren naar Rusland. Een woordvoerder van bondskanselier Olaf Scholz liet weten dat de beslissing niet lichtzinnig werd genomen, "maar dat het vrijlaten van vijftien onschuldigen alleen bereikt kon worden door het vrijlaten van mensen zoals Krasikov".
Scholz zei verder dat het land verplicht is zijn inwoners te beschermen en solidariteit aan de VS te tonen.
Ook in Rusland wordt de deal verkocht als positief. In een statement zegt het Kremlin dankbaar te zijn voor alle landen die geholpen hebben bij de uitruil. "Alles was erop gericht onze mensen thuis te krijgen."
Buitenland
Deel artikel:
Source: NOS nieuws